Ngrohja globale do ta zhvendosë turizmin nga Mesdheu

9 Gusht 2023, 17:51, Blog Susanne Becken dhe Johanna Loehr

Mijëra njerëz të bllokuar në plazhe. Raportohet për fëmijë që rrëzohen nga varkat e evakuimit. Panik. Njerëz që largohen me vrap me rrobat në shpinë. Sipas një turisti, situata dukej si “fundi i botës”. Zjarret që përfshinë ditët e fundit ishujt grekë të Rodosit dhe Korfuzit, po na tregojnë se destinacionet e preferuara të pushimeve nuk janë më të sigurta pasi ndryshimet klimatike po përshkallëzohen.

Për dekada, turistët janë dyndur në Mesdhe për pushimet e tyre veriore. Australianët, skandinavët, britanikët, rusët mbërrijnë atje në kërkim të motit më të ngrohtë. Pas pandemisë së Covid-19, shumë prej nesh kanë qenë të etur të udhëtojnë sërish si turistë.

Por këtë vit, valët e forta të të nxehtit ekstrem kanë marrë qindra jetë njerëzish vetëm në Spanjë. Vendet kryesore turistike si Akropoli në Athinë janë mbyllur. Edhe vetë shkencëtarët e klimës kanë mbetur të “shtangur nga egërsia” e të nxehtit të kësaj vere në Hemisferën Veriore.

Ky vit ka të ngjarë të imponojë një reflektim të thellë për turistët por edhe për operatorët turistikë. Mund të pritet të shihen më shumë udhëtime të kryera gjatë stinëve të ndërmjetme, duke shmangur verën gjithnjë e më intensive dhe sidomos muajt korrik dhe gusht.

Po ashtu mund të pritet që vendet me një klimë më të butë të bëhen destinacione turistike më të njohura. Destinacionet turistike të motit të ngrohtë do të duhet të ndryshojnë rrënjësisht. Moti është një faktor kryesor në turizëm. Në Evropë dhe Amerikën e Veriut, njerëzit priren të shkojnë nga vendet veriore në ato jugore.

Turistët kinezë, por edhe ata australianë, shkojnë shpesh në plazhet e Azisë Juglindore. Por ky lloj turizmi nuk është i qëndrueshëm në terma afatgjatë. Kur australianët shkojnë jashtë shtetit, ata shpesh zgjedhin verën mesdhetare. Gjatë dekadës së fundit, verat më të nxehta nuk kanë sjellë prishjen e traditës.

Por ky vit ka të ngjarë të nxisë ndryshimin. Dhe kjo gjë mund ta shihet tashmë tek popullariteti në rritje i pushimeve në muajt qershor ose shtator në destinacionet tradicionale verore të Hemisferës Veriore. Shumë prej nesh po e ndryshojnë mënyrën se si mendojmë për pushimet me mot të nxehtë, nga diçka që e kërkojmë tek diçka që e kemi frikë.

Dhe kjo po ndodh në valën e ndryshimeve të sjelljes së konsumatorëve, si ato që lidhen me qëndrueshmërinë dhe udhëtimet me avionin. Po turizmi ekstrem? Ndërsa kërkuesit e emocioneve mund të dynden në masën Luginën e Vdekjes për të përjetuar temperatura mbi 50?, është e vështirë të imagjinohet që ky lloj turizmi të jetë i zakonshëm.

Ajo që kemi më shumë gjasa të shohim, janë më shumë njerëz që kërkojnë përvoja të “shansit të fundit”, me turistët që dynden në vende shumë të cenueshme, si për shembull si Barriera e Madhe Koralore, që mendohet se do zhduket një ditë si pasojë e ngrohjes së madhe globale.

Sigurisht, ky lloj turizmi nuk është i qëndrueshëm në terma afatgjatë. Çfarë do të thotë kjo për vendet që varen nga turizmi? Kriza në Rodos na tregon për rreziqet që vijnë nga modeli i turizmit, ku ju sillni turistë dhe gjithçka që u nevojitet - ushqim, ujë, verë - sipas nevojës. Sistemi është i orientuar drejt efikasitetit. Por kjo do të thotë se ka pak hapësirë për të menaxhuar të papriturat. Rodosi nuk ishte në gjendje të evakuonte lehtësisht 19.000 turistë. Kjo qasje do të duhet të ndryshojë në një qasje “vetëm në një rast”, ashtu si edhe në zinxhirët e tjerë të furnizimit.

