Pse në fotot e vjetra nuk buzëqeshte askush?

7 Janar 2023, 08:48, Blog CNA

Fotografia u shfaq për herë të parë në fillim të shekullit XIX, saktësisht në vitin 1822, kur u arrit prodhimi i imazheve me substancën e parë fotosensitive. Por në dekadat e para që pasuan, portretet e para, shpeshherë familjare, nuk dalloheshin nga buzëqeshjet e protagonistëve, por gjithmonë nga fytyrat shumë serioze dhe të zymta, duke kontrastuar dukshëm me fotot e realizuara sot në formatin dixhital, si nga aparatet profesionale ashtu edhe nga telefonat inteligjentë.

Vetëm një shekull më vonë, midis viteve 1920-1930, te portretet e njerëzve që dilnin në foto nisën që të mbizotërojnë buzëqeshjet, ose në çdo rast grimasa që duhej të shprehnin në njëfarë mënyre lumturinë e njerëzve. Por cilat ishin kriteret fillestare, dhe cilat ishin arsyet e ndryshimit të shprehisë së fytyrës gjatë momentit të fotografimit?

Shumë teori

Në mesin e shumë arsyeve, bazuar në supozime krejtësisht të ndryshme nga ato aktuale, sipas të cilave të mos buzëqeshësh është sinonim i pakënaqësisë, shumë njerëz në atë kohë besonin se shfaqja e dhëmbëve ishte një shenjë çmendurie ose në çdo rast një mungesë elegance, pa përjashtuar faktin që higjiena orale ishte shumë më e dobët sesa sot.

Të tjerë, si Angus Trabëll, ish-drejtor i Galerisë Kombëtare të Portreteve në Kanberra të Australisë që ndërroi jetë pak kohë më parë, besonte se fotot e njerëzve të para një shekulli pa buzëqeshje ndodhnin për arsye teknike. Koha e pozimit para objektivit deri në momentin e shkrepjes ishte aq e gjatë, saqë ishte e pamundur që njerëzit të qëndronin të buzëqeshur.

Në fillimin e shekullit XIX, mund të duheshin deri në 30 minuta ekspozim për një fotografi me kushte të veçanta të dritës. Pra një përjetësi, krahasuar me pak sekonda që duhen sot për të realizuar një selfi me celularin personal. Megjithatë, ka nga ata që nuk janë të bindur me këtë arsyetim.

Sepse në vitet 1860 teknologjia e kohës bëri të mundur uljen e kohës së ekspozimit deri në disa sekonda. Prandaj, për studiues të tjerë mungesa e buzëqeshjes ka qenë më shumë për shkak të estetikës, pra e motivuar më shumë sesa nga dhëmbët, nga besimi se buzëqeshja e përkeqësonte pamjen e fytyrës dhe imazhin e atyre që fotografoheshin.

Sipas teorive të tjera, mungesa e buzëqeshjes përfaqësonte një arsye sociale reale. Meqë vetëm njerëzit më të pasur kishin luksin të dilnin në fotografi në atë kohë, ata duhet të mbanin domosdoshmërisht një qëndrim arrogant, të aftë të frikësonte ata që mund ta shihnin më pas, dhe kështu ndodhi me disa portrete të njerëzve të fuqishëm. Buzëqeshja përfaqësonte informalitetin dhe mungesën e profesionalizmit, dhe nuk pranohej dhe aq nga ata që donin të ruanin një reputacion të caktuar në shoqëri, në krahasim me një buzëqeshje që shpesh lidhej me pijanecët apo të çmendurit.

Pika e kthesës

Gjatë shekullit XX, ndryshimi i kësaj tendence ndodhi paralelisht me qasjen më të madhe të njerëzve te fotografia, për shkak të uljes së kostove në lidhje me materialet dhe teknologjitë e përdorura. Buzëqeshjet u bënë më të shpeshta, pasi njerëzit patën mundësi të bënin më shumë sesa një fotografi.

Ky proces çoi gradualisht në rrëzimin e stereotipeve të shumta që ndikonin negativisht te fytyrat e buzëqeshura të subjekteve të fotografuara. Me daljen e kaq shumë fotografëve amatorë, të cilët nuk ishin më të kushtëzuar nga kryerja e fotove në studio apo jo domosdoshmërisht profesionale, edhe qasja ndaj kamerës u bë më informale.

Ndaj pozimi duke qeshur nisi të dukej si diçka natyrale. Që nga vitet e Luftës së Dytë Botërore e në vazhdim, buzëqeshja para objektivit është bërë në fakt normë, një veprim që natyrshëm krijon ndjeshmëri më të madhe edhe në sytë e shikuesit.

Njëkohësisht, buzëqeshjet zbulojnë një funksion social të fotografisë, i cili është krejtësisht i ndryshëm nga ai i supozimeve që e karakterizuan atë në vitet e para pas shpikjes së saj. Ato do të cilësoheshin gjithnjë e më shumë si zbulimi i një momenti, në të cilin transmetimi i lumturisë dhe gëzimit është sigurisht më i mirë sesa i çdo emocioni tjetër.

Përkthyer nga CNA.al