Kirurgët-robotë që do të revolucionarizojnë trajtimin e sëmundjeve kanceroze

15 Gusht 2023, 07:53, Shëndeti CNA

Kirurgët-robotë që do të revolucionarizojnë trajtimin e

Foto ilustruese

Një robot elegant dhe shumë i manovrueshëm, i aftë të depërtojë në labirintin e rrugëve më të brishta të frymëmarrjes, premton një hop shumë cilësor në kirurgjinë onkologjike, veçanërisht në operacionet për heqjen e tumoreve të mushkërive.

Tentakula shumë dinamike me një diametër prej vetëm 2 milimetrash, e kontrolluar me magnet, ka një qasje më të saktë dhe më pak invazive për pastrimin e bronkeve nga qelizat kancerogjene, duke minimizuar dëmtimin e indeve.

Ajo është zhvilluar nga studiues në laboratorin STORM në Universitetin e Lidsit në Britaninë e Madhe, në një projekt të financuar nga Këshilli Evropian i Kërkimeve (ERC), rezultatet e të cilit janë prezantuar së fundmi në “Nature Engineering Communications”.

Jo për të gjithë operacione

Kanceri i mushkërive është një nga shkaqet kryesore të vdekjeve në vendet e industrializuara. Terapia standarde për kancerin e mushkërive me qeliza jo të vogla (rreth 84 për qind e këtij lloj kanceri) është kirurgjia. Por zakonisht këto operacione janë shumë invazive, dhe heqin pjesë të mëdha të indeve, duke e kompromentuar rëndë funksionin e mushkërive. Prandaj prej disa kohësh, janë duke u kërkuar alternativa më pak traumatike për diagnostikimin dhe trajtimin e pacientëve në një fazë të hershme.

Një “dorë” më delikate

Roboti në formën e një tentakule që lëviz nga krahët robotikë të jashtëm “ka avantazhin e të qenit specifik për anatominë, më i butë se indi anatomik dhe plotësisht i kontrollueshëm nga një magnet” thotë Pietro Valdastri, drejtor i Laboratorit STORM dhe mbikëqyrës i studimit.

Ekipi e testoi atë te mushkëritë e një trupi të pajetë, duke zbuluar se ai ishte në gjendje të depërtonte 37 për qind më thellë sesa mjetet standarde, duke shkaktuar më pak dëmtime tek indet e shëndetshme. Nëse provat klinike te njerëzit japin rezultate të mira, ky robot mund të përdoret në të ardhmen edhe për të kryer biopsinë, apo për të përzgjedhur vetëm qelizat malinje, duke i lënë të lira ato, të shëndetshme, që të vazhdojnë të kryejnë funksionet e tyre.

Një dyshe fituese

I njëjti grup shkencëtarësh, testoi gjithashtu mundësinë për të vënë në punë 2 robotë-kirurgë që të punojnë në çift. Pra, të përdoren si dyshe në një ndërhyrje, në të cilin njëra nga tentakulat filmon skenën e operacionit, ndërsa tjetra kontrollon një lazer që heq pjesët kanceroze.

Ekipi i studiuesve përdori një kopje artificiale të një kafke, për të inskenuar një operacion endonasal, duke u ngjitur nga hunda në qendër të trurit për të simuluar heqjen e një tumori beninj në bazën e kafkës. Prova rezultoi të ishte e suksesshme: të dy robotët ishin në gjendje të vepronin në një zonë të kufizuar, duke lëvizur në mënyrë të pavarur dhe pa pasur nevojë që magnetët të tërhiqnin njëri-tjetrin. Në fakt, shkencëtarët i kanë projektuar tentakulat që të përkulen vetëm në drejtime specifike, në mënyrë që të mund të kontrollojnë pozicionin e poleve të njëri-tjetrit./ Pershtatur nga CNA