E fundit!

15:38 Aktualitet

Goditi protestuesin në Zvërnec/ Ndryshon masa e sigurisë për një nga punonjësit e sigurisë së kantierit

Gjykata e Apelit ka ndryshuar masën e sigurisë për një ng...

SHBA sanksionon Vulin, por Serbia është ende shumë larg rreshtimit përfundimtar me Perëndimin

16 Korrik 2023, 20:40, Blog Daniel Serwer

SHBA sanksionon Vulin, por Serbia është ende shumë larg

Thesari i Shteteve të Bashkuara, ka njoftuar së fundmi vendosjen në listën e saj të sanksioneve të Aleksandar Vulin, shefit aktual të Agjencisë së Inteligjencës së Sigurisë të Serbisë, ish-Ministër i Mbrojtjes, ish-Ministër i Brendshëm dhe një mik i ngushtë i presidentit aktual serb Aleksander Vuçiç. Sipas SHBA-së, ndër veprat e tij të këqija përfshihen trafiku i drogës dhe i armëve, si dhe lehtësimi i ndikimit dashakeq të Rusisë në rajon. Ky është një hap i madh në drejtimin e duhur, dhe unë e mirëpres me gjithë zemër.

Pikëpyetjet

Por më pas në kokë më lindin shumë pyetje. Pse nuk u mor më herët kjo masë? Bota ka vite që është në dijeni të aktiviteteve të paligjshme të Vulin. Shtetet e Bashkuara nuk zbuluan vetëm së fundmi se Vulin ka trafikuar drogë dhe armë. Mos ndoshta kohët e fundit ka trafikuar në drejtime të gabuara?

Po ashtu është i mirënjohur ndihma e tij ndaj realizimit të objektivave të Rusisë në Evropë. A dërgoi ai disa armë në Rusi, për të kompensuar sasitë e municioneve serbe që po shkojnë fshehurazi në ndihmë të ushtrisë ukrainase? Ndër të tjera Vulin është avokati kryesor i vizionit të “botës serbe”.

Ky koncept është i vështirë të dallohet nga ai i “Serbisë së Madhe”, që ishte synimi i Sllobodan Millosheviçit përmes luftërave që nisi në Kroaci dhe Bosnje. Po ashtu është një analoge e konceptit të “botës ruse”, nën të cilin Vladimir Putini po përpiqet që të aneksojë pjesë të Ukrainës.

Presidenti serb Aleksandar Vuçiç e ka shmangur lidhjen shumë të ngushtë me këtë koncept, megjithëse në praktikë e ka ndjekur atë në Kosovë, Bosnjë dhe Malin e Zi. Kjo ngre pyetjen tjetër nëse Vuçiç kishte dijeni për sanksionet e SHBA-së përpara se ato të miratoheshin dhe të shpalleshin publikisht.

A i kundërshtoi ato? Apo i mirëpriti si një mënyrë për t’u shkëputur më në fund nga dikush që ishte shndërruar në një barrë të sikletshme në marrëdhëniet e tij me amerikanët dhe evropianët? Dhe si do të reagojë ai tani që ka ndodhur vendosja e sanksioneve? A do ta shkarkojë Vulin, apo do ta mbajë atë në detyrën e rëndësishme që e ka ngarkuar? Apo do të zhvendoset në një pozicion dytësor, për ta mbajtur enkas jashtë vëmendjes derisa të vijë koha e riciklimit të tij?

Nuk ka ende përgjigje

Unë nuk mund t’i përgjigjem ende asnjërës prej këtyre pyetjeve. Amerikanët nuk kanë gjasa që të komentojnë mbi kohën e kësaj lëvizjeje. Por një gazetar me iniciativë, mund t’i detyrojë ata që ta lidhin këtë zhvillim me informacione pak më poshtëruese.

Vuçiç nuk ka gjasa që ta shkarkojë drejtpërdrejt Vulin, përveçse nëse ka arsye të besojë se Aleksandar Vulin, ashtu si Jevgeni Prigozhin në Rusi, po planifikonte një grusht shteti për ta rrëzuar nga pushteti.

Nëse Vulin do të qëndrojë në postin e lartë që mban aktualisht, pavarësisht vendimit më të fundit të SHBA-së, kjo do të jetë një shenjë e qartë se ku është pozicionuar realisht Vuçiç:me apo kundër Perëndimit. Nëse Vulin vetëm do të mënjanohet, sinjali që i dërgon Beogradi Uashingtonit mund të mbetet i paqartë. Duhet të presim dhe të shohim se si do të shkojnë gjërat.

Po sikur Vuçiç të anojë drejt Perëndimit?

Ky moment përbën edhe një mundësi të artë për Vuçiçin. Në rast se ai dëshiron vërtet që të kthehet drejt Perëndimit, dhe ta përqafojë perspektivën evropiane të Serbisë, ai mund të shfrytëzojë në maksimum sanksionet që ka vendosur SHBA-ja ndaj mikut të tij të ngushtë Aleksandar Vulin.

Kjo do të nënkuptonte jo vetëm shkarkimin e këtij të fundit nga drejtimi i shërbimit sekret serb, por edhe dhënies fund të pranisë së gjerë të shërbimit inteligjent rus në Serbi, rreshtimin e Serbisë me sanksionet e Bashkimit Evropian ndaj Rusisë, mbylljen e bazës së supozuar “humanitare” të Moskës pranë Nishit, dhënies fund të mbështetjes për agjentët e Serbisë brenda Kosovës dhe Malit të Zi, si dhe distancimin nga përpjekjet e Milorad Dodik për të shkëputur Republikën Srpska nga kontrolli i institucioneve federale qëndrore në Sarajevë.

Po ashtu Vuçiç mund ta përmirësojë nivelin e demokracisë në Serbi. Kjo do të nënkuptonte çlirimin e medias serbe nga dominimi i qeverisë, respektimin e pavarësisë së gjyqësorit, kufizimin e policisë, favorizimin e kontrollit të armëve dhe inkurajimin e lirisë së shprehjes dhe organizimit politik.

Për të mos përmendur lëvizjen e shpejtë për zbatimin e kërkesave të Acquis Communautaire për pranimin në Bashkimin Evropian. Unë do të jem i pari që do të duartrokas nëse ndodh diçka e tillë. Por në fakt nuk do të ndodhë shumë shpejt. Çfarëdo që të ndodhë me Aleksandar Vulin, një kthesë më e gjerë e Serbisë drejt Perëndimit duket ende një perspektivë e largët.

Shënim:Daniel Serwer, profesor i praktikës së menaxhimit të konflikteve në Universitetin Xhons Hopkins, SHBA./ “Dtt-net” - Pershtatur nga CNA