Kthimi i refugjatëve në vendet e tyre, po e bën botën më të rrezikshme

29 Nëntor 2019, 08:11, Blog CNA

Nga Stephanie Schwartz ?Foreign Policy?

* Refreni i përsëritur, se bota po dëshmon një krizë të paparë të refugjatëve, është i gënjshtërt dhe i rrezikshëm. Edhe pse numri i refugjatëve në mbarë botën u dyfishua gjatë dekadës së shkuar, nëse ekziston sot një krizë, ajo ka të bëjë me refuzimin e refugjatëve.

Në SHBA, po flitet sot me padurim mbi planet për t?i dëbuar direkt azilkërkuesit e Amerikës Qendrore, sërish tek dhuna prej së cilës ata po ikin. Një nga synimet kryesore të pushtimit të Sirisë Veriore nga presidenti turk Rexhep Tajip Erdogan në tetor, ishte vënia nën kontroll e një territori, ku ai mund të dërgojë më pas miliona sirianë që ndodhen aktualisht në territorin turk.

Vende të tjera, si Gjermania dhe Libani, kanë aplikuar praktika më ?delikate?, duke u ofruar para refugjatëve që vendosin të rikthehen mbrapsht në Siri, ose thjesht ua bëjnë jetën atyre aq të mjerë, sa shumë prej tyre mendojnë se nuk kanë asnjë alternativë tjetër, përveçse se të kthehen andej nga kanë ardhur.

Është e vertëtë:riatdhesimi vullnetar, është një nga ?tre zgjidhjet e qëndrueshme? që mbështeten nga Kombet e Bashkuara, për rastet e flukseve të mëdha të refugjatëve. Por sot, riatdhesimi i refugjatëve është shumë rrallë i vullnetshëm. Armiqësia midis njerëzve që qëndrojnë në shtëpi gjatë një lufte civile, dhe atyre që largohen për t?u kthyer më vonë, është e zakonshme në shumë shoqëri pas konflikteve.

Për shembull, procesi i riatdhesimit të refugjatëve sirianë nga Turqia, mund të krijojë burime të reja konflikti. Armiqësi të tilla, janë vërejtur më herët në Irak, El Salvador dhe vende të tjera.

Në Irak gjatë viteve 2008-2009, qeveria inkurajoi rikthimin në shtëpi të njerëzve të zhvendosur.

Por shumë nga të rikthyerit, u përballën me një reagim të dhunshëm në komunitetet lokale, ndaj u detyruan të ikin sërish. Por nëse riatdhesimi nuk është zgjidhje, atëherë cila është? Zgjidhjet alternative të qëndrueshme, të përcaktuara edhe në ligjet ekzistuese ndërkombëtare, janë rivendosja dhe integrimi lokal.

Ndërkohë zgjidhja më premtuese është integrimi në vendin e parë ku refugjati kërkon azil, që kulmon në mënyrë ideale me natyralizimin. Megjithatë kjo ndodh rrallë. Sot, 85 për qind e refugjatëve, jetojnë në vendet pritëse pranë vendit të origjinës së tyre, si në Turqi, Pakistan dhe Ugandë, ku ata janë rrallë të mirë-integruar në shoqërinë vendase.

Natyralizimi, është një politikë shumë e vështirë që qeveritë mund t?ja ?shesin? qytetarëve të saj. Këta të fundit, e kundërshtojnë zakonisht konkurrencën e perceptuar për vendet e punës, dhe aksesin në shërbimet sociale. Dhe ksenofobia është një platformë zgjedhore më popullore sesa gjithëpërfshirja.

Për pasojë, e vetmja pjesë e qëndrueshme e ?tre zgjidhjeve të qëndrueshme?, është se shumica e refugjatëve do të vazhdojnë të jetojnë në gjendjen aktuale. Por nëse nuk po funksionojnë zgjidhjet standarde për refugjatët, politikëbërësit duhet të nisin të mendojnë ndonjë alternativë tjetër.

Po sikur, në vend se të presim që shtetet të lejojnë refugjatët të qëndrojnë përgjithmonë në vendet e tyre, qeveritë dhe organizatat rajonale të përqafojnë konceptin e lëvizshmërisë? Në disa rajone, siç janë Liqenet e Mëdha në Afrikë, refugjatët kanë kaluar tranzit nga një vend në tjetrin për dekada.

Qeveritë mund t?i legalizojnë dhe menaxhojnë njëkohësisht këto lëvizje. Një mënyrë për ta bërë këtë, do të ishte që shtetet pritëse t?u japin refugjateve viza pune për një periudhë afatmesme.

Për më tepër nuk ka pse të jetë vetëm një vizë pune. Zonat ekonomike rajonale, mund të nënshtruajnë traktate të rezidencës reciproke, për të lehtësuar qëndrimin e përkohshëm të refugjatëve në vendet fqinje. Propozime të tilla janë sot realitet në disa vende të Amerikës së Jugut, me programin? Mercosur?.

Ngjashëm, edhe shtetasit e Bashkimit Evropian kanë të drejtë të punojnë në çdo vend të BE-së.

Këto nuk janë zgjidhje të përsosura, por ato nuk janë të përhershme. Prandaj lipsen masa afatmesme. Dhe komuniteti ndërkombëtar, duhet të gjejë mënyra për të siguruar mosdëbimin e refugjatëve pas një periudhe të shkurtër kohore nga vendi ku aspirojnë të gjejnë paqe, demokraci dhe mirëqenie.

Nëse liderët botërorë janë seriozë në gjetjen e zgjidhjeve për rritjen e niveleve të zhvendosjes së detyruar, në vend se të luajnë me retorikën nacionaliste, ata duhet të marrin në konsideratë opsionet nga riatdhesimi, natyralizimi, deri tek modeli i rivendosjes./ Përshtatur nga CNA.al