E fundit!

11:31 Aktualitet

Tri dekada në polici/ Kush është drejtori i ri që pritet të marrë komandën për Tiranën

Adriatik Tafçiu, i renditur i pari në procesin e vlerësimi...

Kriza greke thërret për plan kontigjence në Shqipëri

28 Qershor 2015, 17:40, Opinione CNA

Nga Klodian TOMORRI

Ka nje proverb italian, i cili thote se kur shtepia e fqinjit eshte ne flake, fillo te mbushesh uje per shtepine tende. Fatkeqesisht ne keto momente nga shtepia e fqinjit tone jugor, po del tym i rende.
Per shkak te nje qeverie aventurieresh, qe erdhi ne pushtet duke kapitalizuar fatkeqesine, Greqia ka mberritur serish ne zgrip te nje humnere financiare. Ekonomia e saj rrezikon te shembet ne menyren me dramatike. Dhe nese kjo ndodh pasojat per gjithe Ballkanin, por vecanerisht per Shqiperine mund te jene te tmerrshme.

Ka nje mit te rreme qe qarkullon ne publik, sipas te cilit ekonomia shqiptare nuk mund te ndikohet me nga kriza greke pasi i ka marre sakaq goditjet qe ne vitin 2009. Ky eshte nje arsyetim, i cili anashkalon nje fakt kritik. Kjo nuk eshte me krize e ekonomise reale. Nuk behet me fjale per renie te dergesave. Kjo eshte krize financiare me elemente te rende paniku. Rikthim ne piken zero. Atje ku nisi ne 2008, vetem me nje ndryshim. Nese para 7 vjetesh vatra ishte sistemi financiar i SHBA-ve, kete here vatra mund te jete Athina.

Greqia mund te shkaktoje nje cunami te paprecedente financiar per Europen. Nje moment te ri Lehman . Dhe padyshim ekonomite e brishta te Ballkanit do ishin viktimat e para dhe ato me pak te pajisurat per ti bere balle nje termeti kaq te forte financiar. Ne te gjitha aspektet, si ne termat institucional ashtu dhe ato financiar.

Ka nje pjesez te vogel te vertete ne pretendimin se ekonomia shqiptare eshte me imune sot ndaj Greqise. Kjo pasi, pronesia e bankave greke ne treg eshte reduktuar disa here krahasuar me disa vite me pare dhe madje tashme ato nuk jane me dege, por filiale, te cilat veprojne sipas rregullave shqiptare te mbikqyrjes. Por kjo nuk e ben Shqiperine teresisht imune ndaj pershkallezimit te krizes greke, per disa arsye.

Se pari, ne Greqi jetojne mbi 600 mije emigrante shqiptare. Rikthimi i Greqise ne recesion jo vetem qe do te godiste te ardhurat e tyre dhe dergesat, por do te kthente shume prej tyre ne Shqiperi. Eshte e qarte se ekonomia shqiptare dhe tregu i punes nuk kane kapacitet per te akomoduar nje vale te re kthimi te emigranteve duke e ekspozuar Shqiperine perballe nje krize te thelle sociale.

Se dyti nje pjese e ketyre emigranteve jetojne dhe punojne aty prej vitesh, dhe kane arritur te kursejne para nga puna e tyre. Sipas te dhenave te pearferta, kursimet emigrantet shqiptare, qe punojne ne Greqi kane mbi 3.5 miliarde euro kursime ne bankat greke atje. Nese kriza helene do te pershkallezohet, rreziku qe keto kursime te humbasin nje pjese te vleres se tyre eshte i larte.

Se treti, pavaresisht se ndikimi ekonomik i Greqise ne Shqiperi eshte reduktuar ndjeshem ajo mbetet serish nje nga investitoret e huaj me te medhenj ne ekonomine tone.

Se fundmi dhe me e rendesishmja, me gjithe avancimin e jashtezakonshem ne shkencen e ekonomiksit dhe perdorimin e modeleve dhe teknikave gjithmone e me shume me komplekse, ekonomistet nuk mund ta kuantifikojne panikun. As te mund ta parashikojne ate apo te modifikojne sjelljen e agjenteve ekonomike. Ne kete pike, sot askush nuk mund te parashikoje se se si mund te percillet ne Shqiperi dhe me gjere ne rajon nje krize paniku ne sistemin financiar grek.

Projekti ekonomik i Bashkimi Europian eshte duke kaluar ndoshta nje nga momentet me kritike te tij. Momente te cilat do te percaktojne fatin, jo vetem te paleve te perfshira direkt si Greqia dhe Eurozona, por edhe vendeve te tjera. Ndaj eshte koha qe autoritetet shqiptare, qeveria dhe vecanerisht Banka e Shqiperise, te jene vigjilente per te permbajtur cdo pasoje te mundshme qe mund te buroje nga infeksioni grek.

Pervec dhenies ne publik te mesazhit se do te bejne cdo gje per te mos lejuar perhapjen e infeksionit, qeveria duhet te mbaje ne gatishmeri buxhetin per cdo te papritur. Ndersa Banka e Shqiperise duhet te vazhdoje te furnizoje tregun me likuiditet per te mos lejuar nje tharje te mundshme te tij, qe mund te amplifikonte nje panik te panevojshem. Ky nuk eshte nga ato alarmet e rreme qe improvizohen shpesh ne stervitjet ushtarake. Ky eshte nje situate e jashtezakonshme ne cdo sens qe ka vlere.