How dangerous is turbulence during air travel?
Flying is the safest way to travel. According to the lates...

Fosili i një majmuni i zbuluar së fundmi në Turqi, ka nxitur pretendimet se paraardhësit e majmunëve dhe njerëzve, evoluan fillimisht në Evropë përpara se të migronin në Afrikë. Propozimi i një ekipi studiuesish, bien ndesh me tezën e zakonshme dhe deri më sot të gjithë-pranuar se hominitët - grupi që përfshin njerëzit, majmunët afrikanë (shimpanzetë, bonobo dhe gorillat) dhe paraardhësit e tyre fosile - e kanë origjinën ekskluzivisht në Afrikë.
Megjithatë, zbulimi i disa fosileve hominine në Evropë dhe Anadoll (Turqinë e sotme), ka nxitur disa studiues të argumentojnë se hominidët evoluan fillimisht në Evropë. Sipas tezës së tyre, u shpërndanë më vonë ata në Afrikë midis 7 dhe 9 milion vjet më parë.
Bashkautori i studimit, Dejvid Begun, paleoantropolog në Universitetin e Torontos, Kanada, sqaroi se ata e kanë fjalën flasin për paraardhësin e përbashkët të homininëve, dhe jo për prejardhjen e njeriut të sotëm, pasi ai u nda nga paraardhësit e shimpanzeve dhe bonobove, të afërmit tanë më të afërt që janë ende gjallë si specie.

“Që nga ajo ndarje, pjesa më e madhe e historisë evolucionare njerëzore ka ndodhur në Afrikë. Ka shumë të ngjarë që linjat e pasardhësve të shimpanzeve dhe njerëzve të kenë ndryshuar nga njëra-tjetra në Afrikë”- tha Begun për Live Science.
Në studimin e ri, studiuesit analizuan një fosil majmuni të sapo-identifikuar nga zona 8.7 milionë vjeçare e Çorakjerler në Anadollin Qendror. Ata e quajtën specien Anadoluvius turkae. “Anadolu” është fjala moderne turke për Anadoll, dhe “turk” i referohet Turqisë.
Fosili sugjeron se A.turkae ka të ngjarë të peshonte rreth 50- 60 kilogramë, sa pesha e një shimpanzeje të madhe mashkull. Bazuar në fosilet e kafshëve të tjera të gjetura pranë tij - si gjirafat, kërpudhat, rinocerontët, antilopat, zebrat, elefantët, derrat dhe hienat - si dhe prova të tjera gjeologjike, studiuesit sugjerojnë se majmuni i sapo-gjetur jetonte në një zonë pyjore kryesisht me pak bimësi, ku me shumë gjasë mund të kenë banuar njerëzit e hershëm në Afrikë, në vend të mjediseve pyjore të dendura ku jetojnë ende sot majmunët e mëdhenj.
Nofullat e fuqishme dhe dhëmbët e mëdhenj plot smalt të A.turkae, tregojnë se ai mund të ketë konsumuar ushqime të forta siç janë rrënjët. Ndaj A.turkae ka të ngjarë të ketë kaluar në Afrikë shumë kohë në tokë. Në studimin e ri, shkencëtarët u përqendruan tek një kafkë e pjesshme e zbuluar në atë vend në vitin 2015.
Ky fosil përfshin pjesën më të madhe të strukturës së fytyrës dhe pjesën e përparme të trurit.

“Unë ia kam dalë të rindërtoj, dhe të shoh për herë të parë fytyrën e një paraardhësi tanë, diçka që nuk e kishte parë askush më parë”- thotë Begun.
Studiuesit sugjerojnë se A.turkae dhe majmunët e tjerë fosilë nga zonat e afërta, si Ouranopitkus në Greqi dhe Turqi dhe Greekopitekus në Bullgari, formuan një grup njerëzish të hershëm. Nga ana tjetër, kjo mund të sugjerojë se homininët më të hershëm u shfaqën në Evropë dhe Mesdheun Lindor.
Ekipi pretendon se majmunët e lashtë të Ballkanit dhe Anadollit, evoluan nga paraardhësit në Evropën Perëndimore dhe Qendrore. Një nga pyetjet që ngrenë këto gjetje është nëse hominianët u shfaqën në Evropë, atëherë pse nuk gjenden më atje, përveç njerëzve të sapoardhur, dhe pse hominitët e lashtë nuk u shpërndanë edhe në Azi dhe jo vetëm në Afrikë.
“Evolucioni është një proces jo shumë i parashikueshëm. Kjo ndodh kur ndërveprojnë një seri ngjarjesh të palidhura midis tyre dhe të rastësishme. Ne mund të supozojmë se nuk ishin kushtet e përshtatshme që majmunët të lëviznin në Azi nga Mesdheu lindor në Miocenin e vonë. Por ato ishin të duhurat për një shpërndarje të tyre në Afrikë”- thotë Begun.

