Alarmi/ Covid-19 po vonon ekzaminimin dhe kurimin e sëmundjeve tumorale

16 Nëntor 2020, 08:48, Blog CNA

Edhe pse jemi në një pandemi, nuk ka vetëm Covid-19. Sëmundjet e tjera, nuk shkojnë me ?pushime?. Midis dëmeve mbi shëndetin tonë janë edhe ato indirekte, jo të shkaktuara nga koronavirusi, por nga vonesat në trajtime, vizitat dhe mungesa e diagnostikimit.

Nga kjo situatë janë prekur jo vetëm pacientët me kancer, por edhe të gjithë njerëzit me sëmundje të tjera kronike, me sëmundje të rralla. Në disa raste nuk janë trajtuar siç duhet edhe ngjarje akute, si sulmet në zemër. Nëse ndërhyrjet kirurgjikale mbi tumoret, thuajse gjithmonë urgjente dhe jo të shtyra, ishin kryesisht të garantuara, tani që jemi në fazën
akute të epidemisë, depistimi është bllokuar.

Kështu në Itali në 5 muajt e parë të Covid, u kryen rreth 1.4 milion skanime më pak, në krahasim me të njëjtën periudhë në 2019. Të dhënat vijnë nga një raport i sapo-hartuar nga Observatori Kombëtar i Ekzaminimit (ONS), që siguroi të dhëna nga janari deri në maj të vitit 2020, se si shkoi parandalimi i kancerit në Itali, dhe në veçanti i kanceri të gjirit dhe zorrës së trashë.

Çdo muaj mungonin thuajse 500.000 depistime mbi kancerin e gjirit, dhe gati 600 mijë mbi kancerin e zorrës së trashë. Vlerësimet tregojnë se në vitin 2020 kishte rreth 2.100 diagnoza të munguara të kancerit të gjirit, rreth 1.000 për kancerit kolorektal, dhe rreth 1.700 për ciste para-kanceroze (ose tashmë kanceroze) në qafën e mitrës.

Studiuesit zbuluan një vonesë mesatare me të paktën 3 muajsh në diagnostikim. Problemi, është se në fund të bllokimit të parë (marsit-prill 2020), kur u rihapën aktivitetet ndihmëse në spitale, rifillimi i diagnozave nuk ishte në nivele optimale.
Studiuesit po vlerësojnë se cili mund të jetë ndikimi i shtyrjes së shqyrtimit, apo i diagnozës së vonuar në mbijetesën e pacientëve me kancer. Për këtë çështje, disa studime, si në planin ndërkombëtar ashtu edhe në atë Italian, kanë dhënë parashikimet e para bazuar në modelet statistikore.

Një studim italian, i financuar nga Fondacioni AIRC për Kërkimin mbi Kancerin, dhe i koordinuar nga Luixhi Riçiardielo nga Universiteti i Bolonjës dhe Luixhi Lakes i Universitetit të Parmës, ka vlerësuar efektet e një vonese të zgjatur në diagnozë.
Hulumtimet kanë treguar se një vonesë prej më shumë se 1 viti në diagnostikimin e e kancerit kolorektal, mund të shkaktojë një rritje prej 12 për qind të vdekshmërisë tek njerëzit me këtë kancer. Një vonesë përtej 6 muajve dhe deri në 1 vit, rrit me 3 për qind diagnozat e kancerit kolorektal në fazën e avancuar, në fazën e tretë dhe të katërt.

Kjo do të nënkuptojë se 3 nga 100 pacientë, do të jenë në një diagnozë të fazës së avancuar. në vend të një faze më të hershme. ?Në rajone të ndryshme, ka pasur shtyrje edhe për 6 muaj?- thotë Luixhi Riçardiello, studiues i Fondacionit AIRC.
Ndikimi i këtyre vonesave, ka filluar që të ndihet që tani në vende të ndryshme. Nuk është rastësi që vlerësimet italiane, janë në përputhje me ato të një studimi anglez të botuar në ?The Lancet Oncology?, të kryer nga Shkolla e Higjenës dhe Mjekësisë Tropikale dhe Kolegji Mbretëror i Londrës.

Sipas hulumtimit, në Britani vonesa në diagnoza mund të çojë pas 5 vjetësh (pra në vitin 2025), në një rritje nga 15.3 për qind (në skenarin më të mirë) në 16.6 për qind (në më të keqin) të kancerit kolorektal, nga 7.9 në 9.6 për qind të kancerit të gjirit, rreth 5 për qind
të kancerit të mushkërive, dhe me rreth 6 për qind të kancerit të ezofagut.

Autorët e studimit, thonë se është e nevojshme të ndërhyhet urgjentisht në politikat shëndetësore, në veçanti për të menaxhuar detyrimet e prapambetura në shërbimet diagnostike rutinë, në mënyrë që të zbutet ndikimi i pritshëm i pandemisë së Covid-19
tek pacientët me kancer./Përshtatur nga CNA.al