A do t’i mbijetojë koronavirusit Bashkimi Evropian?

20 Mars 2020, 07:42, Blog CNA

Nga Andreas Kluth ?Bloomberg View?

* Covid-19, është veçanërisht kërcënues për jetën e të moshuarve, dhe atyre që vuajnë nga sëmundje të tjera kronike. Ky përshkrim i përshtatet edhe Bashkimit Evropian, që prej më shumë se një dekade, është duke përjetuar krizë pas krize.

Në rrafshin institucional, nëse jo në atë epidemiologjik, BE-ja është më e prekshme ndaj virusit sesa shumica e shteteve të tjera të botës. Që nga themelimi i tij në vitet 1950, klubi evropian ka qenë sipas përcaktimit një projekt post-kombëtar ose ?mbikombëtar?, sipas zhargonit të nëpunësve civilë në Bruksel.

Shtetet anëtare u zotuan t?i dorëzojnë fatet e tyre solidaritetit të ndërsjellë. Madje ata ranë dakord, që t?ja dorëzonin gradualisht sovranitetin e tyre kombëtar një identiteti të përbashkët, në kuadër të Shteteve të Bashkuara të Evropës. Ky është kuptimi i ?bashkimit gjithnjë e më të ngushtë?, të parashikuar që në traktatet themeltare.

Por në botën reale, solidariteti brenda-evropian është në presionin e madh të pandemisë së koronavirusit, teksa është rikthyer sërish nacionalizmi, në formën e vendimeve të njëanshme dhe të pakoordinuara të marra nga shtetet anëtare. Për shembull, Gjermania shkaktoi zemërim në Austri dhe Zvicër, pasi ndaloi dërgesat me maskat e fytyrës tek fqinjët e saj.

Disa shtete kanë vendosur kufizime të eksportit, zakonisht të fshehura pas ligjeve të mjgullta, mbi pajisjet mjekësore, nga syzet tek doreza dhe aparatet respiratore. Më e zhgënjyra në këtë aspekt është Italia. Kur u përpoq për herë të parë të aktivizonte mekanizmin e BE-së për shpërndarjen e pajisjeve mjekësore, asnjë shtet anëtar nuk e ndihmoi.

Ironikisht, ajo që i dërgoi pajisje ndihmëse mjekësore ishte vetëm Kina. Dhe pastaj ndodhi mbyllja e kufijve kombëtarë, edhe brenda zonës Shengen të udhëtimit pa viza. Javën e kaluar, Polonia, Republika Çeke dhe Danimarka, ishin në mesin e atyre që mbyllën kyfijtë e tyre. Vendet e tjera e ndoqën këtë javë, përfshirë Gjermaninë, që mbylli kufijtë e saj me Francën, Austrinë, Luksemburgun dhe Zvicrën (një vend jo në BE, por që i përket Shengenit).

Liria normale e lëvizjes nëpër BE është pezulluar. Por mbyllja e kufijve, është një masë më e lehtë po të krahasohet me format e tjera të distancimit social, siç është anulimi i panaireve tregtare, apo vetë-karantinimi në shtëpi. Nëse një virus është duke qarkulluar në popullatë në të dyja anët e një kufiri, siç po bën aktualisht koronavirusi, pengimi i njerëzve që të ngasin makinat e tyre, nuk do të ndihmojë në frenimin e përhapjes. Përndryshe, edhe Gjermania mund të ?mbyllë? kufijtë midis Bavarisë dhe Turingisë, apo midis landeve të tjera federale. Por në një krizë ku qeveritë kanë frikë se mos duken të pafuqishme në sytë e publikut, mbylljet e kufijve kanë avantazhin e të dukurit si vendimtare.

Kjo është arsyeja pse me vonesë, vetë BE-ja po hyn tani në lojë, duke u bërë thirrje zyrtare anëtarëve të saj që të mbyllin kufijtë e jashtëm të bllokut për të paktën 30 ditë. Natyrisht, shumica e tyre tashmë janë mbyllur. Sugjerimi i Brukselit, është në fakt një lutje ndaj vendeve anëtare për të shpëtuar ?tregun e përbashkët? brenda BE-së për mallra, shërbime, punë dhe kapital.

Në fund të fundit, kjo është një përpjekje për t?u dëgjuar. Mesazhi i qartë, është se sa herë që Evropa vihet në provë, ajo dështon. Dhe pastaj gjithçka – solidariteti, besnikëria, vendimmarrja ? u rikthehet sërish kombeve. Në këtë kuptim, Covid-19 është një version më ekstrem i krizës së refugjatëve së viteve 2015-2016.

Në atë kohë, BE nuk arriti të kishte një përgjigje të përbashkët ndaj fluksit të madh të emigrantëve që hynin në union. Përkundrazi, vendet individuale nga Hungaria në Austri, i mbyllën në mënyrë të njëanshme kufijtë e tyre. Më pas, ata kundërshtuan të gjitha përpjekjet për të reformuar ligjet e azilit.

Është kjo arsyeja pse BE-ja, nuk e ka rregulluar ende këtë sistem, dhe po përballet me raundin e dytë të një kaosi të tillë. Një histori e ngjashme ka ndodhur me krizën e euros, dhe në fakt me çdo ?sëmundje? evropiane.

Në rast se liderët e BE-së nuk ngrihen në lartësinë që kërkon lufta ndaj kësaj pandemie, përfundimi që do të nxjerrin qytetarët e zakonshëm, do të jetë se në rastin e një krize ekzistenciale, vetëm kombet e tyre të mund të veprojnë shpejt dhe me guxim të mjaftueshëm për të merituar besimin e tyre.

Qytetarët, si italianët e vetë-karantinuar, do të përfaqojnë ngjyrat e tyre kombëtare, dhe jo yjet e BE-së mbi ballkonet e tyre, për të treguar se ku shtrihet solidariteti i tyre kryesor. Natyrisht, e gjithë kjo është veçanërisht dekurajuese për eurofilë si Ursula von der Lejen, presidentja e re e Komisionit Evropian.

Ajo shpresonte që ta afronte ?Evropën? me qytetarët e saj, dhe ta bënte atë më të bashkuar dhe më të forte, në kontekstin e përplasjeve gjeopolitike me Kinën, Rusinë dhe SHBA-në. Por nëse sfida është emigracioni, politika e jashtme apo mbrojtja, kombet e Evropës thjesht nuk munden ose nuk duan që ta bëjnë bashkimin e tyre ?gjithnjë e më të afërt?.

Më keq akoma, çdo dështim i BE-së për të vepruar apo për të qenë solidarë, është në favor të populistëve, nacionalistëve dhe euroskeptikëve, nga Italia në Hungari dhe madje edhe në Gjermani. Narrativat e tyre, kanë nxjerrë tashmë nga unioni një shtet anëtar, Britaninë.

Por që Evropa të shpërbëhet, nuk është e nevojshme që më shumë vende të dalin zyrtarisht nga unioni. Blloqe të tjera janë shpërbërë përgjatë historisë, nga Lidhja e Kombeve, deri tek Konfederata e Rinit dhe Perandoria e Shenjtë Romake. Disa u shembën shpejt, të tjerat më ngadalë. Secila në mënyrën e vet tragjike, këto blloqe u bënë thjesht të parëndësishme./ Përshtatur nga CNA.al