Rritja e çmimeve/ 2022-shi "zbrazi" xhepat e qytetarëve

31 Dhjetor 2022, 13:40, Ekonomi CNA

Rritja e çmimeve/ 2022-shi "zbrazi" xhepat e qytetarëve

Foto ilustruese

Viti 2022 zbrazi xhepat e shqiptarëve nga rritje e çmimeve, të ndikuara kriza që shkaktoi lufta e Rusisë në Ukrainë, e cila pasoi krizën e pandemisë së Covid-19, në një kohë kur treguesit raportonin për rimëkëmbje.

Të dhënat zyrtare të INSTAT tregojnë se ndryshimi vjetor i indeksit të çmimeve të konsumit në muajin Nëntor 2022 është 7,9 %, një vit më parë ky ndryshim ishte 3,1 %.

Rritja vjetore e çmimeve është ndikuar kryesisht nga grupi “Ushqime dhe pije joalkoolike” me +5,12 pikë përqindje, pasuar nga grupi “Transporti” me +0,58 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji” me +0,60 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Mobilje, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë” me +0,47 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Pije alkoolike dhe duhan” me +0,29 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Mallra dhe shërbime të ndryshme” me +0,21 pikë përqindje.

Çmimet e grupit “Hotele, kafene dhe restorante” kanë kontribuar me +0,28 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Veshje dhe këpucë” me +0,14 pikë përqindje. Çmimet e grupeve “Shëndeti” dhe “Shërbimi arsimor” me +0,09 pikë përqindje secili. Çmimet e grupit “Komunikimi” me +0,04 pikë përqindje. Çmimet e grupit “Argëtim dhe kulturë” +0,03 pikë përqindje.

Rritja e çmimeve/ 2022-shi "zbrazi" xhepat e qytetarëve

Krahasuar me muajin Nëntor 2021, rritja më e madhe e çmimeve vërehet në grupin “Ushqime dhe pije joalkoolike” me 14,7 %, pasuar nga grupet “Transporti” me 9,6 %, “Mobilje, pajisje shtëpie dhe mirëmbajtje e shtëpisë” me 6,2 %, “Hotele, kafene dhe restorante” me 6,1 %, “Pije alkoolike dhe duhan” me 5,8 %, “Veshje dhe këpucë” dhe “Mallra dhe shërbime të ndryshme” me 3,6 % secili, “Qira, ujë, lëndë djegëse dhe energji” me 3,1 %, “Shërbimi arsimor” me 1,9 %, “Shëndeti” me 1,3 %, “Komunikimi” me 1,1 % dhe “Argëtim dhe kulturë” me 1,0 %.

Brenda grupit të ushqimeve çmimet e nëngrupit “vajra dhe yndyrna” u rritën me me 24,1 %, pasuar nga nëngrupet “qumësht, djathë dhe vezë” me 23,3 %, “peshk” me 16,2 %, “bukë dhe drithra” me 15,8 %, “zarzavate përfshirë patatet” me 15,0 %, “sheqer, recel, mjaltë, çokollata dhe mbëlsira” me 14,8 %, “mish” me 12,4 %, etj.

Pra, rritja e çmimeve është reflektuar në uljen e nivelit të konsumit. Por lufta në Ukrainë ndikoi edhe në import.

Sipas të dhënave të INSTAT, për 11 mujorin, importet në total, në sasi, u tkurrën me 6.4% në krahasim me të njëjtën periudhë të një viti më parë. Ndonëse po blejnë më pak mallra, konsumatorët po i paguajnë ato shumë më shtrenjtë.

Megjithatë, INSTAT përllogarit se paga mesatare ka shënuar rritje në krahasim me një vit më parë. Më tepër treguesit thonë se është rritur në sektorin privat.

Nga ana tjetër, rritje kemi hasur edhe në çmimin e karburanteve që nga muaji mars. Çmimi i naftës u rrit ndjeshëm duke kulmuar në 265 lekë/litër, nga 185 më parë. Më pas çmimet mbetën të larta në rreth 220-240 lekë për litër dhe vetëm së fundmi kanë zbritur në rreth 199 lekë/litër. Ndonëse importet e këtij kapitulli në sasi ishin me rënie, në vlerë u rritën me 67%, ose rreth 480 milionë euro më shumë.

Për ekspertët, rritja e çmimeve ka ndikuar negativisht në xhepat e qytetarëve, duke rritur nivelin e varfërisë.

Rritja e çmimeve/ 2022-shi "zbrazi" xhepat e qytetarëve

Ekspertja e ekonomisë, Romina Radonshiqi tha CNA.al se rritja e çmimeve i detyroi shqiptarët të ulnin fuqinë blerëse sepse mbi 50% e të ardhurave të tyre i shpenzonin për mallra konsumi.

“Rritja e çmimeve ka qenë një goditje e madhe e financave të familjeve shqiptare. Shqiptarët u detyruan të ulnin fuqinë blerëse sepse mbi 50 % e të ardhurave të tyre i shpenzonin për mallra konsumi. Shtresat vulnerabël u përballën me varfëri absolute dhe shtresat e mesme janë në prag të varferisë relative. Inflacioni ishte një goditje e madhe dhe për bizneset, pasi ato u përballën me rritje të kostove të lëndës së parë, mungesës së fuqisë punëtore si shkak i emigracionit, rritjes se çmimit të energjisë elektrike, rritjes së çmimit të karburantit, duke ndikuar në rritje të çmimeve të mallrave dhe shërbimeve.

Paketat sociale dhe indeksimet e pagave dhe pensioneve të ndërmarrë nga qeveria mund të konsiderohen si modeste dhe të pamjaftueshme për të përballuar krizën që preku ekonominë e vendit në tërësi dhe familjet shqiptare në veçanti. Rritja e çmimeve të produkteve të shportës shkon përtej përqindjes që ka marrë në konsideratë qeveria për të hartuar paketat sociale. Mungesa e përcaktimit të minimumit jetik i ka bërë politikat sociale ineficente duke ndikuar në rritjen e nivelit të varfërisë në vend”, theksoi ekspertja./ B.A. - CNA.al