E fundit!

09:31 Politikë

Pankartat në protesta/ Rama: Rroftë mememania

Kryeministri Edi Rama ka bërë një postim në rrjetet social...

ARKIVAT / Kur Putin-i i thoshte Bushit: “Çfarë? George, Ukraina as shtet nuk është!”

4 Mars 2025, 07:22, Kosova & Bota CNA

ARKIVAT / Kur Putin-i i thoshte Bushit: “Çfarë? George,

Eshtë 4 prilli i vitit 2008. Gjatë një takimi në Bukuresht, George W. Bush dhe Vladimir Putin diskutojnë për Ukrainën. Bush-i do ta donte në Bashkimin Europian dhe në NATO, ku janë anëtarësuar tashmë disa vende të Europës Lindore, por udhëheqësi rus është kundër. “Çfarë është Ukraina?” shpërthen Putin-i.

“Duhet ta kuptosh, George, që nuk është as shtet. Një pjesë e territoreve të saj ndodhen në Europën Lindore, por pjesa më e madhe janë një dhuratë që ua kemi bërë ne”.

Presidenti amerikan i përgjigjet se “Ukraina është një shtet i pavarur, dhe ju jeni angazhuar që të respektoni kufijtë e saj”.

Për ish-drejtorin e CIA-s dhe ministrin e Mbrojtjes të SHBA, Robert Gates, që merr pjesë në takim, mesazhi nuk mund të ishte më i qartë.

“Putin-i – i thotë Gates Bush-it – nuk do të heqë dorë asnjëherë nga kontrolli i asaj që e konsideron “Rusia e vogël”, apo pjesa e tij e Ukrainës”, aq më pak nga kontrolli i Krimesë, një territor gjysmëautonom ku ndodhet një prej bazave ruse më të rëndësishme. Dhe shton që Kremlini nuk do të gjejë qetësi, deri kur një qeveri filoruse nuk do të ketë zëvendësuar qeverinë filoperëndimore në Kiev, në pushtet prej vitit 2005.

Bush-i përgjigjet se do të përpiqet ta pengojë. Mes masave që duhen marrë, presidenti propozon hapjen e një përfaqësie amerikane në Sevastopul, një paralajmërim për Putin-in, që ndërkohë i ka dhënë krahut të tij të djathtë, Dimitri Medvedev, presidencën e Rusisë, por jo pushtetin.

Kievi është dakord, por Parlamenti i Krimesë e hedh poshtë propozimin duke votuar 77 me 9. Eshtë një humbje e Shtëpisë së Bardhë, që kalon në heshtje, dhe Bush-i nuk bën më asgjë. Ukraina dhe Krimeja janë një prej problemeve të pazgjidhura që do t'ia kalojë pasardhësit të tij.

Sipas dokumenteve të bëra publike nga Arkivat e Uashingtonit, Ukraina dhe Krimea kanë qenë probleme të pazgjidhura edhe për paraardhësin e Bush-it, Bill Clinton. Në vitin 1996, ndërkohë që përmbyllej procesi i denuklearizimit të Ukrainës i kërkuar nga Kievi, Moska dhe Uashingtoni dy vite më herët, CIA informon Shtëpinë e Bardhë se “në Krime Rusia ka instaluar raketa Sam me rreze të gjatë veprimi, të llojit Tallinn dhe që është në funksion një impiant armësh kimike”.

Clinton-i ka marrëdhënie të mira me presidentin Jelsin, dhe nuk ka dëshirë t’i prishë. Tri vjet më vonë, një studio ekspertësh, mendimi i të cilëve kërkohet nga Shtëpia e Bardhë, konkludon se “në Ukrainë thellohet hendeku kulturor mes atyre që kanë jetuar nën Rusinë dhe nën BRSS për 200 vjet dhe atyre që kanë jetuar nën Austrinë dhe nën Poloninë”.

Raporti saktëson se këta të fundit “kërkojnë një autonomi më të madhe politike dhe fetare nga Kievi dhe ekziston rreziku i një konflikti”, por këshillon Shtëpinë e Bardhë që të mos ndërhyjë. Clinton-i pranon. Presidenti amerikan e di që nuk ka përmbushur premtimet e bëra nga George Bush babai, paraardhësi i tij.

Në vitin 1990, Bush-i kishte siguruar presidentin e atëhershëm të BRSS, Gorbacov, “se NATO nuk do të zgjerohej në Lindje as edhe me një centimetër” pas shpërbërjes së Paktit të Varshavës. Në vitin 1991, gjatë një fjalimi në Kiev, Bush-i kishte kritikuar “nacionalizmat vetëvrasës” të ish-Republikave Sovjetike.

Por Clinton-i kishte ecur në rrugë të kundërt. Dhe në vitin 1999 ai kupton se mund të shkohet drejt një përplasjeje me pasardhësin e Jelsinit, Vladimir Putin-in, aq sa i kërkon Jelsin-it “të bëjë kujdes e të mos e humbasë nga sytë”.

Dokumentet lënë të kuptohet se biseda mes Bush-it dhe Putin-it për Ukrainën dhe Krimenë është një bisedë mes dy shurdhësh. Putin-i nuk është vetëm një ish-agjent i KGB, por edhe “një rus i madh” që dëshiron të mbajë territoret fqinje në zonën e tij të influencës.

Në vitin 2001, kur Bush-i i thotë “se i ka lexuar zemrën dhe që mendon se është një njeri që mund t’i besosh”, Putin-i e ndihmon Amerikën në luftën kundër terrorizmit, por shumë shpejt nis të reagojë me forcë ndaj nismave amerikane në Europën Lindore.

Revolucioni portokalli i vitit 2004 në Ukrainë çon në çarjen mes dy liderëve në samitin e Sllovakisë në 2005: Putin-i sheh dorën e Amerikës. Ndonëse e maskuar, është “paqe e ftohtë” mes Uashingtonit dhe Moskës. Tensioni rritet në vitin 2007 kur Bush-i i kërkon Polonisë dhe Republikës Çeke që të vendosin raketa amerikane të mbrojtjes hapësinore, formalisht për të frenuar Iranin.

Në gusht të 2008-ës, Rusia pushton Gjeorgjinë që presidenti gjeorgjian, Saakashvilli, dëshiron ta anëtarësojë në BE dhe NATO. Po atë vit ndodhi përplasja finale mes Bush-it dhe Putin-it. Bush-i: “Të kisha thënë që Saakashvilli është një kokë e nxehtë”. Putin-i: “Jam edhe unë një kokë e nxehtë”. Bushi: “Jo Vladimir, ti je një kokë e ftohtë”.

Është një përplasje që rikthehet në 2009 mes Putin-it dhe pasardhësit të Bush-it, Barak Obama. Gjatë një vizite, Joe Biden-i, zëvendësi i Obamës, i ofron Kievit mbështetje të plotë në rast se dëshiron të integrohet në BE dhe në NATO.

Bushi nuk ia ka fshehur Obamës dhe të tijve frikërat e tij për Krimenë dhe Ukrainën. Përshtypja që krijojnë dokumentet përmblidhet nga Jack Matlock, ambasador amerikan në Rusi në kohën e Gorbaçovit: shumë pak dhe shumë vonë. Putin-i është fajtor, shkruan Matlock, “por Amerika e ka trajtuar Rusinë si humbëse e Luftës së Ftohtë, fundi i së cilës, në fakt u negociua”./ CNA