E fundit!

09:49 Kosova & Bota

Kurti: Kosova nuk kishte nevojë për këto zgjedhje, rezultati e dëshmoi qartë

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti, u shpreh në...

A e ka arritur bota kulmin e konsumit të naftës dhe çfarë pritet të ndodhë më pas

24 Qershor 2023, 21:00, Blog Chas Newkey-Burden

A e ka arritur bota kulmin e konsumit të naftës dhe çfarë

Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë (IEA), thotë se kërkesa globale për naftë do të ngadalësohet dukshëm gjatë viteve të ardhshme, teksa në horizont është një kulm.

“Zhvendosja drejt një ekonomie të energjisë së pastër është duke e shtuar ritmin. Kulmi i kërkesës globale për naftë pritet të shfaqet përpara fundit të kësaj dekade, ndërsa po shtohen automjetet elektrike, efikasiteti i energjisë dhe po përparojnë teknologjitë e tjera”- thotë drejtori ekzekutiv i IEA, Fatih Birol.

Raporti nga agjencia me seli në Paris, e cila u themelua në vitin 1974, për të lehtësuar bashkëpunimin për energjinë dhe furnizimet e sigurta me naftë, ka rindezur debatin nëse bota ka arritur pikën në të cilën kërkesa dhe prodhimi i naftës rritet dhe më pas nis të bjerë.

Ky moment historik do të ishte i rëndësishëm për planetin tonë, sepse djegia e naftës, së bashku me gazin dhe qymyrin, po krijon sasinë e madhe të emetimeve të gazrave serë në atmosferë që po shkaktojnë krizën globale të klimës.

“Pra nëse kulmi i konsumit të naftës do të shfaqet në të ardhmen e afërt, atëherë strategjitë tona aktuale të dekarbonizimit të ekonomisë mund të mjaftojnë për të arritur objektivat e Marrëveshjes së Parisit deri në vitin 2050, me një rritje të temperaturës shumë nën normën 2C në krahasim me nivelet para-industriale”- shkruan gazetari i revistës “Forbes”, Ariel Kohen.

Çfarë thonë të dhënat

Vlerësimi i Agjencisë Ndërkombëtare të Energjisë do të jetë jo pak alarmant për Organizatën e Vendeve Eksportuese të Naftës, OPEC dhe prodhuesit e tjerë të naftës. Po ashtu raporti i saj ka gjasa të shtojë frikën midis tregtarëve të naftës se Kina, që për dekada të tëra ka qenë shtytësja kryesore e rritjes së kërkesës globale për naftë, nuk po e kryen më këtë rol.

“Të gjithë kanë filluar ta kuptojnë se rimëkëmbja ekonomike e Kinës nga pandemia e Covid-19 nuk po prodhon të njëjtën rritje të kërkesës për naftë që Kina kishte para pandemisë”- tha për “New York Times” Henning Gloystein, drejtor në kompaninë që merret me llogaritjen e rrezikut politik, Eurasia Group. Deri në fund të vitit 2028, thotë IEA, më shumë se 155 milionë makina elektrike do të jenë shitur globalisht, gjysma e tyre vetëm në Kinë.

Kjo nënkupton se 3 milionë fuçi naftë në ditë që mund të ishin konsumuar në rrethana të tjetra do të mbeten nëntokë. Rritja e vazhdueshme e industrisë së makinave elektrike do të jetë një shtytës kryesor në këtë zhvillim të ri.

Për më shumë se një shekull, 2 prirje në transportin global kanë qenë të pamëshirshme: dëshira e njerëzimit për më shumë makina, dhe konsumi i një sasie gjithnjë e më të madhe nafte për t’i furnizuar ato. Por mund të thuhet se tendenca e dytë është duke marrë fund.

Duke nisur nga viti 2027, makinat elektrike do të imponojnë një ndryshim në epokën e rritjes së kërkesës për naftën e përdorur në transport. Është e vërtetë se në fushat e tjetra jashtë transportit, si plastika, petrokimia, prodhimi dhe bujqësia, kërkesa për naftë do të vazhdojë të rritet.

Por analistët presin që deri në vitin 2029, ndryshimi qe do të sjellin makinat elektrike do të çojnë në një kulm të kërkesës totale për naftë. Por disa të tjerë janë më të kujdesshëm.

“Merrini me rezerva parashikimet për pikun e kërkesës për naftë. Oferta dhe kërkesa janë jashtëzakonisht të vështira për t’u ekuilibruar, dhe kjo është ajo që ndodh pasi kemi arritur kulmin”- shkrua në një artikull të kohëve të fundit “Axios”.

Portali që merret kryesisht me çështjet energjetike dhe financiare, thekson se “teoritë rreth furnizimit maksimal me naftë dominuan për dekada diskutimet në këtë sektor, por nuk u realizuan kurrë”. Parashikimet e ekspertëve për periudhën kohore të pikut të naftës janë të gjera, nga fundi i dekadës deri në mesin e viteve 2030, 2040 dhe 2050.

Të tjerë parashikuan se kërkesa për naftë do të arrinte kulmin që në vitin 2000.

“Edhe ekspertët më të mirë nuk mund të bien dakord mbi mekanizmat bazë se kur do të kemi periudhën e pikut të konsumit të naftës”- thekson më tej “Axios”.

Po tani?

Kërkesa globale për naftë do të vazhdojë të rritet, por norma e rritjes parashikohet të ngadalësohet në vetëm 400.000 fuçi në ditë në vitin 2028, nga rritja e pritur prej 2.4 milionë fuçi në ditë këtë vit dhe 860.000 fuçi në ditë vitin e ardhshëm.

Gjithsesi, kjo do të thotë se bota pritet të përdorë ende 102.3 milionë fuçi naftë çdo ditë në vitin 2023. Dhe kompanitë e mëdha të naftës po përfitojnë në maksimum. Por Shell do të bëjë shumë shpejt publik nhë plan për të reduktuar gradualisht prodhimin e naftës gjatë viteve të ardhshme, duke zgjedhur ta stabilizojë prodhimin deri në fund të dekadës.

Pastaj kjo situatë ka edhe të panjohura. Vetë IEA pranon se “një numër faktorësh mund ta ndryshojnë parashikimin e saj”. Tek moria e të panjohurave përfshihen “krizat ekonomike globale, vendimet e vendeve prodhuese të naftës në OPEC+ dhe ndryshimet në industrinë kineze të rafinimit të naftës”./ “The Week” - Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al