E fundit!

10:46 Aktualitet

Skenarët e Erion Veliajt në protestën për Zvërnecin

Një protestë që parullën ka “Zvërnec”, por po t’i heqësh e...

Studimi/ Të moshuarit e sotëm, janë fizikisht dhe mendërisht më të fortë se 30 vjet më parë

26 Shtator 2020, 06:36, Blog CNA

Një studim i ri evropian, ka zbuluar se të moshuarit e sotëm jetojnë zakonisht më gjatë dhe më të shëndetshëm se sa gjenerata e mëparshme. Konkretisht sot një 75 apo 80-vjeçar në Finlandë, duket se është më mirë fizikisht dhe mendërisht, se sa të moshuarit 30 vjet më parë.

Gjatë dekadave të fundit, jetëgjatësia e njeriut është rritur shumë. Një person në vitet 1960, jetonte mesatarisht rreth 52-vjeç në Finlandë, ndërsa sot mund të presë të jetojnë mbi 80 vjeç. Më pak e qartë është se sa prej viteve shtesë, ata i kanë kaluar në shëndet të mirë, me funksione mendore dhe fizike relativisht më të mira.

Mbi të gjitha, një jetë më e gjatë, nuk do të thotë domosdoshmërisht një jetë më cilësore, dhe disa shkencëtarë shqetësohen se ?jetës po i shtohen vitet? por ?jo jeta cilësore?. Në kuadër të këtij shqetësimi, Organizata Botërore e Shëndetësisë, prezantoi së fundmi një metrikë të re të njohur si jetëgjatësia e shëndetshme (HALE).

Ky është një hap pozitiv për një popullsi globale që po plaket me shpejtësi. Por gjetja e një mënyre për të matur një jetë të shëndetshme dhe funksionale në pleqëri, është e vështirë. Si i tillë, studimi aktual nëse jetëgjatësia është e lidhur me një shëndet më të mirë fizik dhe mendor, ka nxjerrë rezultate të paqëndrueshme, dhe shumë prej këtyre studimeve bazohen në vetëvlerësime.

Edhe kërkimet që përdorin matjet objektive, kanë dhënë rezultate të pasigurta. Ndërsa studime të gjera në popullatën evropiane, kanë treguar se forca e muskujve sot është më e dobët në mesin e të moshuarve se sa në të kaluarën, studime të tjera thonë se shpejtësia e ecjes dhe funksionet kardiovaskulare janë përmirësuar ndjeshëm.

Në Finlandë, shkencëtarët kanë qasje në një studim të bazuar tek popullata mbi njerëzit e moshuar nga gjenerata e fundit, duke përfshirë 500 pjesëmarrës të moshës ndërmjet moshës 75-80 vjeç. Duke përsëritur të njëjtat teste fizike dhe mendore si 28 vjet më parë, studiuesit zbuluan se 75 dhe 80-vjeçarët e sotëm, kanë përmirësime të dukshme dhe domethënëse në forcën e muskujve, shpejtësinë e ecjes dhe frymëmarrje.

Ne ende nuk e dimë me saktësi arsyen, por autorët kanë ofruar disa shpjegime të mundshme. Grupi i mëparshëm i njerëzve të moshuar, lindën në një kohë kur Finlanda ishte ende një rajon i pazhvilluar dhe bujqësor i Perandorisë Ruse.

Kjo do të thotë se me gjasë fëmijët konsumonin ushqime më pak cilësore, dhe kishte shumë të ngjarë që ata të punonin që në moshë të hershme. Kur u rritën, përjetuan një luftë civile dhe dy luftëra botërore, dhe mund të kenë marrë pjesë në të paktën njërën prej tyre.

Grupi më i ri, që përfshinte 726 pjesëmarrës, kishte në përgjithësi një edukim më të qëndrueshëm, dhe kjo mund të ketë lidhje me gjatësinë dhe peshën e tyre më të madhe, çka është një shenjë e ushqimit dhe zhvillimit të mirë.

Sipas të gjitha gjasave, argumentojnë autorët e studimit, rezultatet janë një kombinim i arsimimit më të mirë, mundësive më të mëdha ekonomike, ushqimit më të mirë, dhe aktivitetit më të madh fizik. Por jo të gjitha ndryshimet kanë qenë pozitive.

Testet e funksionit të mushkërive, dhanë rezultate të përziera. Autorët mendojnë se kjo mund të ketë lidhje me shtimin e pirjes së duhanit dhe ndotjes së mjedisit. Por në fund rezultatet sugjerojnë që njerëzit e moshuar që jetojnë sot në Finlandë, mund të presin të jetojnë më gjatë sesa 30 vjet më parë.

Ka lajme të mira edhe për shëndetin konjitiv. Krahasuar me rezultatet e përziera të plakjes fizike, studimet kanë tendencën të tregojnë se funksionet njohëse në moshën e thyer, janë më të mira tani sesa dikur. Fatmirësisht, studimi finlandez u bazua në një studim të ngjashëm 28 vjet më parë, që gjithashtu i testoi pjesëmarrësit mbi shëndetin e tyre konjitiv.

Duke përsëritur të njëjtat teste gati tre dekada më vonë, studiuesit thonë se grupi i sotëm i 75- 80-vjeçarëve, performoi më mirë në të gjitha rezultatet e matura. Kjo ishte e vërtetë për të dyja gjinitë, dhe autorët thonë se gjetjet mund të shpjegohen pjesërisht nga arsimimi më i gjatë në kohë, dhe një nivel më i lartë i aktivitetit fizik, të cilat dihet se e formojnë dhe ruajnë performancën njohëse ndërsa ne plakemi.

Ekipi studimor e pranon se gjetjet e tyre, nuk do ta frenojnë debatin nëse jemi në fakt duk u plakur më mirë sesa paraardhësit . Ata e pranojnë se rritja e mënyrës së jetesës duke qëndruar kryesisht ulur por edhe mbipesha, mund të ketë efekte anësore në brezin e ardhshëm të të moshuarve.

?Rezultatet mund të jenë unike për Finlandën. Por ka të ngjarë që ato të mund të përgjithësohen në vendet e tjera, që kanë pësuar ndryshime të ngjashme sociale gjatë 100 viteve të fundit?- theksojnë autorët e studimit./ sciencealert.com–Përshtatur nga CNA.al