E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

Si e ndryshoi historinë Lufta e Ukrainës

9 Maj 2022, 10:24, Blog CNA

Nga William A.Galston ?Wall Street Johurnal?

Ne nuk e dimë se si do të përfundojë Lufta e Ukrainës, por tashmë është e dukshme se ajo përfaqëson një pikë kthese në historinë bashkëkohore. Së pari, kjo luftë i ka dhënë fund debatit për qëllimin e ekzistencës së Organizatës së Traktatit të Atlantikut të Veriut dhe mundësisë së zgjerimit të saj.

Strategët që kishin frikë se zgjerimi i ?ombrellës? së saj mbrojtëse në Evropën Qendrore dhe Baltik do ta provokonte Rusinë, e pranojnë tani se pushtimi rus e bën të pashmangshëm zgjerimin e mëtejshëm. Finlanda dhe Suedia, që më parë i shmangeshin një marrëdhënieje zyrtare me aleancën, duken në prag të aplikimit për anëtarësim.

Emanuel Makron, i rizgjedhur së fundmi si president i Francës, nuk ka gjasa të ripërsëritë akuzën e tij se NATO ?ndodhet në gjendje kome?. Përkundrazi, NATO do të dalë nga lufta në Ukrainë si një forcë më e bashkuar dhe më efektive mbrojtëse.

Ndërsa anëtarët e aleancës po i transferojnë rezervat e tyre të armëve të epokës sovjetike te qeveria e Volodimir Zelenskit në Ukrainë, SHBA-ja dhe të tjerët do t?i zëvendësojnë ato rezerva me armë moderne, të cilat mund të veprojnë së bashku në të gjithë aleancën.

Së dyti, lufta e ka transformuar Gjermaninë. Fuqia ekonomike e Evropës, e ka braktisur politikën e jashtme dhe atë të mbrojtjes të formësuar nga kujtimet e Luftës së Dytë Botërore, dhe është zotuar ta rindërtojë ushtrinë e saj duke rritur shpenzimet ushtarake me të paktën 2 për qind të Prodhimit të Brendshëm Bruto.

Ajo ka lehtësuar gradualisht kufizimet e mëparshme lidhur me transferimet e armëve në vendet e përfshira në mënyrë aktive në konflikte ushtarake, dhe ka rënë së fundmi dakord që të dërgojë në Ukrainë armë të kalibrit të rëndë.

Së treti, lufta po e detyron Evropën të zvogëlojë varësinë e saj nga energjia ruse. Në një epokë ku furnizimet tashmë janë të kufizuara dhe çmimet mjaft të larta, kjo do të jetë e dhimbshme. Por Gjermania, lidhjet e gjera energjetike të së cilës me Rusinë kanë qenë prej kohësh një dobësi strategjike për Perëndimin, e kupton se nuk ka alternativë tjetër.

Edhe pse vendimi i ish-kancelares Angela Merkel për të hequr gradualisht dorë nga energjia bërthamore nuk ishte i mirëmenduar, konsideratat teknologjike dhe politike do ta bëjnë të vështirë rikthimin tek ajo. Edhe Franca, që ka një angazhim afatgjatë ndaj energjisë bërthamore, e ka të vështirë të ndërtojë kapacitete të reja pa vonesa të gjata dhe kosto të larta.

Gjatë dekadës së ardhshme, Evropës do t?i duhet që të përshpejtojë tranzicionin e saj drejt burimeve të rinovueshme të energjisë, duke i zëvendësuar lëndët djegëse fosile ruse me furnizime nga Lindja e Mesme, Afrika dhe SHBA-ja. Dhe kjo kërkon ndër të tjera një program specifik për ndërtimin e objekteve të magazinimit të gazit të lëngshëm në portet evropiane.

