Diaspora dhe samitet e saj, ose Odisea nuk ka mall për Itakën

25 Prill 2026, 08:31, Opinione Ardi Stefa

Odisea kërkoi vite të tëra për t’u kthyer në Itakë. Por ndoshta miti na ka gënjyer për një gjë: nuk ishte thjesht nostalgjia që e mbante gjallë. Ishte nevoja për të mos humbur veten. Itaka nuk ishte vetëm një vend. Ishte kujtesa e tij, ishte kuptimi i rrugës së tij. Dhe, mbi të gjitha, ishte një derë që nuk u mbyll kurrë. Në radhë të parë nga Penelopa që çthurte natën atë që thurte ditën.

Ndërsa diaspora jonë sot? Ajo ftohet në samite.

Samite të kuruara me kujdes, me fjalime të bukura, me flamuj që valëviten për disa orë dhe me një ndjenjë të përkohshme përkatësie që zgjat sa një foto zyrtare. Aty diaspora përqafohet, duartrokitet, shpallet “pasuria më e madhe kombëtare” dhe pastaj lihet sërish në aeroport, në transit mes dy botëve, pa një Itakë reale ku të kthehet.

Se problemi nuk është që shqiptarët ikën. Gjithmonë do të ikin. Problemi është se Shqipëria nuk i pret më.

Samitet janë bërë një zëvendësim i rremë i politikës së munguar. Janë një teatër i madh ku pushteti flet për diasporën, por rrallë me të. Një skenografi ku emigranti shndërrohet në simbol, jo në qytetar. Në kapital emocional, jo në zë politik.

Dhe kjo është më e rrezikshme sesa harresa: është instrumentalizim. Diaspora nuk ka nevojë për dekor. Ka nevojë për derë.

Një derë që hapet me votë reale, jo me premtime. Me politika që e lidhin me vendin, jo vetëm me mallin. Me institucione që nuk e shohin si bankomat sezonal, por si pjesë të trupit të këtij vendi. Sepse nëse diaspora është në kërkim të “Itakës që mungon”, atëherë shteti është deti që vazhdon ta mbajë larg.

Këtu qëndron paradoksi: sa më shumë flitet për diasporën, aq më pak bëhet për të.

Odisea u kthye, sepse kishte ku të kthehej. Sot, shumë shqiptarë jashtë vendit nuk e kanë më këtë luks. Jo sepse nuk duan, por sepse nuk besojnë. Sepse dera që lanë hapur, me kalimin e viteve, nuk është më aty, ose është mbyllur, ose është zëvendësuar me një podium samiti dhe disa fjalë të mëdha bosh.

Pyetja nuk duhet shtruar diaspora ka mall për Shqipërinë e mund të kontribuojë për të duke u kthyer.

Pyetja është: a ka Shqipëria ende vend për diasporën, përtej fotografive dhe fjalimeve?

Një Itakë që ekziston vetëm në samite, nuk është më atdhe. Është iluzion.

Dhe diaspora më mirë kontribuon për Shqipërinë atje ku është sesa në Shqipëri./ CNA