E fundit!

07:24 Ekonomi

Monedhat e huaja në minimumin historik/ Kursi i këmbimit, 15 korrik 2026

Këtë të mërkurë një dollar amerikan blihet me 81.3 lekë dh...

Dhjetor 1940/ Kur Gandi i lutej në një letër Hitlerit, t’i jepte fund luftës që sapo kishte nisur

2 Tetor 2019, 09:48, Blog CNA

Këto dy figura historike, nuk mund të ishin më të kundërta se kaq. Mahatma Gandi udhëhoqi indianët drejt pavarësisë, përmes protestave paqësore, si një formë e mosbindjes civile. Nga ana tjetër Adolf Hilteri pati një qasje fashiste, e cila çoi në Luftën e Dytë Botërore, dhe vdekjen e miliona njerëzve.

Edhe pse në një fare mënyre bashkëkohës, Gandi ishte 20 vjet më i madh se Hilteri. Ai kishte udhëhequr tashmë disa protesta për të drejtat civile në Afrikën e Jugut, dhe kishte kundërshtuar pushtimin britanik të Indisë. Por Gandi nuk mund të qëndronte duarkryq, kur po parandjente dhunën e afërt që do të shpërthente nga sundimi autoritar i Hitlerit në Gjermani.

Në marsin e vitit 1931, ai u nis drejt Londrës për negociatat për paqe me autoritetet britanike. Gjatë rikthimit për në Indi, Gandi u ndal shkurtimisht në Romë. Në një shënim të thjeshtë në ditarin e tij më 12 dhjetor 1931 shkruhej:?Në orën 6 takoj Musolinin?. Padyshim, ai u takua me diktatorin italian, që themeloi Partinë Fashiste në vitin 1919, dhe ishte kryeministri i vendit që nga viti 1922.

Synimi i Gandit: Të orientonte liderët autoritarë, drejt një rruge jo të dhunshme qeverisjeje. Duket se biseda mes tyre pati pak efekt tek Musolini, që 4 vite më vonë do të pushtonte Etiopinë në vitin 1935. Gandi e pa me shqetësim edhe ngjitjen në pushtet të Hilterit në Gjermani.

Më 23 korrik 1939, Gandi i shkroi Hilterit një letër, duke iu drejtuar atij me ?mik i dashur?. Në atë letër ai kërkoi nga udhëheqësi nazist që të parandalonte një luftë të re botërore, që sipas tij do të ishte katastrofike për njerëzimin. Qeveria koloniale britanike, nuk lejoi dërgimin e asaj letre. Por Gandi e ndjente se duhej t?i shkruante ato fjalë.

Më pak se 2 muaj më vonë, Hitleri nisi pushtimin e Polonisë, duke shkaktuar kësisoj fillimin e Luftës së Dytë Botërore. Më shumë se një vit më vonë, në prag të Krishtlindjeve të vitit 1940, Gandi i shkroi një letër tjetër më të gjatë, ku i kërkonte këtë herë Hitlerit të ndalte luftën e nisur, dhe të risillte paqen në botë. Ja cila ishte përmbledhtazi përmbajtja e letrës së dytë të Gandit drejtuar Hilterit më 24 dhjetor 1940:

I dashur mik,

Fakti që ju drejtohem si mik, nuk është një formalitet. Unë vetë nuk kam armiq. Puna ime 33 vitet e fundit, ka qenë kërkimi i miqësisë me gjithë njerëzimit, pavarësisht racës, ngjyrës apo fesë. Ne nuk kemi dyshime mbi për trimërinë apo përkushtimin tuaj ndaj atdheut tuaj, dhe nuk besojmë se ju jeni përbindëshi i përshkruar nga kundërshtarët tuaj.

Por vetë fjalët dhe veprat tuaja, dhe ato të miqve dhe admiruesve tuaj, nuk i lënë hapësirë dyshimeve, se shumë prej veprave tuaja janë monstruoze, dhe në shkelje të plotë të dinjitetit njerëzor, sidomos në këndvështrimin e njerëzve si unë, që besojnë tek miqësia universale.

Akte të tilla poshtëruese janë pushtimi i Çekosllovakisë, Polonisë dhe gllabërimi i Danimarkës. Unë jam i vetëdijshëm që pikëpamja juaj mbi jetën, i konsideron këto akte si vepra të virtytshme. Por ne jemi mësuar që nga fëmijëria, t?i konsiderojmë ato si akte degraduese të njerëzimit. Prandaj, ju bëj thirrje në emër të njerëzimit që ta ndalni luftën.

Ju nuk do të humbni asgjë nga mosmarrëveshjet që keni me Britaninë së Madhe, nëse ato gjykohen me drejtësi nga një gjykatë ndërkombëtare. Nëse arrini sukses në këtë luftë, nuk do të dëshmojë që keni pasur të drejtë në pretendimet tuaja. Por vetëm sa do të vërtetoni, që fuqia juaj e shkatërrimit ishte më e madhe se ajo e kundërshtarit.

A është e tepërt të kërkoj nga ju, që të bëni një përpjekje për paqe, në një kohë që kjo për ju nuk mund të thotë asgjë, por nga ana tjetër ka shumë domethënie për miliona evropianë? Unë synoja t?ju drejtoja një apel të përbashkët për ju dhe zotin Musolini, të cilin pata privilegjin ta takoja kur isha në Romë. Shpresoj se ai do ta marrë parasysh thirrjen time.

Miku yt i sinqertë, M.K.Gandi./ Përshtatur nga CNA.al