NYT: Shqipëria krijoi ministren Diella për të luftuar korrupsionin, por zhvilluesit e saj akuzohen për korrupsion

27 Janar 2026, 14:10, Politikë CNA

NYT: Shqipëria krijoi ministren Diella për të luftuar

Foto-burimi: NYT

Qeveria shqiptare ka emëruar një “ministre” të krijuar nga inteligjenca artificiale, e quajtur Diella, për të mbikëqyrur proceset e prokurimit publik dhe për të luftuar korrupsionin në tenderë. Kjo e bën Shqipërinë shtetin e parë në botë që përdor një AI në një rol qeverisës të nivelit të kabinetit.

Diella u prezantua nga Kryeministri Edi Rama, i cili pretendon se AI do të ndihmojë ta bëjë prokurimin publik “100 % të lirë nga korrupsioni”, duke minimizuar ndikimet njerëzore, ryshfetet dhe favorizimet në zgjedhjen e kontraktuesve privatë.

Kjo iniciativë është pjesë e përpjekjeve më të gjera të qeverisë për të adresuar korrupsionin, i cili historikisht ka qenë një problem i madh në Shqipëri dhe një pengesë kryesore për integrimin e vendit në Bashkimin Europian. Studimet dhe sondazhet e kaluara tregojnë se Shqipëria ka një nga shkallët më të larta të vlerësimit të korrupsionit në Ballkan, me një përqindje të madhe të qytetarëve që raportojnë për presion dhe përfshirje në ryshfet.

Reagimet ndaj përdorimit të AI në qeverisje janë përziera:

Mbështetësit shohin këtë hap si inovativ, duke u mundësuar procese më transparente dhe të paanshme.

Kritikët dhe opozita ngrisin shqetësime kushtetuese dhe praktike, duke argumentuar se AI nuk mund të zëvendësojë vendimmarrjen demokratike dhe se pa mekanizma të fortë të kontrollit njerëzor, sistemi mund të jetë i cenueshëm apo jo i përgjegjshëm.

Në thelb të debatit

Projekti Diella është një eksperiment global unik që shtrihet përtej teknologjisë, duke prekur tema themelore: demokraci, transparencë, llogaridhënie dhe lufta kundër korrupsionit.

Kritikat kryesore janë për mungesën e transparencës rreth mënyrës se si AI merr vendime dhe për mungesën e mekanizmave të ankimit dhe kontrollit njerëzor për vendimet që ndikojnë në politika publike dhe shpenzime.

Sidoqoftë, qeveria shqiptare e sheh këtë si një hap drejt përmirësimit të besueshmërisë dhe konkurrencës në prokurimet publike, në një vend ku korrupsioni ka qenë kritikisht i lartë për dekada.