They also fought in Kosovo/The Serbian state finances Red Berets veterans

2026-05-11 07:34:00, Kosova & Bota CNA

The Serbian government funds the Association of Red Berets Veterans - an organization that brings together former members of the disbanded special unit of Serbia's State Security - with money from the state budget.

Some of the members of this unit have participated in war crimes and have been convicted of liquidating political opponents.

According to an analysis by Radio Free Europe/Radio Liberty's Balkan Service, this association has been allocated 23,000 euros in the last two years through competitions run by the Serbian Ministry of Labor, Employment, Veterans and Social Affairs alone.

The Red Beret Veterans Association has received funding in all competitions in the field of veterans' protection, implemented by the Ministry of Labor since the moment when Millica ?ur?evi? Stamenkovski was appointed as its head.

Djordjevic Stamenkovski is the leader of the far-right party "Zavetnici" and became part of the government in Serbia in 2024, even though her party did not pass the electoral threshold in the elections at that time.

The Ministry of Labor did not respond to Radio Free Europe's questions about what specifically the allocated funds were spent on and what the public interest is in financing the projects of the Red Beret Veterans Association with budget money. The Red Beret Veterans Association did not provide an answer either.

"When you take such a unit and produce heroes from it, while knowing its 'way of war', one has to ask oneself what values ??this government promotes ," Filip Shvarm, editor-in-chief of the Serbian weekly, tells Radio Free Europe.

"Vreme" and author of a documentary about the Special Operations Unit.

Who were the Red Berets?

The Special Operations Unit, better known as the Red Berets, was founded by the Serbian State Security Service, led by Jovica Stanisic - one of the closest associates of the then Yugoslav president, Slobodan Milosevic.

His right-hand man was Franko Simatovic.

Stanisic and Simatovic were sentenced in The Hague in 2023 to 15 years in prison each for aiding and abetting war crimes in Bosnia and Herzegovina in 1992.

The Special Operations Unit, under this name, also participated in the war in Kosovo during 1998-1999.

At that time, Simatovic appointed Milorad Ulemek, known as Legija, as its commander.

The unit was disbanded in 2003 during the police operation "Sablja".

Disa prej pjesëtarëve të saj janë dënuar për vrasje politike - përfshirë vrasjen e kryeministrit të Serbisë, Zoran Gjingjiq, më 12 mars 2003; vrasjen e ish-presidentit të Presidencës së Serbisë, Ivan Stambolliq, në gusht të vitit 2000; vrasjen e katër zyrtarëve të Lëvizjes së Ripërtëritjes Serbe (SPO) në tetor 1999; si dhe tentim-vrasjen e liderit të SPO-së, Vuk Drashkoviq, në Budva në vitin 2000.

Çfarë financon Ministria?

Sipas të dhënave të Agjencisë për Regjistrat e Bizneseve në Serbi, Shoqata e Veteranëve të Beretave të Kuqe është themeluar në vitin 2019.

Të dhënat publike për veprimtarinë e saj tregojnë se të ardhurat e para i ka pasur në vitin 2021, kur janë raportuar gjithsej 4.800 euro.

Shumën më të madhe të të ardhurave, shoqata e ka realizuar në vitin 2024, në vlerë prej 29.000 eurosh. Të dhënat për shumën e donacioneve të mbledhura për vitin 2025, nuk janë publikuar ende.

Nga Ministria e Punës, Punësimit, Çështjeve të Veteranëve dhe Sociale, në vitet 2024 dhe 2025, shoqata ka përfituar nga 11.500 euro në vit - gjithsej 23.000 euro - sipas raporteve të ministrisë.

Të dhënat publike nuk tregojnë se nga cilat burime të tjera e kanë origjinën të ardhurat e saj.

Ministrja e Punës, Millica Gjurgjeviq Stamenkovski, miratoi financimin për Shoqatën e Veteranëve të Beretave të Kuqe, me qëllim organizimin e Turneut Gjithëpërfshirës të Veteranëve, si dhe për realizimin e projekteve “Pozita e luftëtarëve në shoqërinë e sotme” dhe “Betimi i lirisë”.

Turneu Gjithëpërfshirës i Veteranëve është një garë sportive për veteranët, që organizohet nga Shoqata një herë në vit dhe, përveç donacioneve nga Ministria e Punës, është mbështetur më herët edhe nga Qeveria e Vojvodinës.

Radio Evropa e Lirë kontaktoi Qeverinë e Krahinës Autonome të Vojvodinës në lidhje me ndarjen e fondeve për këtë shoqatë, por, deri në publikimin e këtij artikulli, nuk mori përgjigje.

Për projektet e Shoqatës së Veteranëve të Beretave të Kuqe - “Betimi i lirisë” dhe “Pozita e luftëtarëve në shoqërinë e sotme” - të cilat janë financuar me 10.000 euro nga buxheti, nuk ka informacione publike të disponueshme se çfarë përfshijnë saktësisht, nëse janë realizuar dhe kur janë zbatuar.

Raportet për realizimin e këtyre projekteve nuk janë publikuar as në dokumentacionin e konkurseve të Ministrisë përkatëse.