Sa i përket arsyes pse nuk gjejmë majmunët afrikanë në Evropë, ekspertët theksojnë se speciet zhduken gjatë gjithë kohës. “Ky zbulim i ri, e zgjeron të kuptuarit tonë për një grup që duket i lidhur ngushtë me majmunët e gjallë afrikanë dhe njerëzit”- thotë Kristofer Xhilbert, paleoantropolog në Kolegjin Hanter të Universitetit të Nju Jorkut, që nuk ishte pjesë në këtë studim.
Por ai vuri në dukje se analizat e fundit gjithëpërfshirëse të majmunëve të mëdhenj fosile dhe homininëve të hershëm, nuk e mbështesin tezën se homininët kanë origjinën në Evropë./ Përshtatur nga CNA
Flying is the safest way to travel. According to the lates...
When London was hit with the bubonic plague in 1665, many ...
When I heard that hospitals in the US were short of blood ...
At the Bled Strategic Forum held this week, European C...
By Ross Pomeroy "Big Think" Over time, a person's persona...
Gone are the days of old scams, with "princes" offering th...
The Boeing E-4B aircraft, also known as the "End of the Wo...
Water is the main component of our body and a fundamental ...
While intelligence is often considered a very valuable tra...
After several years full of anxiety about the backward ste...
Whether power corrupts a person—or whether a corrupt perso...
In January 1989, as a college student, I came here to marc...
It is hard to say when a crisis under a dictatorial regime...
Kur shpërtheu Lufta e Parë Botërore, qindra mijëra burra a...
By Devi Sridhar "The Guardian" In the words of singer Tay...
To say that Aleksei Djumin has had a meteoric rise in his ...
The slowdown in global economic growth is being heavily in...
By Michael Levin "Fox News" I just turned 45... for the 2...
Explaining what happens after death is very complicated be...
The hands tell a lot about the state of health of each of ...
A 39-year-old citizen has been arrested in Lezha, after se...
CNA has launched another investigation that could lead to ...
Irfan Hysenbelliu is a businessman that we call "Irfan the...
In March 2026, CNA launched another investigation centered...
The Special Board of Appeal (KPA) decided this Monday ...
The KPA vetting decided this Thursday to dismiss the p...
Suela Salavaçi, a prosecutor in the Prosecutor's Offic...
The Special Board of Appeal reinstated the prosecutor ...
Several gunshots were reported today in the village of Gjo...
Following the successive operations carried out by the ope...
The Police Supervision Agency has seized the service weapo...
A serious incident occurred in Lushnje, where citizen IY, ...
As the year 2026 is in its second half, the world is exper...
Today, our country will be under the influence of stable a...
By noon, cloudiness is expected to prevail in almost all o...
Children without parental care, for whom alternative famil...
Ukrainian President Volodymyr Zelensky said Russia wants t...
Iran is adapting and enhancing the capabilities of its bal...
Serbia's Minister of State Administration and Local Self-G...
Kazakh President Kassym-Jomart Tokayev shared some critici...
Two windows, a century of history and the metaphysics of p...
In my research at the Central State Archives, specifically...
At a time when industrial products are increasingly taking...
Trust among people is not just a three-syllable word. It c...
This Saturday, one US dollar is bought for 81.7 lek and so...
War, weather and supply disruptions could send gas prices ...
The number of active enterprises in Albania continued to g...
In Albania, the bar-cafe has long become an almost unique ...