E fundit!

10:43 Ekonomi

Blegtoria, në krizë/ Zbrazen fermat, tkurret prodhimi vendas

Të dhënat më të fundit të Institutit të Statistikave për v...

Si Putini dhe Erdogani po e bëjnë Perëndimin të parëndësishëm

16 Gusht 2022, 11:36, Blog Hugo Blewett-Mundy

Si Putini dhe Erdogani po e bëjnë Perëndimin të

Mes Turqisë dhe Rusisë ka më shumë të përbashkëta sesa mund të mendohet. Që të dyja janë vende në periferi të Europës, dhe po përballen me humbjen e perandorive të tyre përkatëse. Procesi i rivendosjes së statusit të fuqisë së madhe, ka çuar në një mendësi të përbashkët midis Moskës dhe Ankarasë.

Pavarësisht nga fakti se Turqia është një anëtare e NATO-s, dhe që Rusia dhe Turqia e gjejnë veten në anët e kundërta në konfliktet e tyre rajonale në Siri, Libi, Kaukazin Jugor dhe Ukrainë, që të dyja ndajnë një interes të përbashkët për të çimentuar vendin e tyre në tavolinën kryesore të vendimmarrjes ndërkombëtare.

Dhe në fakt, takimi i fundit midis presidentit turk Rexhep Tajip Erdogan dhe atij rus Vladimir Putin në Soçi më 5-6 gusht, ishte më pak një samit dypalësh mes dy rivalëve që përplaseshin me njëri-tjetrin, dhe më shumë një përpjekje për të treguar peshën e tyre gjeopolitike.

“Pavarësisht sfidave aktuale rajonale dhe globale, udhëheqësit riafirmuan vullnetin e tyre të përbashkët për të zhvilluar më tej marrëdhëniet ruso-turke”- tha Kremlini në një deklaratë të lëshuar pas përfundimit të bisedimeve të tyre.

Erdogan shkoi në takimin me Putinin pas marrëveshjes së ndërmjetësuar prej tij me sukses midis Rusisë dhe Ukrainës për rifillimin e eksporteve të drithit ukrainas, për të cilën udhëheqësi turk shpreson se mund të krijojë bazën për një zgjidhje afatgjatë të konfliktit aktual.

Rusia dhe Turqia kanë qenë të afta të nxisin vazhdimisht krizat në vendet fqinje, për t’i përdorur ato në avantazhin e tyre. Shpërbërja e Sirisë në një gjendje lufte civile në vitin 2011 i dha Ankarasë dhe Moskës mundësinë për të pasur një prani sigurie në botën arabe.

Ndërsa Rusia e ka mbështetur regjimin laik alevit të presidentit sirian Bashar Al-Asad, Turqia i ka dhënë mbështetjen e saj islamikëve sunitë dhe forcave të tjera opozitare. Konflikti sirian u ndërkombëtarizua kur forcat ruse dhe turke ndërhynë në një konfrontim të drejtpërdrejtë me njëra-tjetrën, siç u pa gjatë rrëzimit të një avioni rus nga turqit, dhe me sulmet ajrore ruse ndaj ushtarëve turq në Sirinë veriperëndimore në vitin 2020.

Pavarësisht përplasjeve të hapura midis Rusisë dhe Turqisë, ngrirja e konfliktit në Siri si rezultat i ndërhyrjeve të huaja ushtarake, u ka shërbyer objektivave të përbashkët gjeopolitikë rus dhe turk. Me lehtësimin e negociatave të armëpushimit midis rebelëve dhe forcave të mbështetura nga Asad në Alepo në vitin 2016, Rusia dhe Turqia u bënë aktoret kryesore ndërkombëtare në gjetjen e një zgjidhjeje për krizën në Siri.

Ai pakt u dëshmua të ishte një pikë kthese në konflikt, pasi hodhi themelet e bisedimeve të “Formatit të Astana”, të cilat e mënjanuan Perëndimin nga procesi i paqes në Siri. Takimet trepalëshe midis Rusisë, Turqisë dhe Iranit, janë një dëshmi se një zgjidhje e qëndrueshme paqeje në Siri nuk mund të jetë e mundur pa forcën ushtarake ruse dhe turke.

Një taktikë e ngjashme po ndiqet edhe në rastin e luftës në Ukrainë sot. Rusia dhe Turqia kanë ndërhyrë në mbështetje të forcave që janë kundër njëra-tjetrës, me synim avancimin e interesave të tyre të përbashkëta rajonale. Pushtimi i plotë rus i Ukrainës ka nxjerrë në pah përpjekjet e dështuara për të zbatuar Marrëveshjet e paqes të Minskut, që nënshkruan Rusia dhe Ukraina në vitin 2015.

Rusia këmbëngul se zonave të Donjeckut dhe Luhanskut në Ukrainë, të kontrolluara nga separatistët, duhet t’u jepet status special përpara se të ndodhë tërheqja e trupave të saj.

Turqia ka dhënë miratimin e saj për Marrëveshjet e Minskut (një marrëveshje e vjetër armëpushimi në Ukrainë), teksa Erdogan është ofruar të ndërmjetësojë bisedimet midis Ukrainës dhe Rusisë, gjë që është mirëpritur nga Kievi.

Gjenerali dhe teoricieni ushtarak gjerman, Karl von Klausevic, thoshte dikur se “lufta është një vazhdimësi e politikës me mjete të tjera”. Ndërsa luftimet midis forcave ukrainase dhe atyre separatiste pro-ruse po intensifikohen dhe shkojnë drejt një ngërçi, do të vazhdojë të shtrohet pyetja nëse Procesi i Minskut ofron një rrugë të qëndrueshme drejt paqes.

Marrëveshja midis Kievit dhe Moskës për rifillimin e eksporteve të grurit, është një tregues se është ringjallur një rrugë e mundshme e negociuar për dhënien fund të konfliktit. Ky është një zhvillim shqetësues për Perëndimin, pasi krijon kushtet për të cilat Rusia dhe Turqia mund të çimentojnë rolet e tyre përkatëse në vendosjen e fatit të Ukrainës në një mënyrë të ngjashme siç kanë bërë në Siri.

Rusia dhe Turqia ndodhen në një pozicion të fortë për ta mposhtur Perëndimin në Ukrainë në një përsëritje të asaj që kanë arritur të arrijnë në botën arabe. Europa ka filluar të ndjejë ndikimin e luftës në Ukrainë përmes krizës së energjisë dhe kostos së jetesës.

Gjermania, ekonomia më e madhe e BE-së, i ka vonuar dërgesat e armëve në Kiev. Kjo e ka detyruar Poloninë, qendrën kryesore për transferimin e pajisjeve ushtarake në Ukrainë, që t’i drejtohet për mbështetje Shteteve të Bashkuara dhe të tjerëve.

Me lodhjen që ka filluar të shfaqet në kontinentin evropian, ekziston një rrezik real që Moska dhe Ankaraja të mund ta diktojnë fatin e Ukrainës, në një mënyrë të tillë që e lë të komprometuar rëndë sovranitetin dhe integritetin e saj territorial.

Shënim: Hugo Blewett-Mundy, këshilltar politikash për Rusinë dhe Evropën Lindore për deputetin Henry Smith në Britaninë e Madhe, dhe studiues pasuniversitar në Politikat Ruse dhe Post-Sovjetike nga Kolegjin Universitar në Londër.

Përkthyer dhe përshatur nga CNA.al