Vizitë në muzeun e Mësonjëtores së Parë/ Taravari: Gjuha shqipe nuk ka trajtim të barabartë me maqedonishten

8 Gusht 2025, 12:46, Qyteti im CNA

Vizitë në muzeun e Mësonjëtores së Parë/

Kryetari i Aleancës për Shqiptarët, Arben Taravari, i shoqëruar nga katër kandidatë për kryetarë komunash në Maqedoninë e Veriut, vizitoi sot Muzeun e Mësonjëtores së Parë Shqipe në qytetin e Korçës. Vizita, me vlera simbolike dhe historike, shërbeu si pikë reflektimi për rolin dhe statusin e gjuhës shqipe në jetën institucionale dhe publike të Maqedonisë së Veriut.

Pas vizitës, Taravari mbajti një prononcim për mediat, ku solli në vëmendje rrugëtimin dhe sfidat e gjuhës shqipe në shtetin fqinj, duke theksuar se pavarësisht progresit të bërë ndër vite, ajo ende nuk gëzon trajtim të barabartë me gjuhën maqedonase.

“Prej vitit 1974 gjuha shqipe është gjuhë zyrtare në Maqedoninë e Veriut. Pas shpalljes së Pavarësisë së Maqedonisë në vitin 1991, gjuha shqipe përdoret po nuk është gjuhë zyrtare dhe pas marrëveshjes së Ohrit në 2001-shin, janë sjellë disa herë ligje për përdorimin e gjuhës shqipe, ndaj në territoret ku jetojnë mbi 20% shqiptarë, përdoret zyrtarisht gjuha shqipe. Ligji i fundit është në vitin 2017 ku ka përdorim të gjerë të gjuhës shqipe, por fatkeqësisht implementimi nuk është ashtu siç duhet. Gjuha shqipe nuk është e barabartë me gjuhën maqedonase sikundër ishte në Kushtetutën e vitit 1974 kur ishte Maqedonia Republikë Socialiste”, tha Taravari.

Ai theksoi se një hap i rëndësishëm drejt avancimit të të drejtave gjuhësore të shqiptarëve ishte Marrëveshja e Ohrit e vitit 2001, e cila i hapi rrugën përdorimit zyrtar të gjuhës shqipe në zonat ku shqiptarët përbëjnë mbi 20% të popullsisë. Më pas, ligji i vitit 2017 e zgjeron edhe më tej këtë të drejtë.

Megjithatë, sipas Taravarit, zbatimi i këtyre ligjeve mbetet problematik. Taravari kërkon që shqipja të mos trajtohet si “gjuhë e 20% të popullsisë”, por si gjuhë zyrtare e barabartë me maqedonishten, një status që ajo e ka pasur në të kaluarën, në kohën e sistemit socialist.

“Mund të themi se gjuha shqipe definohet si gjuhë e 20% të popullsisë që ne mendojmë se duhet të hiqet dhe ta rikthejmë atë që ishte në kohën e ish-Jugosllavisë apo në kohën e socializmit në Maqedoni dhe gjuhë zyrtare në Maqedoninë e Veriut të jenë gjuha shqipe dhe maqedonase si gjuhët e dy etnive që janë 90% e Maqedonisë. Ka institucione të cilat duhet ta përdorin dhe e anashkalojnë apo e shpërfillin përdorimin e gjuhës shqipe”, u shpreh ai.

Sipas Taravarit, mungesa e zbatimit të ligjeve është problemi thelbësor dhe më i madh se vetë përmbajtja e tyre. Ai kritikoi institucionet që, ndonëse të obliguara me ligj, nuk e përdorin gjuhën shqipe. Taravari bëri të ditur se aktualisht ka një iniciativë në Gjykatën Kushtetuese që lidhet me këtë çështje, dhe shprehu shpresën për një vendim objektiv dhe të drejtë.

“Ka iniciativë në Gjykatën Kushtetuese dhe besoj se ajo do të sjellë vendim objektiv dhe racional, sepse nëse sjell vendim tjetër nuk do të ishte mirë për shoqërinë në përgjithësi. Në Maqedoninë e Veriut, stabilitetin dhe destabilitetin e sjellin dy popujt kryesorë, me rëndësi të madhe është kohezioni i brendshëm mes këtyre dy etnive”, deklaroi kreu i Aleancës për Shqiptarët.

Vizita në Muzeun e Mësonjëtores së Parë Shqipe nuk ishte thjesht një ndalesë simbolike, por një thirrje për reflektim mbi të drejtat gjuhësore të shqiptarëve në Maqedoninë e Veriut.

Mes fjalëve të kujtesës historike dhe realitetit aktual, Taravari kërkon jo vetëm njohjen formale të shqipes si gjuhë zyrtare, por edhe një zbatim real dhe të barabartë të saj në çdo institucion. Sepse për një bashkëjetesë të qëndrueshme, barazia gjuhësore është jo vetëm e nevojshme, por thelbësore.

“Maqedonia është larg destabilitetit, kemi ligje fantastike, por kemi mospërfillje të tyre. Në institucionet ku kemi shqiptarë, këto ligje zbatohen kurse aty ku drejtojnë maqedonas, marrin figurën e ministrit, zëvendësministrit dhe kjo s'është në rregull. Edhe pse ekziston një agjension special që merret me përdorimin e gjuhës shqipe dhe duhet të dënohen institucionet ku duhet të përdoret, fatkeqësisht ky agjension nuk funksionon si duhet", u shpreh Taravari./ CNA