Pse priremi t’i mbrojmë gjithmonë të afërmit tanë, edhe kur ata kryejnë një krim?

1 Tetor 2019, 12:14, Blog CNA

Nëse do të shihnit një të panjohur, që futet në mes të natës në shtëpinë e dikujt, me siguri që do të njoftonit policinë. Po sikur autori i krimit, të ishte një mik apo anëtar i familjes tuaj? Një studim i ri në ?Buletinin e Personalitetit dhe Psikologjisë Sociale?, shqyrtoi tensionin që ekziston midis midis dëshirës për të ndëshkuar njerëzit që kryejnë vepra imorale, dhe mbrojtjes së atyre me të cilët kemi marrëdhënie të ngushta.

Dhe prej tij, rezulton që nëse dikush pranë nesh sillet në mënyrë imorale, ne priremi të rreshtohemi në mbrojtje të tyre, madje edhe atëherë kur krimi i tyre është tepër i rëndë. Përmes një serie prej 10 studimesh, ku morën pjesë gjithsej gati 3000 vullnetarë, Aron Vidman dhe kolegët e tij të Universitetit të Miçiganit, vëzhguan se si do të reagonin njerëzit, në rastin kur një i afërm i tyre do të kryente një krim.

Në studimin e parë, ekipi i kërkoi pjesëmarrësve të thoshin emrat e 9 njerëzve, duke filluar nga njohjet e tyre më të largëta (si p.sh postieri i zonës), deri tek ata me të cilët kishin një lidhje të ngushtë (p.sh një partner në një lidhje intime). Pjesëmarrësve, iu kërkua të imagjinojnë sikur kishin parë secilin prej personave të përmendur teksa kryente një krim, që ndryshonte nga niveli i lehtë, si shkarkimi i paligjshëm i një dokumenti në kompjuter, deri tek ato më të rënda si kryerja e një vjedhjeje.

Pjesëmarrësit u pyetën: Nëse u afrohej në ato momente një oficer policie, a do të thonin të vërtetën apo do të gënjenin, duke u shprehur se nuk dinin asgjë? Pjesëmarrësit, kishin më shumë të ngjarë të përgjigjeshin se do ta gënjenin oficerin e policisë, në rastin kur imagjinonin që krimin e kishte kryer dikush pranë tyre, në krahasim me rastin kur autori ishte një i njohur i largët.

Dhe ç?është me shqetësuese, efekti ishte më i madh, kur krimi ishte akoma më i rëndë. Studimet pasuese, përdorën situate të tjera po me këtë model, për të eksploruar më tej efektin. Për shembull, ekipi zbuloi se pjesëmarrësit kishin më shumë të ngjarë të mbronin të afërmit e tyre deri në krime si ngacmimi seksual, sërish duke nisur nga ato më të lehta, tek ato më të rënda.

Dallimet individuale si gjinia dhe bindjet politike ose morale, nuk dukej se ndikonin në modelin e përgjigjeve. Dhe pjesëmarrësit besonin, se ishte në interesin e tyre të mbronin autorin e një krimi, që ishte i afërmi i tyre. Dhe se gënjeshtra për të mbuluar krimin e një të njohuri më të largët, do t?i shkaktonte më shumë dëm shoqërisë, sesa mbrojtja e të afërmit të tyre.

Ndërkohë, ekipi zbuloi se përkundër një hezitimi për të ndëshkuar anëtarët e afërt të familjes, pjesëmarrësit e kuptronin shumë mirë, që krimet e tyre ishin moralisht të gabuara. Në 3 studime të mëtejshme, ku pjesëmarrësit u udhëzuan të imagjinojnë, sikur krimet kryheshin nga të tjerë të afërm, ata i vlerësuan krimet si po aq imorale, sa ato të kryera nga të njohurit e largët.

Dhe ata e justifikonin mungesën e tyre të veprimit ndaj familjarëve të ngushtë, duke thënë se ata vetë do të përballeshin me autorin. ?Ne dyshojmë se një veprimi i tillë, i jep mundësi një personi të sigurojë njëkohësisht (a) vetë-imazhin e tij, si një individ i moralshëm, dhe (b) të ruajë dhe madje të forcojë marrëdhëniet e ngushta?- shkruajnë autorët.

Këto gjetje, mund të shpjegojnë arsyen, pse vazhdimisht ne dëgjojmë për figura të profilit të lartë publik, të cilët kanë kryer krime të tmerrshme për dekada, të ndihmuar nga heshtja e miqve dhe familja e tyre. Por ka edhe një arsye për të pasur shpresë. Studiuesit zbuluan gjithashtu, se kur njerëzit inkurajoheshin të distancoheshin nga situata të tilla, duke e vënë veten në pozicionit e një personi të tretë, zbehej prirja e tyre për të mbrojtur të afërmit./ Përshtatur nga CNA.al