Trump shkarkon zyrtarin kryesor për të dhënat ekonomike, ndërsa tarifat shkaktojnë rënie të tregut

2 Gusht 2025, 09:18, Kosova & Bota CNA

Trump shkarkon zyrtarin kryesor për të dhënat ekonomike,

Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, ka shkarkuar shefin e njërit prej institucioneve më të rëndësishme ekonomike të Amerikës, disa orë pasi të dhënat e punësimit ishin më të dobëta sesa pritej dhe shkaktuan alarm të mëtejshëm në lidhje me politikën e tij tarifore.

Në rrjetet sociale, Trump pretendoi - pa asnjë provë - se Erika McEntarfer, komisionere e Byrosë së Statistikave të Punës (BLS), kishte "MANIKUAR" shifrat e vendeve të punës "për t'i bërë republikanët dhe mua të dukeshim keq".

Tregjet e aksioneve në SHBA ranë ndjeshëm pas veprimit të paprecedentë nga Shtëpia e Bardhë, me disa që e akuzuan Trumpin për shkatërrimin e besimit publik duke politizuar të dhënat.

Udhëheqësi i pakicës në Senat, Chuck Schumer, tha se presidenti ishte "një udhëheqës i keq" që "qëllon lajmëtarin" për statistika të dobëta.

Tregjet u tronditën të premten pasi Trump vazhdoi me planet e tij për të hequr tarifat e importit të SHBA-së për vendet anembanë botës.

Shifrat u publikuan më pas nga BLS duke treguar se punëdhënësit në SHBA shtuan vetëm 73,000 vende pune në korrik, shumë më poshtë parashikimeve për 109,000 vende të reja pune.

Gjithashtu, ajo rishikoi rritjen e punësimit për poshtë në maj dhe qershor, duke raportuar 250,000 vende pune më pak nga sa mendohej më parë.

Trump këmbënguli: "Ekonomia po lulëzon nën 'TRUMPIN'."

Por Heather Long, kryeekonomiste në Unionin Federal të Kreditit të Marinës, tha se shifrat e punësimit ishin një "ndryshues i lojës", duke shtuar se "tregu i punës po përkeqësohet me shpejtësi" për shkak të pasigurisë së shkaktuar nga tarifat e Trump.

Trump ka hedhur poshtë shqetësimet në lidhje me planet e tij tarifore, të cilat ai thotë se do të nxisin prodhimin në SHBA dhe do të ribalancojnë tregtinë globale.

Por të dhënat e kësaj jave dhe një sërë përditësimesh nga kompanitë mbi kostot e tarifave i kanë bërë këto parashikime më të vështira për t’u injoruar.

Lidhur me vendimin për shkarkimin e McEntarfer, ish-Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Larry Summers, tha: "Shkarkimi i kreut të një agjencie kyçe qeveritare sepse nuk ju pëlqejnë shifrat që ata raportojnë, të cilat vijnë nga anketa që përdorin procedura të përcaktuara prej kohësh, është ajo që ndodh në vendet autoritare, jo në ato demokratike."

Miqtë e BLS, një grup anëtarët e të cilit përfshijnë dy ish-komisionerë të agjencisë, thanë: "Kur udhëheqësit e kombeve të tjera kanë politizuar të dhënat ekonomike, kjo ka shkatërruar besimin e publikut në të gjitha statistikat zyrtare dhe në shkencën qeveritare."

McEntarfer e quajti kohën e saj si komisionere "nderin e jetës sime", ndërsa e përshkroi punën e agjencisë si "jetike dhe të rëndësishme".

Indekset kryesore të tregut të aksioneve u mbyllën të gjithë me rënie të ndjeshme të premten.

Trump ka sulmuar figura kyçe ekonomike në të kaluarën, së fundmi Jerome Powell, kryetar i Rezervës Federale të SHBA-së, ndërsa banka qendrore vazhdon të mbajë normat e interesit të pandryshuara.

Trump po kërkon një ulje të tarifave, por Rezerva Federale po hesht derisa të shohë ndikimin e plotë të tarifave në ekonominë amerikane.

Pas raportit për vendet e punës, Trump lëshoi një breshëri të mëtejshme ndaj Powell, duke deklaruar se edhe ai “duhet të nxirret në “kullotë”.

Një anëtare e komitetit të përcaktimit të normave të interesit të Rezervës Federale, Adriana Kugler, po jep dorëheqjen duke i dhënë Trump një mundësi për të emëruar dikë të ri.

