Pesë mënyrat sesi sulmet e 11 shtatorit 2001 e ndryshuan Amerikën

11 Shtator 2020, 06:14, Blog CNA

11 shtatori 2001 është një pikë kthese në historinë e Amerikës. Gati 3.000 amerikanë u vranë atë mëngjes me mot të kthjellët dhe me diell kur 2 avionë të rrëmbyer u përplasën mbi 2 kullat e Qendrës Botërore të Tregtisë në Nju Jork, një tjetër u rrëzua mbi Pentagon, dhe një i katërt në një fushë në Pensilvani falë gjestit heroik të pasagjerëve që u përleshën me terroristët.

?Ai ishte një sulm i pashembullt në analet e terrorizmit për nga shkalla e tij?-thotë Brajan Xhenkins, këshilltar i Korporatës RAND dhe autor i shumë raporteve dhe librave mbi terrorizmin. ?Ishte sulmi më i madh nga çdo njësi e huaj luftarake mbi territorin e SHBA-së?-shton ai.

Tronditja dhe tmerri i 11 shtatorit nuk ishte i kufizuar në disa ditë ose javë. Sulmet hodhën një hije të gjatë mbi jetën e amerikanëve, nga e cila kombi nuk ka dalë ende plotësisht. Ja si e ndryshuan Amerikën aktet terroriste të 19 viteve më parë.

1. Nisi lufta kundër terrorizmit

Kur presidenti Xhorxh W.Bush iu drejtua Kongresit dhe kombit më 20 Shtator 2011, ai kërkoi një lloj reagimi të ri ushtarak. Jo një sulm ajror të kufizuar mbi një bazë të vetme terroristësh, por një luftë të gjerë globale kundër terrorizmit. Kur trupat amerikane pushtuan Afganistanin në më pak se një muaj pas 11 shtatorit, ato po nisnin atë që u bë fushata ushtarake më e gjatë në historinë e Amerikës.

Mbështetja e amerikanëve për këtë luftë ndryshoi me kalimin e viteve, nga e fortë në të dobët.

Mijëra trupa amerikane u vranë në 2 dekadat e para të luftës kundër terrorit, dhe shumë të tjerë u rikthyen në shtëpi me trauma fizike dhe psikologjike.

2. Udhëtimi ajror u transformua

Edhe pse më herët kishte pasur disa rrëmbime avionësh komercialë, përfshirë ngjarjen tragjike të vitit 1988 kur avioni i linjës ?Pan Am Flight 103? u rrëzua pas shpërthimit të një bombe në bord mbi Lokerbi në Skoci, siguria nuk ishte ndonjë përparësi e madh për linjat ajrore përpara 11 shtatorit 2001, thotë Xhefri Prajs, profesor i aviacionit dhe shkencës së hapësirës ajrore në Universitetin Shtetëror Metropolitan.

Gjithçka ndryshoi me krijimin e Administratës së Sigurisë së Transportit , një agjenci krejtësisht e re federale e autorizuar nga Kongresi në nëntor të 2001. ?Ishte një ndërmarrje e jashtëzakonshme. Ata u përpoqën ta rindërtonin krijonin sistemin e sigurisë në aeroporte. Brenda një viti, TSA kishte mbi 50.000 të punësuar?- thotë Prajs.

Tashmë pasja me vete e biletës dhe ID-ve u bë e nevojshme për të kaluar zonën e kontrollit. Kompjuterët dhe pajisjet elektronike u hoqën nga çantat e dorës. Këpucët gjithashtu. Lëngjet ishin të kufizuara në 100- gramë. Dhe skanerat me rreze X, të cilat zbulonin vetëm objekte metalike, u zëvendësuan me skanerin e plotë të trupit të njeriut.

Në prapaskenë, Qendra e re e Kontrollit të Terrorizmit në FBI përpiloi një Listë të Vëzhgimit të Terroristeve, që përfshiu mbi 6 mijë njerëz, mes tyre 500 shtetas amerikanë.

3. U shtua dhuna ndaj myslimanëve

Vetëm 4 ditë pas sulmeve të 11 shtatorit, një person i armatosur në Mesa të Arizonës kreu një krim të rëndë. Në fillim ai qëlloi për vdekje Balbir Singh Sodhi, pronar i një pike karburanti me origjinë indiane. Sodhi i përkiste besimit Sikh, prandaj mbante në kokë një çallmë.

Por autori i masakrës supozoi se ai ishte mysliman. Disa minuta më vonë, personi i armatosur qëlloi në drejtim të një punonjësi të karburantit me origjinë libaneze, por nuk e vrau dot, dhe më pas qëlloi mbi dritaret e një shtëpie ku banonte një familjeje afgano-amerikane.

Edhe kur politikanët dhe autoritetet e zbatimit të ligjit deklaruan në mënyrë të përsëritur se Islami ishte një fe paqësore, mësimet e vërteta të së cilës ishin shtrembëruar nga ekstremistët terroristë, shumë njerëz në Amerikë dhe nëpër botë i barazonin sërish sulmet e 11 shtatorit me Islamin,ndaj kërkuan hakmarrje ndaj kujtdo që dukej si mysliman nga pamja.

4. U rrit mbikëqyrja e qytetarëve nga ana e autoriteteve

Akti Patriot u miratua vetëm 6 javë pas sulmeve të 11 shtatorit. Ai autorizoi ndryshime të mëdha në mënyrën se si agjencitë e inteligjencës kryejnë mbikëqyrjen e të dyshuarve.

Kongresi i dha FBI dhe NSA aftësi të reja për të mbledhur dhe shkëmbyer të dhënat.

Për shembull, Akti Patriot i dha agjencive të inteligjencës kompetencën e kërkimit të të dhënave personale të një individi dhe historinë e kërkimeve të tij në internet, pa ndonjë vendim gjykate. Agjentët mund të kontrollonin një shtëpi pa e njoftuar pronarin dhe të përgjonin një linjë telefonike pa përcaktuar shkakun e mundshëm.

Ndërsa grupet që mbrojnë liritë civile, luftuan kundër asaj që ata e panë si një shkelje antikushtetuese të privatësisë sipas Aktit Patriotik, në vitin 2008 u miratua një ligj edhe më i diskutueshëm, Akti i Ndryshimeve të FISA. Ky ligj u dha autoriteteve NSA një kompetencë gati të pakontrolluar për të përgjuar telefonatat, mesazhet dhe postën elektronike të amerikanëve, nën premisën e shënjestrimit të shtetasve të huaj të dyshuar për terrorizëm.

5. Amerika u bë më e sigurt, por nuk është më si më parë

Që pas 11 shtatori, amerikanët e frymëzuar nga ideologjia xhihadiste kanë vrarë 107 persona në sulmet e brendshme terroriste. Gati gjysma e këtyre vdekjeve ka ndodhur në masakrën e tmerrshme në një klub nate në Orlando.

Por nuk ka pasur sulme terroriste në shkallë të gjerë, si ato që shumë njerëz besonin se do të pasonin në mënyrë të pashmangshme 11 shtatorin. Masat e sigurisë duket se kanë dekurajuar një komplot tjetër ambicioz nga agjentët e huaj në truallin amerikan. Por gjatë këtij procesi, thotë Xhenkins, vendi është përballur me një luftë ?të pafundme? kundër terrorizmit që e ka ndryshuar në mënyrë të pakthyeshme jetesën e amerikanëve./ history.com–Përshtatur nga CNA.al