“Llazar Fundo të përmendet në libra”/ Kalemaj: Të dekomunistizohet historia, rrugë dhe sheshe të marrin emrin e tij

26 Shtator 2024, 19:48, Kulturë CNA

Nisma ligjore, kërkesa, mijëra diskutime dhe mendime kemi dëgjuar ndër vite nga ata që kanë kërkuar ndryshim dhe rishkrim të historisë së Shqipërisë ku është argumentuar shpesh se duhet bërë dekomunistizimi i saj dhe plotësimi i fakteve.

Në një intervistë për CNA TV lidhur me jetën dhe aksionin e Llazar Fundos, një prej personaliteteve të shquara shqiptare që luftoi komunizimin, profesori i shkencave politike Ilir Kalemaj i pyetur përse Fundo dhe të tjerë emra të rëndësishëm si ai nuk janë pjesë e librave historikë, u shpreh se ende kemi një version që mbështet një narrativë të caktuar.

Sipas Kalemaj, rrugë dhe sheshe duhet të mbajnë emrin e Llazar Fundos, si një formë për ta mbajtur të gjallë historinë.

"Ka dy elementë. i pari ka të bëjë me tekstet e historisë. Ende nuk janë dekomunistizuar edhe pse ka qënë një kërkesë e hershme jo vetëm e studiuesve shqiptarët por edhe e atyre ndërkombëtarë. Ende kemi një version deri diku zyrtar që mbështet një narrativë të caktuar dhe për fat të keq shumë figura të tilla si Zai Fundo apo Ernest Koliqi nuk janë rehabilituar në historiografinë shqiptare ose njihen shumë pak.

Elementi i dytë, është monumenti apo busti. Kjo ka të bëjë me memoristikën. Historia nuk është vetëm ajo që përcillet në tekste. Është shumë e rëndësishme sidomos për brezat e rinj që të njohin figura dhe personalitete të shquara shqiptare. Historia është edhe e gjallë, sa herë kalojmë pranë një monumenti, kur dëgjojmë një emrë rruge apo parku. Ka shumë figura të shquara siç është Zai Fundo dhe kontributi që ka dhënë për Korçën i takonte këtij qyteti që të kishte një bust apo një monument të tijin.

Natyrisht mund të kishte edhe një rrugë me emrin e Zai Fundos në Tiranë, në kryeqytetin e Shqiopërisë. Idea është që duhet të kemi një rehabilitim të figurave që vërtet kanë spikatur në historiografinë shqiptare. Kanë qënë vërtet idelaistë, kanë luftuar me armë, disa të tjerë si Zai Fundo kanë luftuar edhe me penë edhe me armë. Është koha që ata të marrin vendin që meritojnë. Mund të kemi partizanë “anonimë” emrin e të cilëve kanë marrë në Shqipëri dhjetëra rrugë, shkolla apo sheshe, ndërkohë që kemi personalitete që nuk e kanë pasur këtë nderim", tha ai.

Llazar fundo i njohur ndryshe si Zai Fundo, ishte ndër të parët personalitete shqiptare që mbështeti komunizimin, por u bë ndër denoncuesit dhe kundërshtarët më të fortë kur pa se ai sistem ishte çnjerëzor. Me kërkesë të Stalinit dhe Titos që mbështeste interesin personal të Enver Hoxhës, Fundo u arrestua dhe u ekzekutua në Shqipëri./ CNA