Kreu i Departamentit të Punës, i cili mbikëqyr BLS-në, shkroi në mediat sociale se zëvendëskomisioneri i agjencisë, William Wiatrowski, do të merrte përsipër rolin gjatë kërkimit për një zëvendësim.

Departamenti i Punës nuk iu përgjigj menjëherë një kërkese për koment.

BLS rishikon numrat e vendeve të punës çdo muaj ndërsa vijnë të dhëna të reja, zakonisht duke shtuar ose zbritur dhjetëra mijëra pozicione.

Edhe pse ndryshimet e këtij muaji ishin dukshëm më të mëdha se zakonisht, analistët thanë se përditësimet ishin në përputhje me të dhënat e tjera që tregonin ngadalësim.

Disa spekuluan se ato mund të pasqyronin një goditje për bizneset e vogla, të cilat zakonisht janë më të ngadalta në përgjigjen e anketave dhe janë veçanërisht të ndjeshme ndaj tarifave.

"Rishikimet janë normale," tha zoti Sweet. "Ata po përpiqen ta bëjnë këtë siç duhet."

McEntarfer kishte punuar për qeverinë për më shumë se 20 vjet përpara se të nominohej për të drejtuar BLS në vitin 2023. Më vonë ajo u konfirmua pothuajse unanimisht nga Senati i SHBA-së.

Michael Strain, drejtor i studimeve të politikave ekonomike në Institutin Amerikan të Ndërmarrjeve me prirje të djathta, e mbrojti znj. Entarfer, duke thënë se ajo ishte sjellë me "integritet të madh".

"Është e domosdoshme që vendimmarrësit të kuptojnë se statistikat qeveritare janë të paanshme dhe të cilësisë më të lartë. Duke hedhur dyshime mbi këtë, Presidenti po dëmton Shtetet e Bashkuara", shkroi ai në mediat sociale.

Jed Kolko, një bashkëpunëtor i lartë në Institutin Peterson për Ekonomi Ndërkombëtare, tha se shkarkimi nga puna ngriti alarm serioz.

"Për gjashtë muaj, kam thënë se kërcënimet ndaj të dhënave ekonomike kanë qenë më shumë dëme anësore sesa dëm i qëllimshëm. Jo më. Shkarkimi i kreut të BLS është dëm i qëllimshëm me pesë alarme ndaj integritetit të të dhënave ekonomike të SHBA-së dhe të gjithë sistemit statistikor", shkroi ai në mediat sociale.

Trump e mbrojti vendimin dhe tha se largimi i saj ishte i nevojshëm për të siguruar që të kishte "njerëz të cilëve mund t'u besojmë" në këto poste.

"Pse duhet t'u besojë dikush shifrave?" u tha presidenti gazetarëve kur po largohej nga Shtëpia e Bardhë të premten.

"Unë besoj se numrat ishin të rremë, njësoj siç ishin para zgjedhjeve, dhe kishte edhe raste të tjera - kështu që e dini çfarë bëra? E shkarkova atë, dhe e dini çfarë bëra? Gjëja e duhur."

Tarifat

Debati për të dhënat vjen ndërsa Trump ripërcakton politikën tregtare, duke goditur mallrat nga vendet anembanë botës me tarifa të reja që variojnë nga 10% deri në 50%.

Kur Trump paraqiti plane të ngjashme në prill, aksionet në SHBA ranë më shumë se 10% brenda një jave, ndërsa shqetësimet u përhapën në tregjet e dollarit dhe obligacioneve.

Tregu i aksioneve u rimëkëmb pasi ai pezulloi disa nga masat më drastike, duke lënë në fuqi një taksë prej 10% më pak ndëshkuese dhe më të pritshme. Në javët e fundit, indekset në SHBA janë tregtuar rreth niveleve më të larta historike.

Masat e fundit janë më pak ekstreme se ato që Trump paraqiti për herë të parë në prill, por ato do ta çojnë normën mesatare të tarifave në afërsisht 17%, nga më pak se 2.5% në fillim të vitit.

"Realiteti është se Trump u inkurajua nga fakti që tregjet u rikthyen menjëherë", tha për Opening Bell të BBC-së Michael Gayed, një menaxher portofoli për The Free Markets ETF. "Tani ai do ta provojë përsëri fatin e tij."/ CNA