Kalendari historik/ Çfarë ka ndodhur më 19 shtator?

19 Shtator 2023, 10:44, Blog CNA

Kalendari historik/ Çfarë ka ndodhur më 19 shtator?

Foto ilustruese

1985 - Një tërmet i fortë godet kryeqytetin e Meksikës

Një tërmet i fuqishëm godet Meksiko Sitin duke shkaktuar vdekjen e 10.000 njerëzve, plagosjen e 30.000 të tjerëve, duke lënë të pastrehë dhjetëra e mijëra të tjerë.

Në orën 7:18 të mëngjesit të 19 shtatorit, banorët e kryeqytetit meksikan u zgjuan nga një tërmet me magnitudë 8.1, një nga më të fortët që kishte goditur ndonjëherë zonën.

Efektet e tërmetit ishin tejet shkatërruese për shkak të llojit të tokës mbi të cilën shtrihet qyteti. Meksiko është në një pllajë të rrethuar nga male dhe vullkane. Në kohët e lashta rajoni i pllajës ishte i mbuluar nga liqene.

Ndërsa pellgu ujëmbledhës nën qytet është tharë dalëngadalë, është zbuluar se qyteti ndodhet mbi një terren të përzier mes dheut dhe rërës, çka e bën atë shumë më pak të qëndrueshëm gjatë një tërmeti sesa një terren shkëmbor.

Epiqendra e tërmetit ishte rreth 400 km në perëndim të qytetit. Por për shkak të terrenit relativisht të paqëndrueshëm, lëkundjet e forta zgjatën për gati 3 minuta. Kjo solli shembjen e disa hoteleve të vjetra, por edhe shumë godinave të banimit.

Një godinë në Kolegjin Kombëtar të Arsimit Profesional u shemb, duke bllokuar qindra studentë që po ndiqnin leksionet në mëngjes herët. Ndërkohë shumë fabrika në qytet, të ndërtuara me materiale të dobëta, nuk mundën të qëndronin në këmbë.

Lëkundjet e forta sizmike shkaktuan prishjen e rrjetit të gazit, duke shkaktuar zjarre dhe shpërthime në të gjithë qytetin. Kur më vonë u bë një vlerësim i plotë i dëmeve, 3.000 ndërtesa në Meksiko ishin shkatërruar plotësisht dhe 100.000 të tjera pësuan dëme serioze.

Ngjarje të tjera të rëndësishme:

1783 - Në Francë, vëllezërit Mongolfier ngritën në qiell një balonë duke vendosur në kosh një gjel, një rosë dhe një dele. Ai sukses nxiti më tej eksperimentet e aeronautikës.

1796 - Publikohet fjalimi i lamtumirës së Xhorxh Uashingtonit, presidentit të parë të SHBA-së. Ai iu lut vendit të tij të ruante neutralitetin dhe të shmangte futjen në aleanca me Evropën.

1876 - Shpikësi amerikan Melvil Bizëll regjistroi patentën për një pastrues dyshemesh, që sot njihet si fshesa elektrike.

1893 - Zelanda e Re bëhet vendi i parë në botë që u jep grave të drejtën e votës.

1946 - Themelohet Këshilli i Evropës pas një fjalimi që mbajti Uinston Çërçill në Universitetin e Zyrihut.

1955 - Presidenti i Argjentinës, Huan Peron, rrëzohet nga pushteti dhe arratiset në Paraguai pas një revolte të marinës ushtarake të udhëhequr nga oficerë me prirje demokratike.

1991- Në Alpet Ötztal në kufirin italo-austriak, 2 turistë gjermanë zbulojnë rastësisht një trup të mumifikuar të një njeriu (i njohur më vonë si Njeriu i Akullit). Trupi i përket një njeriu të moshës 25 deri 35 vjeç, 1.6 metra i gjatë dhe me peshë rreth 50 kg. Analizat zbuluan se ai kishte vdekur në vitin 3300 Para Erës Sonë./ Përshtatur nga CNA