web counter
LEXO PA REKLAMA!

SHKARKO APP

App Store
Google Play

E fundit!

x

Ajo që ka ngrënë gjyshja juaj dikur, mund të ndikojë mbi trurin tuaj sot

22 Gusht 2023, 18:34, Shëndeti CNA

Ajo që ka ngrënë gjyshja juaj dikur, mund të ndikojë

Shpeshherë dietologët ju thonë se ju jeni ajo që hani. Por sipas të gjitha gjasave, ju jeni edhe ajo që ka ngrënë nëna juaj, apo edhe gjyshja juaj përpara saj. Një studim i ri mbi shtatzëninë tek kafshët, i ka shtuar provat në rritje se mjedisi rrethues i nënës, mund të ndikojë mbi metabolizmin e pasardhësve të saj në një periudhë afatgjatë.

Ky efekt midis brezave, u vu re për herë të parë në vitin 1909 në mesin e krimbave të mëndafshit. Sjellja e tyre ??gjatë stinës së dimrit, nuk buronte nga gjene specifike të trashëguara, por nga mënyra se si trupi i tyre i “lexonte” këto gjene apo i aktivizonte ato.

Dhe kjo gjë rregullohej nga mjedisi i nënës. Që atëherë potenciali për këto ndryshime “epigjenetike”, është vënë re tek shumë lloje të tjera të kafshëve, përfshirë ne njerëzit.

Por mbetet ende e panjohur mënyra se si ato i kalojnë kufijtë midis brezave. Studiuesit në Universitetin Monash në Australi, kanë zbuluar tani prova të krimbave të mëndafshit femra (Caenorhabditis elegans) që u japin fëmijëve dhe nipërve të tyre mbrojtje shtesë të trurit qëkur hanë disa lloje ushqimesh.

Ajo që ka ngrënë gjyshja juaj dikur, mund të ndikojë

Studimi nuk është bërë te njerëzit, por për shkak se C.elegans ndan shumë gjene me speciet tona, ai na ofron disa të dhënat interesante, se si ndryshimet epigjenetike mund të funksionojnë në të gjithë botën natyrore.

Nëse qelizat germinale, si vezët ose sperma, ndryshohen disi nga dieta e nënës gjatë qëndrimit në mitër, studimet tregojnë se ato mund  të qëndrojnë për mirë a keq me pasardhësit.

Kur shkencëtarët ushqyen larvat e krimbit të rrumbullakët me një molekulë që zakonisht gjendet tek molla dhe barishtet, të quajtur acid ursolik, ata vunë re se pasardhësit ishin disi të mbrojtur nga një prishje natyrale e komunikimit nervor.

Sidomos acidi ursolik duket se “aktivizon” një gjen tek krimbat, i cili prodhon një lloj specifik yndyre, sfingozin-1-fosfat, i njohur edhe si sfingolipid. Kjo yndyrë parandalon dobësimin e aksoneve të neuroneve në tru. Dhe rezultatet fillestare tregojnë se yndyra mund të udhëtojë nga zorrët e krimbave nënë tek vezët në mitrën e saj.

Tek pasardhësit e krimbave, studiuesit zbuluan se nivelet e rritura të sfingolipideve specifike, shkaktuan ndryshime të rëndësishme metabolike, dhe ato u mbajtën gjatë zhvillimit dhe për një gjeneratë tjetër shtesë. “Kjo është hera e parë që një lipid/yndyrë, ka treguar se është trashëguar nga një brez në tjetrin”- thotë studiuesi biomjekësor Roxher Pokok nga Universitetin Monash.

“Më tej, ushqyerja e nënës me sfingolipid i mbron aksonet e dy brezave pasardhës. Kjo do të thotë se dieta e nënës, mund të ndikojë jo vetëm mbi trurin e pasardhësve të tyre, por edhe tek ato të gjeneratave të ardhshme. Studimi ynë mbështet nevojën për një dietë të shëndetshme gjatë shtatzënisë për zhvillimin dhe shëndetin optimal të trurit”-thekson ai.

Një përmbledhje e studimit nga epigjenetisti amerikan Niklas Burton në revistën “Nature” ofron një kontekst të rëndësishëm. C.elegans është një kafshë që bën vezë, shpjegon Burton, dhe kjo do të thotë se vezët e saj çelin pasi ulen në tokë. Nuk është e qartë nëse rezultatet e studimit aktual shtrihen edhe tek kafshët gjallesa si gjitarët.

Ajo që ka ngrënë gjyshja juaj dikur, mund të ndikojë

Megjithatë, Barton thekson se studimet epidemiologjike tek njerëzit tregojnë se pesha e ulët në lindje, ndonjëherë si rezultat i mangësive ushqyese gjatë shtatzënisë, mund të rrisë rrezikun e pasardhësve për zhvillimin e mëvonshëm të problemeve metabolike, si për shembull sëmundjet kardiovaskulare dhe diabetin i Tipit 2.

Barton shpreson që studimet e organizmave-model si C.elegans, mund t’i hapin rrugën shumë zbulimeve të reja rreth mënyrës se si dhe përse kafshët e lidhin metabolizmin e nënës me atë  të pasardhësve. Studimi u botua në “Nature Cell Biology”./ Pershtatur nga CNA





Lajmet e fundit nga