E fundit!

09:49 Kosova & Bota

Kurti: Kosova nuk kishte nevojë për këto zgjedhje, rezultati e dëshmoi qartë

Kryeministri në detyrë i Kosovës, Albin Kurti u shpreh në ...

Dremitja e rregullt çdo ditë për disa minuta, mënyra më e lehtë për të reduktuar rrezikun nga demenca

1 Korrik 2023, 20:15, Shëndeti CNA

Dremitja e rregullt çdo ditë për disa minuta, mënyra

Dremitjet e rregullta dhe të shkurtra gjatë ditës, e mbajnë trurin tonë të ri duke ruajtur volumin, një cilësi kjo e lidhur me funksione të shëndetshme të aftësive njohëse, dhe me një rrezik më të ulët të prekjes nga demenca dhe sëmundje të tjera.

Shkencëtarët nga SHBA-ja, Britania e Madhe dhe Uruguai analizuan të dhënat nga 378.932 njerëz të moshës 40-69 vjeç për të parë sesi ndryshojnë ata që janë gjenetikisht të “programuar” për të fjetur rregullisht gjatë ditës, në krahasim me atë që nuk kishin gjene të tilla.

Ata zbuluan se njerëzit që dremisnin më shpesh gjatë ditës kishin një tru më të madh, ekuivalent me ata që ishin 2.6-6.5 vjet më të rinj.

“Studimi ynë tregoi ekzistencën e një lidhje shkakësore midis dremitjes së zakonshme dhe vëllimit total trurit”-thotë autorja kryesore e studimit Valentina Paz, neuroshkencëtare në Kolegjin Universitar të Londrës (UCL).

Hulumtimet e mëparshme mbi të rriturit mbi moshën 65 vjeç sugjerojnë se dremitja gjatë ditës përmirëson njohjen afatshkurtër, me dremitësit që i tejkalojnë jo-dremitësit në testet e aftësive njohëse. Studimi i ri nuk regjistroi kohëzgjatjen e gjumit, por studimet e mëparshme sugjerojnë se dremitjet nën 30 minuta janë më të dobishmet, pasi kanë më pak gjasa të ndikojnë në cilësinë e gjumit të natës.

Dremitja ka fituar një vëmendje pozitive dhe negative kohët e fundit, dhe pyetja nëse fjetja e rregullt gjatë drekës, është një çështje komplekse. Koha e reagimit dhe kujtesa zbehen më së shumti gjatë plakjes, dhe dëmtimi i aftësive njohëse është i zakonshëm tek të moshuarit.

Prandaj Paz dhe kolegët e saj, thonë se është i rëndësishëm identifikimi i faktorëve të rrezikut të modifikueshëm si modelet e gjumit.

“Lidhja midis gjumit dhe vëllimit të trurit nuk është aq e dukshme . Edhe pse gati 1/3 e të rriturve më të moshuar flenë gjumë gjatë drekës, dhe reduktimet në vëllimin e trurit janë më të zakonshme tek kjo grup-moshë”- shkruajnë autorët e studimit në artikullin prezantues.

Një nga autorët e punimit, drejtoi një studim të mëparshëm që përdori të dhëna e Biobank në Britaninë e Madhe mbi dremitjen e vetë-raportuar, për të identifikuar variantet gjenetike që ndikojnë në prirjen tonë për të fjetur. Sensorët e vendosur në kyçin e dorës, regjistronin matjet e aktivitetit fizik për të verifikuar të dhënat e vetë-raportuara.

Ndërkohë hulumtimi i ri analizoi shëndetin dhe rezultatet e aftësive njohëse për individët që i mbartin këto variante gjenetike, si dhe disa nëngrupe. Por më e rëndësishmja:të dhënat u rregulluan për të shmangur paragjykimet e mundshme.

Të dhënat gjenetike dhe skanimet e trurit ishin të disponueshme për 35.080 individë. Ndaj studiuesit analizuan vëllimin e trurit dhe 92 seksione të ADN-së, që kanë qenë të lidhura me prirjen për dremitje të rregullta gjatë ditës, dhe kryen një analizë duke përdorur mesatarizimin Mendelian.

Kjo qasje mund të ndihmojë në orientimin e vendimeve mjekësore, të shëndetit publik dhe gjenetik duke identifikuar gjenet që tashmë dihet se kanë një efekt shëndetësor, duke i lejuar studiuesit të identifikojnë efekte të tjera që mund të jenë me ndikim në studimet vëzhguese.

Në vetëraportimet e tyre, 57 për qind kishin thënë se nuk kishin fjetur “kurrë” ose “rrallë” gjatë ditës, ndërsa 38 për qind thanë se e bënin këtë “ndonjëherë” ndërsa 5 për qind e bënin “zakonisht”. Analizat sipas sistemit Mendelian, zbuluan se njerëzit që ishin të predispozuar për të dremitur kishin trurin “më të ri” kur bëhej fjalë për vëllimin e trurit si masë e moshës.

Ai ishte mesatarisht 15.8 centimetra kub më i madh, dhe diferenca mesatare e vlerësuar në vëllimin e trurit ishte ekuivalente me 2.6 dhe 6.5 vjet plakje.

“Për disa njerëz, dremitjet e shkurtra gjatë ditës mund të jenë një pjesë e enigmës që mund të ndihmojë në ruajtjen e shëndetit të trurit teksa plakemi”- thotë autorja e vjetër e studimit, Viktoria Garfilld, epidemiologe gjenetike në UCL.

Natyrisht, vëllimi i përgjithshëm i trurit është vetëm një lidhje. Dhe studiuesit thonë se ata nuk gjetën çuditërisht asnjë ndryshim midis dremitjes dhe jo-dremitjes në 3 parametra të tjerë:vëllimin e hipokampusit (një zonë e trurit jetike për formimin e kujtesës), kohën e reagimit apo përpunimin vizual.

“Edhe pse ky studim ka disa kufizime, ai është interesant sepse shton të dhënat që tregojnë se gjumi është i rëndësishëm për shëndetin e trurit”- thotë neuroshkencëtarja Tara Spirs-Xhons nga Universiteti i Edinburgut, e cila nuk ishte e përfshirë në hulumtim.

Autorët e pranojnë se të gjithë pjesëmarrësit ishin me prejardhje evropiane dhe të bardhë, gjë që kufizoi përgjithësimin e gjetjeve të studimit. Ata sugjerojnë që studimet e ardhshme të shqyrtojnë edhe grupmoshat e tjera, duke përdorur prova të rastësishme të kontrollit./ Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al