Kjo do të kërkojë nga Perëndimi që t?i kushtojë më shumë vëmendje stabilitetit politik dhe kushteve ekonomike në Nigeri dhe vende të tjera afrikane. Dhe kjo do të thotë se SHBA-ja duhet ta ndihmojë Evropën me një politikë energjetike që i balancon shqetësimet afatgjata rreth ndryshimeve klimatike, me furnizimet me lëndë djegëse fosile, të cilat Evropës do t?i duhen për të përballuar një dekadë të vështirë tranzicioni.

Lufta në Ukrainë ka forcuar disa mënyra të të menduarit mbi gjeopolitikën, ndërsa i ka dobësuar të tjerat. Për shembull, nuk është më e mundur të besohet, siç bënë shumë njerëz para Luftës së Parë Botërore dhe sërish pas rënies së Bashkimit Sovjetik, se konsideratat ekonomike dominojnë politikën duke i bërë të paimagjinueshme disa masa.

Vendimi i Vladimir Putinit për të pushtuar Ukrainën, do të shkaktojë një recesion ekonomik të fortë, dhe mund të çojë në një rënie afatgjatë të standardeve të jetesës në Rusi. Elvira Nabiullina, drejtuese e Bankës Qendrore të Rusisë dhe një besnike e Putinit, e kuptoi këtë dhe u përpoq të jepte dorëheqjen në shenjë proteste.

Por Putini mbeti i palëkundur në qëndrimin e tij. Përparësi ka dëshira për të eliminuar një kërcënim të perceptuar ndaj legjitimitetit të tij dhe për të realizuar ëndrrën e tij për të rikrijuar perandorinë ruse. Vendimi fatal i presidentit rus, i dha një goditje të fortë populistëve konservatorë në Perëndimin, të cilët e shihnin atë si një kampion të vlerave tradicionale në lidhje me gjininë, familjen, fenë dhe nacionalizmin.

Edhe Hungaria e Viktor Orban është detyruar ta zbusë retorikën e saj pro-ruse. Në SHBA, mbështetësit e Donald Trumpit janë bashkuar me demokratët dhe republikanët jo-Trumpistë për të dënuar pushtimin rus dhe për të mbështetur masat e ashpra amerikane kundër tij. Agresioni i Putinit, e ka unifikuar opinionin publik në SHBA më shumë sesa çdo ngjarje tjetër që nga sulmet e 11 shtatorit 2001.

Së fundmi, pushtimi rus e ka detyruar SHBA-në ta zhvendosë fokusin e saj nga përballja e kërcënimeve transnacionale, në fitimin e një gare tipike midis fuqive të mëdha. Është e vërtete që në axhendë mbeten çështje të rëndësishme si shëndeti dhe varfëria globale, flukset e imigracionit të shkaktuara nga konfliktet dhe mungesat, apo edhe ndryshimet klimatike.

Por për një të ardhme të parashikueshme, sfidat nga Rusia dhe Kina do të jenë në qendër të vëmendjes. Ky ndryshim ka risjellë edhe një herë në vëmendje rivlerësimin që duhet t`i bëhet superfuqisë në rendin botëror. Sigurisht, fjalët mund të nxitin një ndryshim të madh.

Vendimi i administratës Bajden për të sabotuar manovrat e rreme nga ana e Rusisë, përmes bërjes publike të zbulimeve të shërbimeve sekrete, ishte një goditje mjeshtërore. Por presidenti i Ukrainës, që e ka përdorur oratorinë e tij për të mbledhur rreth vetes vendin e tij dhe botën, këmbëngul se pa dërgesa të mëdha armësh, beteja për të mbrojtur vendin e tij do të dështojë.

Çështja është nëse presidenti Bajden do të arrijë në një përfundim të qartë. Nëse SHBA-ja duhet të mbrojë demokracinë kundër autokracisë, siç këmbëngul me të drejtë Bajden, ajo duhet t?i kushtojë mbrojtjes së saj më shumë se 3 për qind të PBB-së, dhe të riorganizojë shpenzimet ushtarake për t?iu kundërvënë kërcënimeve të sotme në Evropë dhe në rajonin e Azi-Paqësorit.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al