Kalendar historik/ Çfarë ka ndodhur më 22 shtator?

22 Shtator 2023, 10:17, Blog CNA

Kalendar historik/ Çfarë ka ndodhur më 22 shtator?

Foto ilustruese

1980 - Iraku pushton Iranin, duke nisur një luftë të përgjakshme 8-vjeçare

Forcat e armatosura irakiane pushtuan Iranin Perëndimor përgjatë kufirit të përbashkët. Luftimet do të përfundonin me një armëpushim në vitin 1988, edhe pse vendosja e marrëdhënieve diplomatike normale dhe tërheqja e trupave ndodhi vetëm pas nënshkrimit të një marrëveshjeje zyrtare paqeje më 16 gusht 1990.

Në fundin e viteve 1960, Britania e Madhe shpalli synimin e saj për t’u tërhequr nga Gjiri Persik, duke nxitur një rikonfigurim gjeopolitik të rajonit. Kjo ndezi mosmarrëveshjet e vjetra territoriale midis Iranit dhe Irakut, të cilat mbetën një burim tensioni gjatë gjithë viteve 1970.

Lideri i ri irakian Sadam Husein, pranoi në vitin 1975 disa nga pretendimet territoriale të Iranit, në këmbim të ndërprerjes së ndërhyrjes iraniane në Irak. Por Revolucioni Iranian i viteve 1978-1979, solli në pushtet në Teheran islamikët radikalë të Ajatollah Khominit.

Kalendar historik/ Çfarë ka ndodhur më 22 shtator?

Nisën shumë shpejt incidentet kufitare, sepse udhëheqësit e Republikës Islamike të Iranit donin të “eksportonin” konceptin e qeverisjes islame të udhëhequr nga kleri shiit. Në prillin e vitit 1980, zëvendëskryeministri i Irakut, Tarik Aziz, i mbijetoi një atentati nga shiitët irakianë që ishin mbështetës të Revolucionit Iranian.

Në atë kohë qeveria e re e Iranit, ishte në një përplasje të ashpër me Shtetet e Bashkuara për pushtimin e ambasadës së SHBA-së në Teheran nga militantët iranianë, dhe marrjen e dhjetëra pengjeve. Sadami e pa atë një moment shumë të përshtatshëm për të ripohuar pretendimet territoriale, nga të cilët më herët kishte hequr dorë.

Kalendar historik/ Çfarë ka ndodhur më 22 shtator?

Në fillim ushtria irakiane shënoi një përparim të ndjeshëm. Më pas ndeshi në rezistencën e papritur e të fortë të ushtrisë iraniane. Numri i viktimave mbetet ende i paqartë. Por disa burime flasin për 1 deri në 2 milionë të vdekur dhe të plagosur nga të dyja palët.

Ngjarje të tjera të rëndësishme:

1862 - Presidenti amerikan Abraham Linkoln firmos Dekretin e Parë të Emancipimit, që shpalli lirinë e të gjithë skllevërve në çdo shtet të Konfederatës.

1949 - Bashkimi Sovjetik shpërthen bombën e parë bërthamore, 4 vjet pas SHBA-së.

1958 - Lindi tenori i famshëm italian Andrea Boçeli. Ai shquhet për përzierjen unike të muzikës opera dhe pop.

1961- Presidenti amerikan Xhon Kenedi nënshkruan themelimin e Korpusit të Paqes, si një agjenci të përhershme qeveritare. Kenedi besonte se Korpusi i Paqes, mund të ofronte një armë të re dhe unike në luftën kundër komunizmit.

1975 - Shmanget përpjekja për vrasjen e presidentit amerikan Xherald Ford. Sara Mur, një informatore e FBI-së drejtoi armën drejt presidentit në San Francisko, por ajo u bllokua menjëherë nga truprojat.

1980 - Në Poloninë komuniste u formua Solidarnost (Solidariteti), sindikata polake dhe partia politike që u bë një vatër e rezistencës ndaj kontrollit sovjetik. Delegatët e 36 sindikatave u takuan dhe u bashkuan nën udhëheqjen e Leh Valesës./ Përshtatur nga CNA