E fundit!

11:55 Aktualitet

“Projekti “Smart City” me kosto të fryra”/ PD: Kërkohet hetim për 118 milionë dollarët e borxhit

Partia Demokratike ka denoncuar marrëveshjen e qeverisë pë...

Leksioni që grekët nuk deshën kurrë ta mësojnë

6 Korrik 2015, 08:15, Opinione CNA

Nga Klodian TOMORRI

Është e mahnitshme, por në Greqi mitologjia dhe realiteti flirtojnë shpesh me njëra tjetrën. Në folklorin e jashtëzakonshëm grek, ka një histori që flet për një zejtar shumë të aftë me emrin Daedalus. I burgosur në një kullë të lartë nga mbreti i Kretës, ai arriti të farkëtonte dy palë krahë, për veten dhe djalin e tij, Ikarin. Meqë krahët ishin të ndërtuar prej dylli, Daedalusi e parlajmëroi Ikarin, që të mos fluturonte shumë lart, pasi krahët mund të shkriheshin nga dielli. Por i dehur nga ndjesia e mrekullueshme e fluturimit, djali e harroi parlajmërimin e të atit. Për pasojë krahët u shkrinë dhe ai u përplas në tokë i vdekur.

Në botën reale, ashtu si Ikari, grekët bashkëkohorë kanë fluturuar lart. Shumë lart në standardin e mirëqënies. Veçanërisht 4 dekadat e fundit. Por krahët, të cilët i ngjitën atje, nuk ishin të tyret. Për një kohë shumë të gjatë, Athina ka qenë “fëmija” i përkëdhelur i Bashkimit Europian. Në terma financiarë dhe në raport me popullsinë, Greqia ka qenë për 35 vjet me radhë, përfituesi më i madh nga fondet e BE-së. Por në fillimit të mijëvjeçarit të ri financimet filluan të shteronin, pasi Brukseli e kthehu vëmendjen nga vendet e reja antare. Pavarësisht kësaj, Athina vazhdoi të shpenzonte përtej mundësive. Qeveritë, e djathta dhe të majta, të cilat zëvendësonin njëra tjetrën në pushtet, kurrë nuk u thanë qytetarëve grekë se do t’u duhej të mësoheshin të fluturonin me krahët e tyre.

Si rezultat në dhjetë vitet para krizës, fatura e pagave në sektorin publik u dyfishua. Por në vend që të disiplinonin financat publike dhe të reformoninë ekonominë e kalbur, politikanët vetem zgjeronin sektorin publik në këmbim të votave. Paralelisht, shpenzimet ushtarake sakaq të larta, vazhdonin të fryheshin për shkak të përplasjeve me Turqinë. Në vitin 2011, tre vjet pas ishte gjunjëzuar nga kriza, Greqia vazhdonte ende të shpenzonte 2.1 për qind të Prodhimit Kombëtar për ushtrinë. Mesatarja e NATO-s ishte vetëm 1.6 për qind.

Prej gati gjysëm shekulli, grekët kanë jetuar përtej mundësive të tyre në çdo aspekt. Në shumë drejtime, qeverisja financiare e Athinës është qesharake, paradoksale, e madje edhe e turpshme. Për ta kuptuar këtë mjafton të shihet fatura e pensioneve. Në Greqi, si askund tjetër qeveria shpenzon 17.5 për qind të Prodhimit Kombëtar për skemën e pensioneve. Gjermania, ekonomia më e fuqishme e Europës, shpenzon 1.5 herë më pak.

Numrat flasin qartë. Përtej tundimit të parezistueshëm populist, dhe propagandës së majtë që e fryn atë, përplasja e Tsiprasit me kreditorët nuk ishte një betejë për demokracinë. Nuk ishte as një luftë në emër dhe për interes të të varfërve apo qytetarëve të zakonshëm. Përkundrazi. Përmes referendumit dhe papërgjegjshmërisë, Tsiprasi dhe kolegët e tij, ja dolën të sillnin katastrofën në kombin e tyre. Grekët do ta mësojnë shumë shpejt. Dhe ata që do ta pësojnë më keq janë pikërisht të varfrit dhe qytetarët e zakonshëm.

Sikur zgjidhja e problemeve të Greqisë të ishte vota JO ne referendum, të gjithë udhëheqësit europianë do e kishin mbështetur atë. Por në vend të zgjidhjes, rrëzimi i marrëveshjes me kreditorët e zhyt Greqinë në skenar të paparashikueshem. Vlerësimet paraprake nga Standard and Poor’s tregojnë se, dalja nga eurozona që tani është një ngjarje me probabilitet shumë të lartë, mund t’i fshijë ekonomisë greke menjëherë 25 për qind të Prodhimit Kombëtar. Dhe kjo i shtohet 30 për qind të Prodhimit që Greqia ka humbur sakaq. Sipas ccdo standardi krahasimor, kjo është një tragjedi shumëfishtë, jo vetëm ekonomike, por edhe humane dhe sociale.

Tsiprasi ja doli të manipulonte qytetarët grekë të lodhur nga masat shtrënguese. Dhe në një pjesë të mirë falë edhe gabimeve të Troikës. Por edhe pse e fitoi JO-në e Greqisë, Tsiprasi mund të ketë humbur të ardhmen e saj. Sepse ka një ligj shumë të fortë, që qëndron në themelet e ekonomisë. Një ligj, i cili nuk mund të sfidohet nga askush. Kur shpenzimet kalojnë të ardhurat për një kohë të gjatë, rezultati është mjerim. Grekët e kanë refuzuar për shumë kohë këtë mësim. Tani ka ardhur koha ta mësojnë. Dhe ky është një leksion nga i cili nuk mund ti shpëtojë askush. As Tsiprasi i papërgjegjshëm dhe populistët e majtë që i fryjnë borisë së tij. Në Athinë apo kudo tjetër.