Në fund të vitit 2022, shoqata ka ngritur një përmendore për ish-pjesëtarin e Beretave të Kuqe, Nikolla Simiq, në lagjen Busije të Beogradit.

Kush është kreu i shoqatës?

Përfaqësues ligjor i Shoqatës së Beretave të Kuqe është Zhivorad Zhika Ivanoviç, ish-anëtar i Njësisë së Operacioneve Speciale, i cili, siç mund të shihet në një video nga maji i vitit 1997, i raportonte presidentit të atëhershëm të Republikës Federale të Jugosllavisë, Sllobodan Millosheviç, në një ceremoni që shënonte themelimin e Njësisë në Kulla, në Serbinë veriperëndimore.

Edhe pse emri i tij u përmend në gjyqin e ish-krerëve të Shërbimit të Sigurimit Shtetëror të Serbisë, Jovica Stanishiq dhe Franko Simatoviç, kundër Ivanoviçit nuk u zhvillua asnjë procedurë ligjore as para gjykatave ndërkombëtare dhe as brenda Serbisë.

Veteranët në mbrojtje të pushtetit

Ivanoviç ishte për herë të fundit në qendër të vëmendjes publike në mars të vitit 2025, kur udhëhoqi veteranët e Njësisë së Operacioneve Speciale në një kamp në Parkun e Pionierëve në Beograd.

Aty, për më shumë se një vit, u mblodhën mbështetës të Partisë Përparimtare Serbe në pushtet - mes të cilëve edhe disa persona me dosje kriminale.

“Është veçanërisht pervers fakti që ata u shfaqën aty disa ditë para përvjetorit të vrasjes së kryeministrit Zoran Gjingjiç”, thotë Shvarm.

Përveç Zhika Ivanoviçit, veteranët në Parkun e Pionierëve në Beograd u udhëhoqën edhe nga ish-komandanti i Xhandarmërisë serbe, Goran Radosavleviç Guri, të cilin Shtetet e Bashkuara e lidhin me vrasjen e vëllezërve Bytyqi, pas luftës në Kosovë, në vitin 1999.

Partia në pushtet në Serbi deklaroi atëkohë se nuk sheh asnjë problem nga prania e tyre në tubimet mbështetëse për presidentin Aleksandar Vuçiç dhe Qeverinë aktuale.

Veteranët e Njësisë për Operacione Speciale janë bërë pjesëmarrës të rregullt edhe në manifestime të organizuara nga partia në pushtet - nga shënimi i përvjetorëve të ngjarjeve historike deri te ceremonitë me rastin e ditëve të komunave të Beogradit.

Në dhjetor të vitit 2025, ata ishin mysafirë të Ministrisë së Punës dhe, siç njoftuan në profilin e tyre në Instagram, morën pjesë në një takim pune me temën “Përmirësimi i mëtejshëm i pozitës së veteranëve”.

Me ta u fotografua edhe ministrja Gjurgjeviç Stamenkovski.

Gjurgjeviç Stamenkovski, si kryetare e partisë së ekstremit të djathtë “Zavetnici”, ishte në opozitë deri në vitin 2024.

Me formimin e Qeverisë së re të Serbisë në maj të vitit 2024, ajo mori postin e ministres për Kujdesin ndaj Familjes, ndërsa në Qeverinë aktuale është në krye të Ministrisë për Punë, Punësim, Çështje të Veteranëve dhe Sociale.

Në shkurt të vitit 2024, ministri i atëhershëm i Mbrojtjes i Serbisë dhe kryetari i Partisë Përparimtare Serbe, Millosh Vuçeviç, vizitoi stendën e Shoqatës së Veteranëve të Beretave të Kuqe në një panair në Novi Sad.

Shoqata, atëkohë, mori pjesë në manifestimin “Panairi i Vendlindjes”, i organizuar nga Fondi për personat e zhvendosur dhe për bashkëpunim me serbët në rajon, me mbështetjen e Qeverisë së Vojvodinës.

Me rastin e 35-vjetorit të themelimit, disa veteranë të Njësisë për Operacione Speciale organizuan më 4 maj një ceremoni përkujtimore, ku, në emër të ish-anëtarëve të kësaj njësie, Vasillije Mijoviç i shprehu mirënjohje presidentit serb, Aleksandar Vuçiq, duke thënë se me ardhjen e tij në pushtet, “njësisë i është rikthyer lavdia”.

"Always count on us to lead our homeland for a long time. Serbia has not had such a visionary leader for a long time," said Mijovic, adding that "the collegium has decided to give the president the nickname 'Alexander the Great'."

"This is a message directed towards the strongest nationalist part of the Serbian Progressive Party's electorate," Shvarm assesses.

Photos published on the Instagram profile of the Red Beret Veterans Association show that Mijovic has been part of this association's delegation at several events since the beginning of this year.

Mijovic is a former Montenegrin secret police officer. As a member of paramilitary formations operating in Bosnia and Croatia, he participated in the wars in the former Yugoslavia.

His role in the conflicts of the 1990s was also discussed at the Hague Tribunal, where witnesses described him as participating in inhumane acts against civilians, as well as criminal activities. Mijovic was not tried for his role in the war either before domestic or international courts. /REL