“Të derdhësh lot krokodili”/ Njihuni me historia e shprehjes

1 Tetor 2023, 20:53, Blog CNA

“Të derdhësh lot krokodili”/ Njihuni me historia e

Sot, kur dikush akuzon një person tjetër për derdhjen e “lotëve të krokodilit”, është duke thënë me fjalë të tjera, se ky i fundit po shfaq një pikëllim të rremë apo të pasinqertë.

Por si lindi kjo frazë kaq e famshme?

Përgjigja ndaj kësaj pyetje na rikthen tek një mit i çuditshëm mesjetar, që bazohet tek një udhëtim mbi të cilin është lexuar gjerësisht, dhe që më vonë u çimentua në historinë e letërsisë përmes veprave të shkrimtarit anglez Uilliam Shekspir.

U ndesh për herë të parë tek vepra “Udhëtimet e Sër Xhon Mandevil”

Rrënjët e kësaj fraze, na rikthejnë në shekullin e XIV-të, dhe lidhen shumë me rrëfimin jashtëzakonisht popullor të “Udhëtimeve të Sër Xhon Mandevil”. Ky udhëtim, i bazuar tek aventurat e kalorësit trim në Azi, shërbeu si një thesar zbulimesh mahnitëse, por më shumë edhe për rrëfime të trilluara.

Një rast i tillë ishte përshkrimi i detajuar i krokodilëve, si gjarpërinj që derdhin lot trishtimi, ndërsa vrasin dhe konsumojnë pa mëshirë gjahun e tyre. Ky lloj portretizimi tentoi të shtonte një element pendese në natyrën e kësaj kafshe grabitqare. Mandevil shkroi plot imagjinatë: ”Këta lloj gjarpërinjsh, i vrasin njerëzit dhe i hanë duke qarë, dhe nuk kanë gjuhë që të mund të shprehen”. Edhe pse magjepsës, ky përshkrim është shkencërisht i pasaktë. Krokodilët kanë në fakt gjuhën e tyre. Dhe ndërsa ata mund të derdhin lot, kjo nuk ka asnjë lidhje me emocionet. Gjithsesi, ky tregim arriti të gërshetohet në strukturën e historisë letrare, duke i magjepsur lexuesit me një përzierje të veçantë tmerri dhe ndjeshmërie, të nxitur pikërisht nga imazhi i krokodilëve që qanin.

Nga Shekspiri në gjuhën moderne

Miti i krokodilit që qante rrugëtoi nëpër kohë, dhe la gjurmën e tij të fortë tek veprat e mjeshtrit të fjalës dhe letërsisë Uilliam Shekspir. Pikërisht përmes dramave dhe komedive të tij të shkëlqyera të shekullit XVI-të, “lotët e krokodilit” evoluan nga një përrallë mesjetare, në një idiomë të njohur gjerësisht që portretizon trishtimin e shtirur.

Tek “Otello”, një nga dramat e tij të famshme, kjo shprehje u përdor për të treguar vajtimet e shtirura, duke i dhënë idiomës një spektër më të gjerë përdorimi. Me kalimin e shekujve,

ky term është bërë një pjesë e njohur e gjuhës angleze dhe jo vetëm, i përdorur për të përshkruar shfaqje të pasinqerta të emocioneve. Historia e kësaj shprehjeje të famshme, përbën një shembull se si tregimet imagjinare, mund të krijojnë fraza që përcjellin në gjuhën e përditshme sjelljen dhe emocionet njerëzore./ Pershtatur nga CNA