Për shërbimet e urgjencës, turistët paraqesin një sfidë të veçantë. Vendasit i kuptojnë më mirë rreziqet dhe rrugët e arratisjes sesa turistët. Për më tepër, turistët nuk e flasin gjuhën e vendit ku shkojnë të pushojnë. Dhe kjo ua bën shumë më të vështirë të marrin ndihmë në krahasim me vendasit.

Ndryshimi i klimës paraqet sfida të mëdha edhe në mënyra të tjera. Kombet e ishujve të Paqësorit si Kiribati ose Tuvalu do të donin që të vizitoheshin nga më shumë turistë. Por problemi kryesor i tyre është uji. Gjetja e ujit të pijshëm të mjaftueshëm për vendasit po bëhet më e vështirë.

Dhe turistët përdorin shumë ujë - duke e pirë, bërë dush apo notuar në të. Një planifikim i kujdesshëm, do të kërkojë sigurimin e kapaciteteve lokale të mos mbingarkohen nga turizmi.

Pra, a nënkupton kjo situatë fundin e turizmit masiv? Jo plotësisht.

Por nuk ka dyshim që do të përshpejtojë tendencën në vende si Spanja larg turizmit masiv ose “mbi-turizmit”. Në destinacionet turistike super-popullore si Ishujt Balnearë të Spanjës, ka pasur një reagim në rritje nga vendasit kundër turizmit të tepruar, në favor të turizmit të specializuar me një numër më të vogël turistësh të shpërndarë gjatë gjithë vitit.

A është ky vit një zile zgjimi? Po. Përshkallëzimi i krizës klimatike do të thotë se shumë prej nesh janë tani më të përqendruar në atë që mund të bëjmë për të shmangur më të keqen, le të themi duke shmangur fluturimet. Po ashtu po shtohet presioni për ndryshim.

Për shembull kompania ajrore Delta Air Lines është përshëndetur për njoftimin e saj se do të jetë neutrale ndaj emetimeve të karbonit në atmosferë duke përdorur kompensime. Që tani mund të shihni në shumë vende përpjekje për t’iu përshtatur ndryshimeve.

Për shembull, në Itali ka një rritje të turizmi malor brenda vendit, duke tërhequr njerëzit nga Milano dhe nga Roma e lagësht dhe e nxehtë në zonat ku ajri është më i freskët, edhe pse gradualisht bora po zhduket. Kina, e cila nuk i bën asnjëherë gjërat përgjysmë, po investon në vendpushimet malore.

Synimi është që për banorët e qyteteve të mëdha si Pekini dhe Shangai të ofrohen alternativa më të freskëta si provinca Xhilin e Kinës Veriore ndaj pushimeve tradicionale në plazh. Disa vende malore, nuk kanë gjasa të shfrytëzojnë këtë mundësi sepse nuk duan të tërheqin më shumë turistë.

Madje Norvegjia po shqyrton mundësinë e vendosjes së një takse të posaçme për turistët. Vendet që i mendojnë gjërat më përpara se të vijnë, do të jenë më të përgatitura. Por edhe përgatitja dhe përshtatja kanë gjithsesi kufizimet e veta.

Pushimet verore mesdhetare do të jenë gjithnjë e më pak tërheqëse, pasi rajoni është një nga zonat më të prekura nga ngrohja globale, duke u ngrohur 20 për qind më shpejt sesa mesatarja botërore. Italia dhe Spanja janë ende nën efektin e një thatësire rekord, duke kërcënuar furnizimet me ushqim dhe ujë të pijshëm. E ardhmja e turizmit do të jetë me siguri shumë ndryshe nga sot./ “World Crunch” - Përkthyer dhe përshtatur nga CNA

Shënim: Susanne Becken, profesore e Turizmit të Qëndrueshëm në Institutin Grifit për Turizmin në Universitetin Grifit. Johanna Loehr, lektore në Universitetin Grifit.