E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

1889, Britanikët planifikuan të ndërtojnë në Londër kullën e tyre Eifel/ Ja përse dështuan

10 Shtator 2019, 09:28, Blog CNA

Kulla Eifel, një nga atraksionet kryesore turistike sot në Paris, nuk ishte shumë e njohur në kohën kur u ndërtua. Kur Gustav Eifel (njeriu që e dizajnoi dhe ndërtoi atë), prezantoi projektin e tij spektakolar, u kritikua nga shumë prej artistëve dhe intelektualëve kryesorë të Francës.

Njerëzit nuk ishin mësuar të shihnin objekte gjigande, të bëra tërësisht prej hekuri. Kulla ishte planifikuar të ishte qendra kryesore e Ekspozitës Universale të vitit 1889, një panair mbarëbotëror për të kremtuar 100-vjetorin e Revolucionit Francez.

Ata që protestonin, deklaronin se kjo kullë do të linte në hije të gjithë monumentet e bukura dhe të rëndësishme në Paris (si Harkun e Triumfit, Katedralen e Notrë Damit apo Luvrin). Njëri nga kundërshtarët, shkrimtari i njohur Gi Dë Mopasan, thuhej se hante drekën çdo ditë në restorantin e Kullës Eifel, pasi ishte vendi i vetëm në Paris, prej nga ku kulla nuk ishte e dukshme?

Gjithsesi kulla 324 metra e lartë u ngrit, dhe u bë shumë shpejt një atraksion i suksesshëm turistik. Ajo u bë simbol i përparimit në të gjithë Evropën. Shumë vende e kishin zili, por disa prej tyre shkuan një hap më tej, duke nisur të hartojnë versionin e tyre të kullës.

Kjo ndodhi në Britaninë e Madhe, kur deputeti Eduard Uotkins, nxiti idenë e ndërtimit të një ?Kulle Eifel më të madhe dhe më të mirë? në Londër. Në një rast, Uotkins deklaroi se ?çdo gjë që mund të bëjë Parisi, Londra mund të bëjë edhe më të madhe!?. Ai ishte aq i vendosur për ndërtimin e një Kulle Eifel në stilin britanik, sa që ftoi vetë Gustav Eifelin të hartonte një projekt të ri.

Por ky nuk pranoi, pasi nëse kjo ndodhte, populli francez ?nuk do të më cilësonte më një francez të mirë, sa unë shpresoj që jam?. Pas përpjekjes së dështuar për ta përfshirë inxhinierin e famshëm në këtë projekt, Uotkins organizoi një konkurs në vitin 1890.

Në total u paraqitën 68 modele për ?Kullën e Madhe të Londrës?. Disa nga propozimet më ekzotike, përfshinin një kullë që do të kishte një kosto mbi 1 milionë stërlina, e frymëzuar nga Kulla e Pizës; dhe më një linjë hekurudhurorë në formë spiraleje që ngjitej në pjesën e jashtme të saj.

Një dizajn, përfshinte një model të Piramidës së Madhe të Gizës në Egjipt, e parashikuar si një ?koloni e vegjetarianëve ajrorë, që do të kultivonin ushqimin e tyre në kopshte të varura?. Të gjitha modelet, u botuar në një katalog. Projekti fitues ishte ?Dizajni Nr.37?.

Ndryshe nga Kulla e Parisit, ajo e Londrës do të mbështetej mbi 8 këmbë, pasi kështu do të harxhohej më pak para për të garantuar drejtpeshimin e saj. ?Stili i adoptuar, është i karakterit oriental. Katër ashensorë do të vendosen që në fazën e parë. Pjesë kryesore e kullës, ndodhet 61 metra mbi tokë, dhe përmban një sallë të madhe qendrore, me formë tetëkëndëshe, me sipërfaqe 1860 metra katrorë, dhe 18 metra të lartë. Rreth platformës, ndodhet një verandë e madhe.

Ndërkohë brenda në kullë, do të ngrihej një hotel me 90 dhoma gjumi?- thuhej në projekt.

Ata vlerësuan se i gjithë projekti do të kushtonte 352.222 stërlina. Ishte një shumë e madhe parash për kohën, por autorët e projektit pretendonin se kishin ?gjetur mbështetjen e shumë biznesmenëve?. Edhe pse punimet nisën shumë shpetj, Kulla e Madhe e Londrës, nuk do të përfundonte asnjëherë.

Punimet u ndalën pas disa muajsh për shkak të mungesës së fondeve, mbështetjes publike, dhe modelit që nuk garantonte qëndrueshmërinë e Kullës. Uotkins ngriti enkas një kompani për të menaxhuar projektin, Ndërmarrjen Ndërkombëtare të Ndërtimit të Kullave.

Pas një apeli të pasuksesshëm për mbledhje fondesh, kompani mund të vazhdojë edhe për disa kohë vetëm me fondet e veta. Uotkins porositi një ridizajnim të projektit, dhe modeli me tetë këmbë ndryshoin në një model me katër këmbë, që ngjante shumë më tepër me Kullën Eifel.

Themelet u hodhën në vitin 1892, dhe punimet nisën në qershorin e vitit 1893. Njëherazi, parku përreth filloi të ndryshojë. U ndërtua një fushë kriketi dhe një liqen artificial, që do të ishte gati për vizitorët e parë. Parku Uembli u hap zyrtarisht për publikun në maj 1894, megjithëse ndërtimi i kullës ishte në zhvillim e sipër, dhe faza e pare e punimeve nuk kishte përfunduar ende.

Gjithsesi, parku tërhoqi 12.000 vizitorë vetëm gjatë vitit 1895. Në shtator të atij viti, përfundoi pjesa e parë kullës, që kishte një lartësi prej afro 47 metrash. Në këtë kohë, punët nuk kishin ecur sipas plafifikimit, ndërsa shëndeti i Uotkinsit nisi të përkeqësohej. Shumë shpejt u zbulua se themelet e strukturës ishin të paqëndrueshme.

Ulja e numrit të këmbëve të kullës për të ulur kostot, kishte shtuar presionin mbi secilën nga këmbët. Gjatë viteve që pasuan, kompania nisi të ketë probleme të mëdha me financimin e projektit, teksa shpalli falimentimin në vitin 1899. Puna u ndal, dhe kulla nuk u ndërtua kurrë. Uotkins vdiq në vitin 1901, ndërsa pjesa e ngritur e kullës u shkatërrua me dinamit në vitet 1904- 1907./ Përshtatur nga CNA.al