Azerbajxhani nis eksportet e gazit natyror drejt Sirisë

4 Gusht 2025, 14:38, Kosova & Bota CNA

Azerbajxhani ka nisur zyrtarisht eksportin e gazit natyror drejt Sirisë, duke shënuar një hap të ri në rolin e tij në rritje si një furnizues i besueshëm energjie. Dërgesat fillestare — në sasi prej 1.2 miliardë metra kub (bcm) në vit — po kalojnë përmes Turqisë dhe pritet të rriten në 2 bcm në vit.

Gazi buron nga fusha detare Shah Deniz në Azerbajxhan dhe udhëton përmes Gazsjellësit të Kaukazit Jugor, duke vazhduar përmes Gazsjellësit Trans-Anatolian të Gazit Natyror (TANAP) në territorin e Turqisë dhe dërgohet në Siri përmes një zgjatimi të ri të infrastrukturës turke, gazsjellësi Kilis–Alepo, që arrin në qendrat kryesore urbane si Alepo dhe Homs.

Marrëveshja konsiderohet një hap përpara për Sirinë, ku infrastruktura kombëtare e energjisë është shkatërruar nga mbi një dekadë konflikti. Gazi azerbajxhanas do të ndihmojë në rikthimin në funksion të disa termocentraleve me kapacitet total prej 1,200 megavatësh, duke mundësuar rritjen e furnizimit me energji elektrike në qytetet kryesore siriane nga 3-4 orë në ditë deri në 10 orë.

Ceremonia inauguruese u zhvillua në qytetin kufitar Kilis, duke shënuar herën e parë që gazi azerbajxhanas transportohet në Lindjen e Mesme përmes kësaj rruge. Në ceremoni morën pjesë ministri i Ekonomisë së Azerbajxhanit, Mikayil Jabbarov, ministri turk i Energjisë dhe Burimeve Natyrore, Alparslan Bayraktar, ministri i Energjisë i Sirisë Mohammad al-Bashir dhe Drejtori i Fondit të Katarit për Zhvillim, Fahad Hamad Hassan Al-Sulaiti.

Gjatë fjalës së tij në ceremoninë e inaugurimit, ministri i Ekonomisë së Azerbajxhanit, i cili është gjithashtu kryetar i Bordit Mbikëqyrës të SOCAR (Kompania Shtetërore e Naftës e Azerbajxhanit), Mikayil Jabbarov, theksoi: “Ky projekt jo vetëm që rrit kapacitetet tona të eksportit të energjisë, por gjithashtu forcon bashkëpunimin tonë me vendet e Lindjes së Mesme.” Ai e përshkroi projektin si një pikë kthese në historinë e eksporteve energjetike të Azerbajxhanit. Ky është vendi i 14-të që merr gaz nga Azerbajxhani — një statistikë mbresëlënëse për një komb që, vetëm dy dekada më parë, konsiderohej një lojtar periferik në tregjet globale të energjisë. Sot, përmes zgjerimit ndërkombëtar të SOCAR-it dhe diplomacisë strategjike, Azerbajxhani po bëhet një hallkë e pazëvendësueshme në zinxhirin global të energjisë.

Ministri i Energjisë dhe Burimeve Natyrore të Republikës së Turqisë, Alparslan Bayraktar, mirëpriti nënshkrimin e marrëveshjes me SOCAR-in për dorëzimin e gazit natyror azerbajxhanas në Siri dhe theksoi se Azerbajxhani, i cili ka qëndruar gjithmonë pranë Turqisë në kohë të vështira dhe të mira, e ka treguar edhe njëherë mbështetjen e tij të palëkundur përmes këtij projekti.

Ministri i Energjisë i Republikës Arabe të Sirisë, Mohammad Al-Bashir, theksoi rëndësinë e përmirësimit të mirëqenies dhe përparimit të rindërtimit të Sirisë, e cila ka vuajtur nga vite lufte. Ai shprehu mirënjohjen e tij për qeveritë e Azerbajxhanit dhe Turqisë për mbështetjen e tyre.

Ky projekt nuk ka të bëjë vetëm me energjinë. Ai ka të bëjë me dinjitetin, stabilitetin dhe rikthimin në jetën normale. Siria ka vuajtur jashtëzakonisht nga më shumë se një dekadë lufte, me infrastrukturën e saj të shkatërruar dhe miliona njerëz të zhvendosur. Aksesi në energji elektrike është një hap i parë drejt rindërtimit të shkollave, spitaleve, sistemeve të ujit dhe mjeteve të jetesës. Është gjithashtu një parakusht i domosdoshëm për kthimin e sigurt dhe vullnetar të refugjatëve, një qëllim i përbashkët i të gjitha vendeve fqinje të Sirisë.

Vlen të përmendet gjithashtu se dërgesat e gazit për në Siri pasuan një tjetër moment historik vetëm disa ditë më parë — dorëzimi i parë ndonjëherë i gazit azerbajxhanas në Ukrainë përmes rrjetit të gazsjellësve Trans-Ballkanik. Marrëveshja midis SOCAR-it dhe Naftogaz-it (Ukrainë) shfrytëzon lidhjet ekzistuese përmes Bullgarisë dhe Rumanisë, duke i ofruar Kievit një alternativë të vlefshme ndaj gazit rus në mes të tensioneve gjeopolitike në vazhdim.

Siç dihet, në prill të këtij viti u prezantua projekti i gazifikimit të qytetit të Korçës nga SOCAR, me pjesëmarrjen e zyrtarëve më të lartë shqiptarë. Aktualisht, të dy palët vazhdojnë bashkëpunimin për përfundimin e fazës ligjore të projektit në mënyrë që të kalojë në fazën e zbatimit vitin e ardhshëm. Prandaj, ka shanse të mira që Shqipëria të jetë vendi i radhës që do të marrë gaz natyror nga Azerbajxhani./CNA