E fundit!

13:58 Aktualitet

SPAK sekuestron pasurinë në pronësinë indirekte të Belinda Ballukut

Prokuroria e Posaçme ka vendosur masën e sekuestrimit pasu...

Kur produktet kozmetike ishin radioaktive

6 Mars 2020, 07:35, Blog CNA

* Një krem i ??mrekullueshëm, u prezantua në kryeqytetin francez Paris në vitin 1933. I cilësuar si një ?produkt i bukurisë shkencore?, ai premtonte të përmirësonte qarkullimin e gjakut, indet e forta të muskujve, të zvogëlonte yndyrën në gjak, dhe të zhdukte rrudhat.

Produkti ishte pjesë e një linje kozmetike të quajtur ?Tho-Radia?, sipas elementëve radioaktivë torium dhe radium që përmbante. Sot, askush nuk do të vendoste me dashje materiale radioaktive në fytyrën e vet. Por në vitin 1933, rreziqet nga radioaktivitetit nuk kuptoheshin plotësisht.

Kjo formë e re misterioze e energjisë, e zbuluar nga fizikanti francez Henri Bekerel në vitin 1896, ishte shndërruar në një forcë të fuqive mitike. ?Para se njerëzit të nisnin të kishin frikë nga radioaktiviteti, gjithçka që dukej se dinin për të, ishte se ai përmbante shumë energji?-thotë Timoti J.Jorgensen, profesor i asociuar i mjekësisë së rrezatimit në Universitetin Xhorxhtaun.

?Thuhej se kjo energji zbardhonte dhëmbët, apo pastronte lëkurën e fytyrës, dhe i jepte asaj një shkëlqim të veçantë. Por në fakt, nuk kishte asnjë provë shkencore, që të tregonte se këto pretendime ishin të vërteta?-shton ai.

Menjëherë pas zbulimit, produktet kozmetike radioaktive, mbushën raftet e dyqaneve. Kremrat nuk funksiononin ashtu siç reklamohej, por kjo nuk e pengoi ?Tho-Radia? të bëhej e famshme. Kishte një gamë të plotë produktesh, që të gjitha radioaktive, përfshirë buzëkuqët, pudrën e fytyrës, sapunin, pijet energjetike, dhe madje edhe prezervativët.

Kur filluan të prodhohen produktet e para radioaktive në fillim të viteve 1900, radioaktiviteti ishte një fushë krejt e re e shkencës. Bekerel u vlerësua për zbulimin e tij, por vetë termi ?radioaktivitet? u shpik nga shkencëtarja polako-franceze Marie Kyri në vitin 1898, në të njëjtin vit që zbuloi radiumin.

Mjekët panë përdorime të sukseshme të saj, duke përdorur rrezet X, ndërsa shumë kompani u përpoqën të përfitojnë nga reputacioni i terapisë së rrezatimit. ?Rrezet X, një formë tjetër e rrezatimit nisën të përdoren në mjekësi për të trajtuar një sërë sëmundjesh?- thotë eksperti Pol Frame.

?Kur përdoret si duhet nga dikush që e di se çfarë po bën, radioaktiviteti mund të kurojë kancerin. Ne përdorim ende sot burime radioaktive, megjithëse jo radium, për të kuruar disa lloje tumoresh?- shprehet ai. Radiumi ishte aq popullor në tregun e konsumit, sa që për shumë produkte pretendohej se ishin radioaktive, edhe kur nuk ishin të tilla.

Por rrezatimi ka një efekt shkatërrimtar mbi trupin e njeriut, dhe kur përdoret kundër qelizave kanceroze. Sa i rrezikshëm ishte përdorimi i kremrave ??radioaktivë? Fatmirësisht, ato nuk shkaktuan shumë dëme. Por llojet e tjera të produkteve radioaktive, rezultuan vdekjeprurëse.

Radithor, një ?pije energjetike? e prodhuar nga uji i distiluar, i përzier me një sasi të vogël radiumi të tretur në të. E reklamuar si një ?kurë për të vdekurit e gjallë?, ajo premtoi të kuronte sëmundje të ndryshme, nga diabeti tek impotenca seksuale.

Por larg të qenit një ilaç, ajo e vrau mbrojtësin e saj më të famshëm, atletin amerikan Eben Bajers, që piu për vite me radhë 3 shishe ?Radithor? çdo ditë. Ai vdiq prej saj në vitin 1932, dhe Ëall Street Journal shkroi titullin:?Uji i radiumit funksionoi mire, derisa nofulla doli jashtë funksionit?.

Por Bajers nuk ishte viktima e parë e rrezatimit. Në mesin e viteve 1920, orët e radiumit u bënë shumë popullore. Mbajtja në dorë e orëve të tilla nuk përbënte shumë rrezik, por punëtorët e fabrikës që i prodhuan ato, vuajtën nga efektet e tmerrshme në shëndetin e tyre.

Përdorimi i bojës radioaktive në fushën e orës ishte një detyrë delikate, por e mundimshme që kryhej nga gratë. Të ashtuquajturat ?vajza e radiumit?, u udhëzuan t?i mbanin akrepat e orës të fiksuara duke përdorur buzët e tyre. Me kalimin e kohës, ato nisën të vuanin nga një gjendje e quajtur ?nofulla e radiumit?, teksa rrezatimi ua shkatërroi gradualisht nofullat.

Goditja përfundimtare ndaj këtyre produkteve serdhi në vitin 1938, kur Akti Federal i Ushqimit, Barnave dhe Kozmetikës në SHBA, ndaloi reklamat mashtruese, duke e bërë më të vështirë promovimin e shumicës së produkteve radioaktive./ CNN-Përshtatur nga CNA.al