Sa astronautë kanë vdekur deri më sot në hapësirë?

9 Tetor 2019, 06:57, Blog CNA

Për shumë njerëz që aspirojnë të bëhen një ditë astronautë, ideja e hyrjes në të panjohurën e madhe, do të ishte një ëndërr e realizuar. Por gjatë 50 viteve të fundit, në fluturimet hapësinore ka pasur jo pak tragjedi, të cilat janë në fakt edhe makthi më i keq i një astronauti.

Në gjysëm shekullin e fundit, rreth 30 astronautë dhe kozmonautë kanë vdekur gjatë trajnimit apo në misione të rrezikshme hapësinore. Por pjesa dërrmuese e këtyre vdekjeve kanë ndodhur ose në Tokë ose në atmosferën përreth Tokës, nën kufirin e pranuar të hapësirës të quajtur Linja Karman, që fillon mbi lartësinë100 km.

Gjithsesi, nga afro 550 njerëz që kanë fluturuar deri tani në hapësirë, vetëm 3 kanë vdekur në fakt atje. Në fillim të garës hapësinore, si NASA amerikane ashtu edhe Bashkimi Sovjetik patën një seri aksidentesh vdekjeprurëse, që vranë dhjetëra pilotë, sidomos gjatë provave me avionët reaktivë.

Pastaj ishte zjarri që përfshiu ?Apollo 1? në janarin e 1967-ës, ai që i mori jetën astronautëve Gus Grisom, Ed Uajt dhe Roxher Shfi. Gjatë një simulimi në NASA, shpërtheu një zjarr brenda kabinës së anijes, që ndodhej ende në tokë. Për shkak të oksigjenit të pastër, zjarri u përhap me shpejtësi në një mënyrë të pakontrollueshme, duke shkrumbuar në pak sekonda ekuipazhin, që u përpoq më kot të hapte derën e daljes.

?Ne kishim bërë saktësisht të njëjtën provë një natë më herët, por pa e mbyllur kapakun e kapsulës, kështu që aty nuk kishte oksigjen të pastër?- kujton Uollter Kaningam, piloti i modulit hënor të ?Apollo 7?. Gati 2 vjet më vonë, në tetorin e vitit 1968, Kaningam, Uolli Skira dhe Don Ejzell, u bënë ekuipazhi i parë i misionit Apollo që fluturoi me sukses në hapësirë.

Gjatë 3 viteve që pasuan, astronautët e Apollo kryen edhe 7 misione të tjera, përfshirë edhe uljen e parë në Hënë të ?Apollo 11?, dhe misionin tragjik të ?Apollo 13?. Pastaj më 30 qershor 1971, njerëzimi pa vdekjen e parë (dhe deri më sot të vetme në hapësirë. Stacioni i parë hapësinor që u vendos mbi atmosferën e Tokës ishte ai sovjetik ?Salyut 1?, që u lëshua pa pilot më 19 prill 1971.

Vetëm disa ditë më vonë, një ekuipazh prej 3 kozmonautësh sovjetikësh, u nis në bordin e anijes ?Soyuz 10? me synim stacionin hapësinor dhe qëndrimin në orbitë për 1 muaj. Edhe pse ekuipazhi i ?Soyuz 10? arriti me sukses tek ?Salyut 1?, problemet me çelësin penguan hyrjen e tyre në stacion.

Gjatë kthimit të tyre për në Tokë, disa kimikate toksike depërtuan në sistemin e furnizimit me oksigjen të anijes, duke shkaktuar vdekjen e njërit prej kozmonautëve. Fatmirësisht, 3 anëtarët

e tjerë të ekuipazhit u kthyen në shtëpi pa pasoja të rënda për shëndetin e tyre.

Vetëm disa muaj më vonë, më 6 qershor 1971, misioni ?Soyuz 11? pësoi një tjetër dështim në synimin për të hyrë brenda stacionin hapësinor. Në dallim nga ekuipazhi i mëparshëm, 3 kozmonautët Georgi Dobrovolski, Vlladislav Volkov dhe Viktor Pacajev, ia dolën të hyjnë brenda ?Salyut 1?.

Ata i kaluan atje 3 javë, duke vendosur jo vetëm një rekord të ri për kohën më të gjatë të kaluar në hapësirë, por realizuan ndërkohë edhe një sërë eksperimentesh mbi mënyrën sesi trupi i njeriut reagon, gjatë periudhave të gjata pa ndjesinë e rëndesës.-raporton Astronomy.com.

Më 29 qershor 1971, kozmonautët hipën sërish në anijen ?Soyuz 11?, dhe filluan zbritjen e tyre në Tokë. Pikërisht në atë moment ndodhi tragjedia. Për specialistët në tokë, gjithçka shkoi në dukje në rregull. Anija kozmike, udhëtoi përmes atmosferës, duke u ulur në Kazakistan, ashtu siç edhe ishte planifikuar.

Por kur u hap kapsula, u zbulua që të 3 anëtarët e ekuipazhit kishin vdekur. ?Në pamje të parë, anija nuk kishte asnjë lloj dëmtimi?- kujton Kerim Kerimov, kryetar i Komisionit të Shtetit. Kozmonautët u nxorrën me shpejtësi nga moduli. Trupi i Dobrovolskit, ishte ende i ngrohtë. Mjekët i dhanë frymëmarrje artificiale.

Bazuar në raportet zyrtare, shkaku i vdekjes së tyre ishte asfiksia. Aksidenti fatal mendohet

se u shkaktua nga prishja e një valvule, që ishte hapur rrugës. Në lartësinë 168 km nga toka, boshllëku i hapësirës thithi me shpejtësi të gjithë oksigjenin nga kabina e ekuipazhit. Për shkak se valvula ndodhej nën ndenjëset e kozmonautëve, ishte gati e pamundur që ata ta riparonin problemin në kohë.

Gjatë një testimi të hershëm në vakum nga NASA-s, kostumi i astronautit Xhim Leblank nisi

të me shpejtësi ajrin. Brenda rreth 30 sekondave, ai humbi ndenjat, por ndihma e parë e menjëhershme i shpëtoi jetën. Si rezultat i tragjedisë së ?Soyuz 11?, Bashkimi Sovjetik kërkoi që të gjithë kozmonautët të pajiseshin me kostume hapësinore që i rezistonin presionit, një praktikë që ekziston edhe sot./ Përshtatur nga CNA.al