E fundit!

14:51 Aktualitet

Video- Pas më shumë se 5 orësh, Igli Tare del nga SPAK-u

Ish-futbollisti i Kombëtares shqiptare të futbollit, Igli ...

Dhjetë mrekullitë më të mëdha inxhinierike, që ndryshuan historinë e botës

9 Tetor 2021, 07:44, Blog CNA

(Pjesa e dytë)

I hapur në vitin 1994 pas 6 vitesh punime, Tuneli i Kanalit lidhi Britaninë e Madhe me kontinentin evropian për herë të parë që nga Epoka Akullnajore. I njohur ndryshe si ?Chunnel?, ai përbëhet nga 3 tunele prej betoni që u ndërtuan nga një makineri që peshonte mbi 1.100 tonë.

Sistemi i tunelit 50 km i gjatë që transporton pasagjerë, mallra dhe automjete përfshin një shtrirje nënujore 37 km, më e gjata në botë, me një thellësi mesatare prej 45 metrash nën shtratin e detit. Tuneli i ka dhënë mundësi udhëtarëve në trenat me shpejtësi të lartë ?Eurostar? që të udhëtojnë nga Londra në Paris në pak më shumë se 2 orë.

Kur në lindje të SHBA-së shpërtheu Lufta Civile, në perëndim filloi puna për të ndërtuar një hekurudhë që do të lidhte Shtetet e Bashkuara nga bregu lindor në atë perëndimor. Projekti i autorizuar nga Akti i Hekurudhave të Paqësorit i vitit 1862, dhe i zbatuar nga kompania hekurudhore ?Central Pacific?nisi punimet në Sakramento të Kalifornisë, ndërsa kompania hekurudhore ?Union Pacific? u zhvendos në Omaha dhe Nebraska.

Ndërsa punëtorët punuan gjatë dimrave të ashpër dhe verërave përvëluese, fuqia punëtore kineze kryesisht emigrante e kompanisë?Central Pacific?pati veçanërisht pjesën më të vështirë për të hapur tunelet nëpër malet e Sierra Nevadës.

Kur projekti përfundoi më në fund në vitin 1869, hekurudha transkontinentale lehtësoi zgjerimin e SHBA-së drejt pjesës perëndimore, duke e shkurtuar kohën e udhëtimit brenda SHBA-së nga disa muaj në më pak se 1 javë.

Një simbol i miqësisë midis Francës dhe Shteteve të Bashkuara, Statuja e Lirisë 46 metra e lartë u porosit në vitin 1886. Në Paris, skulptori francez Frederik-August Bartold krijoi fletë të mëdha bakri për të krijuar pjesën e jashtme të statujës, e cila ishte e paketuar në më shumë se 200 arka, të cilat u dërguan me vapor në qytetin e Nju Jorkut.

Gjatë një periudhe 4-mujore, punëtorët bënë bashkë me kujdes pjesët e statujës, e montuan në një piedestal, dhe e vendosën në një skelet prej hekuri dhe çeliku të projektuar nga Eugjen-Emmanuel Violet-le-Dyk dhe Gustav Eifel, projektuesi i Kulës Eifel. Ajo e lejoi statujën të zhvendoset disa herë gjatë erërave të forta.

Për shkak se pjesa më e madhe e vendit ndodhen nën nivelin e detit, Holanda është detyruar të ndërtojë kohë pas kohe një sistem digash dhe barrierash për të parandaluar përmbytjet, dhe për të shmangur mundësinë që sipërfaqe të mëdha toke të përmbyten nga Zuiderze, një deltë e cekët buzë Detit të Veriut.

E quajtur nga Shoqëria Amerikane e Inxhinierëve Civilë si një nga Shtatë mrekullitë e botës moderne, projekti nisi të zbatohet në vitin 1927 me ndërtimin përgjatë 5 viteve të ardhshme të një dige 19 kilometra të gjatë që mbylli Zuiderze. Më pas për dekada të tjera pati një sërë projektesh të bonifikimit të tokës. Gjatë viteve 1954-1997, u zbatua një projekt tjetër gjigant për të kontrolluar rrjedhat e ujit në grykëderdhjet e lumenjve Rin dhe Meuze.

Në kushtet kur karrocat me kuaj bllokonin vazhdimisht rrugët e Nju Jorkut dhe Bostonit, dhe kur trenat shpërndanin blozë mbi fytyrat e këmbësorëve, drejtuesit e këtyre 2 qyteteve kërkuan një alternativë transporti, e cila të ishte më e shpejtë dhe më e pastër.

Ata iu drejtuan një zgjidhjeje radikale, udhëtimit nëntokësor me tren, të cilin shumë amerikanë e konsideruan si jo-praktik dhe të rrezikshëm. Bostoni e hapi metronë e parë në SHBA në vitin 1897. Nju Jorku ndoqi të njëjtin shembull 7 vjet më vonë. Të dy qytetet përdorën një metodë ndërtimi të tillë që të minimizonte prishjen e jetës normale të qytetit.

Teksa metroja e parë në botë, ajo e Londrës, përdorte ende lokomotiva me avull, sistemet amerikane ndryshonin në përdorimin e trenave me energji elektrike. Këto metro nxitën shumë zhvillimin e Bostonit, Nju Jorkut por edhe qyteteve të tjera që ndoqën më pas të njëjtin shembull./ History.com-Përshtatur nga CNA.al

Dhjetë mrekullitë më të mëdha inxhinierike, që e ndryshuan historinë e botës