Shkencëtarët u japin minjve të verbër aftësinë për të parë dritën

30 Tetor 2022, 16:04, Shëndeti CNA

Shkencëtarët u japin minjve të verbër aftësinë

Shkencëtarët kanë rikthyer shikimin te minjtë e rritur me verbëri të lindur.

Minjtë e përdorur në eksperiment nga studiuesit e Universitetit të Kalifornisë, Irvine në SHBA kishin një gjendje të quajtur “leber congenital amaurosis” (LCA), e cila shkakton verbëri kongjenitale ose dëmtim të rëndë të shikimit në lindje.

Një çrregullim i rrallë i trashëguar që prek retinën e syrit, ndodh kur ndonjë nga gjenet e shumta të përfshira në shikim është mutacion.

Shkencëtarët janë duke punuar në implantet e retinës, teknologjitë e modifikimit të gjeneve dhe trajtimet me ilaçe për ta trajtuar atë.

Kohët e fundit, komponimet sintetike që synojnë retinën tregojnë një shpresë të veçantë kundër mutacioneve në strukturat e quajtura fotoreceptorë shufra.

Fotoreceptorët e shufrës të vendosur në pjesën e pasme të syrit përdoren për të zbuluar dritën e zbehtë. Këto struktura përdorin një sërë reaksionesh biokimike për të kthyer dritën në sinjale elektrike .

Sipas studiuesve, është e mundur që pacientët me LCA të trajtohen me retinoidë sintetikë (përbërje kimike të lidhura me vitaminën A).

Më parë ishte zbuluar se një pjesë e humbjes së shikimit tek fëmijët mund të kompensohej duke injektuar retinoidë sintetikë direkt në sy.

Mendohet se sistemi vizual i trurit formohet dhe forcohet qysh në moshë të re. Kjo është arsyeja pse shkencëtarët nuk janë të sigurt se si do të funksionojë trajtimi tek të rriturit.

Autorët e punimit të ri, të botuar në revistën shkencore të rishikuar nga kolegët, Current Biology, u përpoqën t'i përgjigjen kësaj pyetjeje dhe testuan trajtimin tek minjtë e rritur.

Brejtësit u trajtuan me retinoidë sintetikë për 7 ditë. Pas 27 ditësh trajtimi, u vu re se kafshët rifituan pjesërisht ndjeshmërinë ndaj dritës dhe sjelljen e orientimit ndaj dritës.

Pas 9 ditësh trajtimi, u zbulua se shumë më tepër neurone në korteksin vizual u aktivizuan nga nervat optikë.

Kjo do të thotë se sistemi qendror që bart informacionin nga syri në korteksin vizual mund të përmirësohet ndjeshëm me terapinë me retinoid, madje edhe te të rriturit.

"Sinqerisht, ne ishim të befasuar që trajtimi ishte në gjendje të rikuperonte qarqet e trurit të lidhura me shikimin në këtë nivel," tha neurobiologu Sunil Gandhi.

Shikimi kërkon më shumë se një retinë të paprekur dhe funksionale. Fillon në sy, i cili dërgon sinjale në tru. Aty ku perceptimi vizual hyn në lojë është në qarqet qendrore të trurit.
Tani për tani, thuhet se nevojiten më shumë kërkime mbi kafshët.

Por në të ardhmen, neuroshkencëtarët mund ta provojnë këtë trajtim edhe te të rriturit me LCA./CNA.al