Çfarë po "kërcënon" qiellin gjatë natës/ Astronomët zbulojnë studimin e ri

3 Mars 2023, 15:23, Kuriozitete CNA

Çfarë po "kërcënon" qiellin gjatë

Negociatat për ngritjen e një paneli ekspertësh të Kombeve të Bashkuara për t'u marrë me konstelacionet satelitore vazhdojnë në prapaskenë.

Astronomët po përpiqen t'i bëjnë Kombet e Bashkuara të mbështesin një protokoll që do të parandalonte satelitët të ndryshojnë pamjet e teleskopëve.

Në takimin e nënkomitetit të OKB-së në shkurt në Vjenë, delegacionet nuk ranë dakord unanimisht për të mbështetur krijimin e një grupi ekspertësh për të hartuar udhëzime për një kornizë rregullore për të mbrojtur qiellin e natës.

Mbetet për t'u parë nëse OKB-ja do ta miratojë përfundimisht këtë plan dhe nëse negociatat prapa skenave do të bëjnë të mundur shqyrtimin e çështjes në takimin e qershorit.

"Ngritja e një grupi ekspertësh mbetet në tryezë, por delegacionet kombëtare duhet të arrijnë një konsensus unanim," shpjegon Andrew Williams, kreu i marrëdhënieve me jashtë për Observatorin Europian Jugor (ESO).

Nën ombrellën e Unionit Ndërkombëtar Astronomik (IAU), astronomët kanë nisur një fushatë lobimi kundër Komitetit për Përdorimet Paqësore të Hapësirës së Jashtme, një organ i Kombeve të Bashkuara i përbërë nga 102 anëtarë të kombësive të ndryshme përgjegjës për çështjet e përdorimit bashkëpunues të hapësirës dhe rendit juridik që rezulton nga eksplorimi i saj.

Rreth dhjetë vjet më parë, i njëjti nënkomision kishte krijuar një grup pune për qëndrueshmërinë e aktiviteteve hapësinore që hartoi udhëzimet për kufizimin e mbeturinave hapësinore.

Çfarë po "kërcënon" qiellin gjatë

Si e kërcënojnë satelitët qiellin e natës
Astronomët janë mobilizuar për të mbrojtur qiellin e natës që nga maji 2019, kur SpaceX, kompania hapësinore e Elon Musk, lëshoi ??grupin e parë të satelitëve Starlink, një "megaplejadë" prej rreth 35000 satelitësh që i ofron botës shërbime interneti.

Ndërsa rrezet e diellit goditën sipërfaqet me shkëlqim të satelitëve dhe u reflektuan, astronomët dhe vëzhguesit qiellorë u alarmuan.

Megjithëse shumica e teleskopëve mund të shmangin gjurmën e dritës së satelitëve, studimet kanë treguar se teleskopët e vëzhgimit me një fushë të gjerë shikimi - si Observatori i ardhshëm Vera C. Rubin në Kili - do të kenë vështirësi në shmangien e shpërthimeve shkatërruese.

Astronomët e radios janë gjithashtu të shqetësuar, pasi brezi i frekuencës i përdorur nga Starlink është ngjitur me një brez që shërben radioastronomi, kështu që çdo shpërndarje mund të ndikojë në vëzhgimet. Observatorët e radios janë të vendosura në zona të izoluara, shumë jashtë rrezes së interferencave të mundshme nga antenat televizive dhe kullat celulare, por edhe ky izolim nuk garanton mbrojtje nga transmetuesit në orbitë./ Përshtatur nga CNA.al