Si ka ekzistuar dikur jeta në Tokë, përpara se të kishte oksigjen?

29 Shtator 2020, 06:38, Blog CNA

Miliarda vjet më parë, dhe shumë kohë para se oksigjeni të ishte i disponueshëm në Tokë, arseniku, që është sot famëkeq për toksicitetin e tij vdekjeprurës, mund të ketë qenë përbërësi që i dha shpirt jetës së re në planetin tonë.

Në shkretëtirën e Atakamës në Kili, në një vend të quajtur Laguna La Brava, shkencëtarët kanë studiuar disa mikrobe fotosintetike ngjyrë vjollcë, që jetojnë në një liqen shumë të kripur, dhe që është përherë pa oksigjen.

?Unë kam punuar prej rreth 35 vjetësh me këto lloj mikrobesh?- thotë gjeoshkencëtari Piter Visher nga Universiteti i Konektikatit. ?Ky është ekosistemi i vetëm në Tokë, ku mund të gjejmë një mori mikrobesh, që funksiojnë në mungesë absolute të oksigjenit?- thekson ai.

Mikrobet fotosintetike, të cilat fosilizohen në stromatolite, kanë qenë të bollshme në Tokë për të paktën 3.5 miliardë vjet. Por në miliarda vitet e para të ekzistencës së tyre, ato nuk kishin nevojë për oksigjen që të kryenin procesin e fotosintezës.

Se si mbijetuan këto forma të jetës në kushte kaq ekstreme, kjo është ende e panjohur. Por duke analizuar stromatolitët dhe ekstremofilet që jetojnë sot, studiuesit kanë zbuluar një sërë mundësish. Ndërsa hekuri, squfuri dhe hidrogjeni janë propozuar prej kohësh si zëvendësues të mundshme të oksigjenit, deri në zbulimin e ?arsenotrofisë? në liqenin super të kripur Searles në Kaliforni, ku pretendent u bë edhe arseniku.

Që atëherë, stromatolitët nga Formacioni Tumbiana në Australinë Perëndimore, kanë zbuluar se kapja e rrezeve të dritës dhe arsenikut ishte dikur një mënyrë e vlefshme e fotosintezës në epokën Prekambriane. E njëjta gjë nuk mund të thuhet për hekurin ose squfurin.

Vetëm vitin e kaluar, studiuesit zbuluan një formë të bollshme të jetës në Oqeanin Paqësor, që gjithashtu thith arsenik për të jetuar. Edhe format e jetës të zbuluara në Laguna La Brava, i ngjajnë shumë një bakteri të purpurt që ushqehet me squfur të quajtur Ectothiorhodospira, që u gjet kohët e fundit në një liqen të pasur me arsenik në Nevada, dhe që duket se e kryen fotosintezën duke oksiduar arsenikun e përbërë në një formë të ndryshme:arsenat.

Ndërsa duhen më shumë kërkime, për të verifikuar nëse mikrobet e Laguna La Brava e metabolizojnë arsenatin, hulumtimi fillestar zbuloi se uji që gjendet përreth këtyre mikrobeve është shumë i ngarkuar me sulfur hidrogjeni dhe arsenik.

Nëse autorët e studimit kanë vërtet të drejtë, dhe mikrobet e gjetura në Laguna La Brava marrin vërtet ?frymë? me arsenik, këto forma të jetës do të ishin të parat që do ta bënin këtë në një ?qilim mikrobik? të përhershëm dhe plotësisht pa oksigjen, të ngjashëm me atë që parashikojmë se kanë ekzistuar në kohën Prekambriane.

Mikrobet e gjetura janë një model i shkëlqyeshëm për të kuptuar disa nga format e mundshme më të hershme të jetës në planetin tonë. Ndërsa hulumtimi gjenomik sugjeron që mikrobët e Laguna La Brava, kanë mekanizmat për ta tretur arsenin dhe squfurin, autorët e studimit thonë se reduktimi i arsenatit duket se është më efektiv sesa zvogëlimi i sulfatit.

Nëse ekipi i ekspertëve ka të drejtë, atëherë ne mund të na duhet ta zgjerojmë kërkimin tonë për forma jetese diku tjetër. ?Gjatë kërkimit të provave të jetës në Mars, shkencëtarët do të duhet të shohin praninë e hekurit, dhe ndoshta edhe të arsenikut?- thotë Visher. Në fakt, arseniku është shumë më tepër sesa thjesht një helm./Sciencealert.com-Përshtatur nga CNA.al