Armenia pas zgjedhjeve dhe e ardhmja e paqes: një këndvështrim azerbajxhanas

19 Qershor 2026, 18:28, Aktualitet Anar Huseynov

Armenia pas zgjedhjeve dhe e ardhmja e paqes: një këndvështrim

Që nga miratimi i Deklaratës së Uashingtonit më 8 gusht 2025, procesi i normalizimit ndërmjet Azerbajxhanit dhe Armenisë ka ruajtur një trajektore përgjithësisht pozitive, të karakterizuar nga angazhime të strukturuara dhe kontakte gjithnjë e më intensive mes zyrtarëve të lartë të dy vendeve. Përveç kësaj, si një gjest vullneti të mirë, Baku i dha në mënyrë të njëanshme aksesin e transitit për mallrat e destinuara për Armeninë përmes territorit të vet dhe gjithashtu e furnizoi Armeninë me produkte nafte si eksporte të drejtpërdrejta nga Azerbajxhani. Këto masa pasqyruan një interes të përbashkët për mbajtjen gjallë të dialogut dhe avancimin e negociatave drejt përfundimit të një marrëveshjeje gjithëpërfshirëse paqeje.

Në muajt që paraprinë zgjedhjet parlamentare të Armenisë, ritmi i angazhimit diplomatik u ngadalësua disi, ndërsa konsideratat e brendshme politike dhe dinamikat zgjedhore, në mënyrë të kuptueshme, morën një rëndësi më të madhe brenda axhendës politike të Armenisë. Tashmë që procesi zgjedhor ka përfunduar dhe rezultatet zyrtare konfirmojnë vijimësinë e qeverisë në detyrë, vëmendja po riorientohet drejt së ardhmes së procesit të paqes dhe perspektivave për tejkalimin e pengesave të mbetura për një zgjidhje të qëndrueshme.

Zgjedhjet parlamentare në Armeni u mbajtën më 7 qershor 2026. Sipas rezultateve të shpallura, ndonëse partia në pushtet siguroi mbështetje të mjaftueshme parlamentare për të formuar qeverinë në mënyrë të pavarur, ajo nuk arriti të marrë numrin e mandative të nevojshme për të iniciuar dhe siguruar miratimin e ndryshimeve kushtetuese përmes një referendumi.

Megjithëse partia në pushtet “Kontrata Civile”, e udhëhequr nga Kryeministri Nikol Pashinyan, i fitoi zgjedhjet me 49.75% të votave të përgjithshme, forca politike që promovojnë vazhdimin e axhendës së konfliktit kundër Azerbajxhanit siguruan gjithashtu përfaqësim të konsiderueshëm në parlament. “Aleanca Armenia e Fortë”, e udhëhequr nga biznesmeni rus me origjinë armene Samvel Karapetyan, mori 23.27% të votave, ndërsa “Aleanca Armenia”, e drejtuar nga ish-Presidenti Robert Kocharyan, me origjinë nga rajoni i Karabakut të Azerbajxhanit, mori 9.92%. Pra, kjo dëshmon se konsensusi për vendosjen e paqes me Azerbajxhanin ende nuk është plotësisht efektiv në shoqërinë armene.

Ky rezultat i zgjedhjeve tregon se qëndrimi ndaj procesit të paqes brenda Armenisë vazhdon të përballet me dobësi. Në këtë drejtim, Azerbajxhani mban një pozicion të qartë dhe të qëndrueshëm, duke theksuar nevojën për të hequr nga Kushtetuta e Armenisë çdo dispozitë që përmban pretendime territoriale ndaj Azerbajxhanit. Ky hap konsiderohet thelbësor për arritjen e një paqeje të qëndrueshme dhe të pakthyeshme ndërmjet Armenisë dhe Azerbajxhanit, si dhe për lehtësimin e nënshkrimit të marrëveshjes dypalëshe tashmë të parafuar.

Nuk është e besueshme dhe nuk mund të pranohet si bazë që Armenia ta braktisë një synim të tillë ideologjik vetëm mbi bazën e rezultateve të zgjedhjeve parlamentare. Përkundrazi, partia në pushtet duhet të ndërmarrë hapa për të zbatuar më tej një synim që e ka përfshirë në platformën e saj zgjedhore dhe e ka paraqitur si qendror për strategjinë e ardhshme të ndërtimit të shtetit të Armenisë. Rrjedhimisht, pritet që Jerevani të ndjekë ndryshimet e nevojshme kushtetuese, pavarësisht sfidave politike që përfshin ky proces.

Ky pozicion mbështetet në konsiderata ligjore, politike dhe historike që Azerbajxhani i ka artikuluar vazhdimisht gjatë gjithë procesit të normalizimit. Armenia, si dhe aktorët ndërkombëtarë të angazhuar në lehtësimin e dialogut ndërmjet palëve, kanë qenë prej kohësh të vetëdijshëm për këto shqetësime. Prandaj, zhvillimet e brendshme politike në Armeni, përfshirë zgjedhjet parlamentare dhe rezultatet e tyre, nuk mund të shërbejnë si bazë që Azerbajxhani të shpërfillë atë që e konsideron si shqetësime legjitime në lidhje me Kushtetutën e Armenisë.

Pritshmëria kryesore e Azerbajxhanit është që Armenia të tregojë vullnetin politik dhe përgjegjësinë e nevojshme për të përmbushur angazhimet e veta dhe për ta çuar procesin e paqes në një përfundim të suksesshëm. Në të njëjtën kohë, Azerbajxhani pret që partnerët e tij ndërkombëtarë ta inkurajojnë Armeninë në ndërmarrjen e hapave të kërkuar për arritjen e këtij objektivi.

Pra, pozicioni i vendit tim mbetet i qartë dhe i pandryshueshëm: një paqe e qëndrueshme në Kaukazin e Jugut duhet të bazohet në të drejtën ndërkombëtare, të jetë e lirë nga çdo pretendim territorial dhe të mbështetet nga garanci kushtetuese të pakthyeshme.