Promovohet në Shkodër libri “Përforcimi i trashëgimisë kulturore dhe natyrore si mjet për ripërtëritjen e zonave rurale”

22 Maj 2025, 18:05, Qyteti im CNA

“Përforcimi i trashëgimisë kulturore dhe natyrore si mjet për ripërtëritjen e zonave rurale” është libri i një grupi studiuesish italianë nga Universiteti i Firences që u promovua në bibliotekën shkencore të Universitetit të Shkodrës “Luigj Gurakuqi”.

Ky libër i studiuesve Antonio Lauria, Francesco Alberti, Pietro Matracchi dhe Gabriela Paolinelli sjell tri hulumtime të reja rreth peisazhit kulturor dhe zonave të brendshme të Benjës në jug të Shqipërisë.

“Sot do të flitet për një risi të të kuptuarit të trashëgimisë kulturore në lidhje me peisazhet, aspekte arkitektonike të saj dhe ta shohim në një mënyrë më të gjallë atë që do të konkretizohet në këtë aktivitet. Do flas pikërisht për këtë process të rëndësishëm që të nxisim dhe të nxjerrim në pah të gjitha pasuritë e rëndësishme natyrore që kemi dhe që janë të domosdoshme për zhvillimin e turizmit. Unë kam punuar që në vitin 2018 edhe në Malësinë e Madhe dhe kam patur eksperiencë dhe mendoj që ka pasuri shumë të rëndësishme natyrore të cilat duhet që të nxirren në pah dhe unë i vlerësoj patjetër. Një prej problemeve kryesore që unë kam vërjetur në territory është formimi por edhe të bëjmë praktika të mira për të ndihmuar sa më shumë në zhvillimin e territorit”, tha studiuesi Antonio Lauria.

Studiuesi Ardian Ndreca i cili ka bërë parathënien e librit shprehet se një studim i ngjashëm duhet që të bëhet edhe për zonat e ndryshme të Shkodrës dhe thotë se jemi ende larg turizmit elitar që mund të kërkojnë europianët.

“Ky libër tregon dhe nxjerr në pah disa vlera që edhe banorët vetë i kanë jetuar por nuk kanë qenë të vetëdijshëm për ekzistencën e tyre dhe aq më tepër nuk kanë mbërritur që ta konceptualizojnë atë pasuri që është atje. Të lexosh territorin nuk do të thotë të lexosh vetë ndërtesat, objektet arkitektonike apo hapësirën e ndërtuar. Të lexosh territorin do të thotë të lexosh edhe njerëzit që banojnë në atë territor. Këtu tek ne gjërat lëvizin shpejt sepse ndërtohet një 30 katësh brenda dy muajsh por zakonisht hapësira i reziston. Ata që ndryshojnë më shpejt se hapësira janë njerëzit, mentaliteti që është më i ngadalshëm. Duhet që të aplikojmë këtë metodologji këtë çasje që është përdorur në Benjë edhe për një territor tjetër dhe rasti i Thethit është paradigmatik në historinë tonë. Kthimi tek e kaluara nuk është për të muzealizuar territorin dhe as për ta kthyer turizmin në një cover sepse turizmi nuk është thjeshtë për të ngrënë qofte dhe për të pirë birra. Turizmi është diçka që kurohet duke nisur prej një tabani kulturor.

Nuk duhet që t’i konceptojmë vlerat e këtij qyteti dhe njerëzit e mëdhenj si patatet që pjesën me vlerë e kanë nën dhe. Nganjëherë detin mundesh ta kesh 30 kilometër larg dhe prap nuk e ke afër, nuk e ke afër për arsye kulturore. Deti aty është nuk lëviz por jemi ne që nuk arrijmë të shkojmë tek deti. Nuk e di se çfarë mund të shërbejë një hekurudhë që lidh Shkodrën me Gjakovën, se çfarë mund të bësh nga Shkodra në Gjakovë dhe nëse nisesh e shkon sa orë qëndron në Gjakovë dhe çfarë mund të bësh atje përveçse ha, pi dhe gjumë. Unë e mendoj çarjen e izolimit nëse bëhet një hekurudhë me Vienën ose një hekurudhë me Pragën apo një linjë të tillë me Berlinin dhe jo të bësh një hekurudhë me një vend që edhe po të vijnë mallrat nuk ke ku t’i lësh sepse nuk ka një park industrial. Sa larg është Shkodra nga Europa dhe çfarë i jep Shkodra një turisti europian. Një këngë e thjeshtë në festivalin europian bëri më shumë bujë se sa gjithë strategjia kulturore e Shqipërisë në 10 vitet e fundit. Është e mjaftueshme vetë nëse organizohemi më mirë që të kemi një inçidencë më të thellë”, tha Ndreca.

Libri i katër studiuesve italianë përqendrohet në Bënjë, një fshat rural në Bashkinë e Përmetit, në jug të Shqipërisë. Hulumtimi përcakton një strategji ndërhyrjesh të vogla që synojnë përmirësimin, në mënyrën më të respektueshme, të burimeve natyrore, arkitekturore dhe sociale të zonës, duke propozuar një qasje për rigjallërimin e zonave rurale./ CNA