Adoleshenca zgjat deri në të 30-at/ Studimi i ri tregon katër mosha kyçe për trurin tuaj

30 Janar 2026, 08:42, Shëndeti CNA

Adoleshenca zgjat deri në të 30-at/ Studimi i ri tregon katër

Truri kalon nëpër pesë faza të dallueshme në jetë, me pika kyçe kthese në moshat 9, 32, 66 dhe 83 vjeç, kanë zbuluar shkencëtarët.

Rreth 4,000 njerëz deri në moshën 90 vjeç iu nënshtruan skanimeve për të zbuluar lidhjet midis qelizave të trurit të tyre.

Studiuesit në Universitetin e Kembrixhit treguan se truri qëndron në fazën e adoleshencës deri në fillim të të tridhjetave, kur "arrin kulmin".

Ata thonë se rezultatet mund të na ndihmojnë të kuptojmë pse rreziku i çrregullimeve të shëndetit mendor dhe demencës ndryshon gjatë jetës.

Truri ndryshon vazhdimisht në përgjigje të njohurive dhe përvojave të reja.

Këto janë pesë fazat e trurit:

Fëmijëria - nga lindja deri në 9 vjeç

Adoleshenca - nga nëntë deri në 32 vjeç

Mosha e rritur - nga 32 në 66 vjeç

Plakja e hershme - nga 66 në 83 vjeç

Plakje e vonë - nga 83 vjeç e tutje

“Truri riorganizohet gjatë gjithë jetëgjatësisë. Ai gjithmonë forcon dhe dobëson lidhjet dhe nuk është një model i qëndrueshëm, ka luhatje dhe faza të riorganizimit të trurit”, tha për BBC-në autorja kryesore e hulumtimit, Dr. Alexa Mousley.

Disa njerëz do t’i arrijnë këto pika referimi më herët ose më vonë se të tjerët, por studiuesit thanë se ishte e habitshme se sa qartë këto mosha dalloheshin në të dhëna.

Këto modele janë zbuluar vetëm tani për shkak të sasisë së skanimeve të trurit të disponueshme në studim, i cili u botua në revistën Nature Communications .

Pesë fazat e trurit

Fëmijëria - Periudha e parë është kur truri rritet me shpejtësi në madhësi, por gjithashtu hollon tepricën e lidhjeve midis qelizave të trurit, të quajtura sinapse, të krijuara në fillim të jetës.

Truri bëhet më pak efikas gjatë kësaj faze. Ai funksionon si një fëmijë që endet nëpër një park, duke shkuar kudo që i pëlqen, në vend që të shkojë direkt nga A në B.

Adoleshenca - Kjo ndryshon papritur që nga mosha nëntë vjeç, kur lidhjet në tru kalojnë nëpër një periudhë efikasiteti të pamëshirshëm. "Është një ndryshim i madh", tha Dr. Mousley, duke përshkruar ndryshimin më të thellë midis fazave të trurit.

Kjo është gjithashtu koha kur ekziston rreziku më i madh i fillimit të çrregullimeve të shëndetit mendor.

Siç pritej, adoleshenca fillon rreth fillimit të pubertetit, por kjo është prova më e fundit që sugjeron se mbaron shumë më vonë nga sa supozonim. Dikur mendohej se kufizohej vetëm në vitet e adoleshencës, përpara se neuroshkenca të sugjeronte se vazhdonte deri në të 20-at dhe tani në fillim të të 30-ave.

Kjo fazë është e vetmja periudhë e trurit kur rrjeti i neuroneve të tij bëhet më efikas. Dr. Mousely tha se kjo mbështet shumë matje të funksionit të trurit duke sugjeruar se ai arrin kulmin në fillim të të tridhjetave, por shtoi se ishte "shumë interesante" që truri qëndron në të njëjtën fazë midis nëntë dhe 32 vjeç.

Mosha e rritur. Më pas vjen një periudhë stabiliteti për trurin, ndërsa ai hyn në epokën e tij më të gjatë, që zgjat tre dekada.

Ndryshimi është më i ngadaltë gjatë kësaj kohe krahasuar me fazat e mëparshme, por këtu shohim përmirësimet në efikasitetin e trurit të kthehen në të kundërt.

Dr. Mousely tha se kjo përputhet me një rrafshnaltë inteligjence dhe personaliteti që shumë prej nesh do ta kenë dëshmuar ose përjetuar.

Plakja e hershme- Kjo fillon në moshën 66 vjeç, por nuk është një rënie e menjëhershme. Përkundrazi, ka ndryshime në modelet e lidhjeve në tru.

Në vend që të koordinohet si një tru i vetëm, organi ndahet gjithnjë e më shumë në rajone që punojnë ngushtësisht së bashku - si anëtarët e një grupi muzikor që fillojnë projektet e tyre solo.

Edhe pse studimi u përqendrua në trurin e shëndetshëm, kjo është gjithashtu mosha në të cilën demenca dhe presioni i lartë i gjakut, të cilat ndikojnë në shëndetin e trurit, fillojnë të shfaqen.

Plakja e vonë - Pastaj, në moshën 83 vjeç, hyjmë në fazën përfundimtare. Ka më pak të dhëna sesa për grupet e tjera pasi gjetja e trurit të shëndetshëm për skanim ishte më sfiduese. Ndryshimet në tru janë të ngjashme me plakjen e hershme, por edhe më të theksuara

Dr. Mousely tha se ajo që e habiti vërtet ishte se sa mirë moshat e ndryshme përputhen me shumë momente të rëndësishme siç janë puberteti, shqetësimet shëndetësore më vonë në jetë dhe madje edhe ndryshimet mjaft të mëdha shoqërore në fillim të të 30-ave, siç është prindërimi./ CNA