Turizmi përmes statistikave/ Mungesa e kontrollit në terren dhe bizneset e paregjistruara

29 Maj 2026, 09:56, Aktualitet CNA

Sektori i turizmit promovohet si motori kryesor i ekonomisë, ndërsa të dhënat zyrtare të INSTAT mbi strukturat akomoduese zbulojnë një realitet shumë më të brishtë dhe problematika të thella të menaxhimit.

Në metadata-n e publikuar për vitin 2026, Instituti i Statistikave pranon hapur se vështirësia e këtij procesi mbetet monitorimi i bizneseve në terren, duke lënë të kuptohet se një pjesë e konsiderueshme e strukturave akomoduese operojnë jashtë radarit zyrtar.

Dokumenti metodologjik i INSTAT-it konfirmon se një numër i konsiderueshëm ndërmarrjesh rezultojnë inekzistente ose të mbyllura kur ekipet e vrojtimit shkojnë në adresat e deklaruara në regjistrin statistikor.

Problemi është akut tek ndërmarrjet e vogla të cilat duket se funksionojnë në një treg të pakontrolluar, ku adresa zyrtare nuk përputhet me realitetin fizik.

“Gjatë procesit të mbledhjes së të dhënave një numër i konsiderueshëm ndërmarrjesh rezultojnë: ushtrojnë aktivitete të ndryshme nga ai i akomodimit (njësi jashtë fushe); janë të mbyllura; është e pamundur të gjesh njësinë në terren, sipas adresës në Regjistrin Statistikor të Biznesit. Rezulton se ky problem është prezent në ndërmarrjet e vogla," thuhet në raport.

Turizmi përmes statistikave/ Mungesa e kontrollit në terren dhe

Në këto raste, mungesa e informacionit detyron institucionin të përdorë metoda të imputimit matematikor për të mbushur boshllëqet, duke krijuar një pasqyrë statistikore që shpesh bazohet në vlerësime dhe jo në realitetin konkret të qyteteve dhe zonave bregdetare.

“Të dhënat e munguara në nivel ndërmarrjeje imputohen duke përdorur metoda të përshtatshme matematikore me të dhënat e periudhave të mëparshme. Ndonjëherë identifikohen të dhëna jo konsistente në nivel ndërmarrje ose treguesi, të cilat duhet të fshihen. Hapi tjetër është imputimi në nivel ndërmarrje ose treguesi sipas rastit, duke përdorur të dhënat e periudhave të mëparshme. Në disa raste, gjithashtu përdoren teknika matematikore," thotë INSTAT.

Turizmi përmes statistikave/ Mungesa e kontrollit në terren dhe

Një tjetër pikë kritike është shkalla e mospërgjigjes, e cila vlerësohet në rreth 9.9% për çdo muaj. Kjo përqindje e lartë e mungesës së bashkëpunimit nga strukturat akomoduese vë në dyshim besueshmërinë e treguesve kryesorë mbi fluksin e vizitorëve dhe shfrytëzimin e shtretërve.

Kur bizneset nuk raportojnë INSTAT detyrohet të mbështetet te të dhënat e periudhave të mëparshme, një praktikë që rrezikon të maskojë sezonalitetin e vërtetë dhe të deformojë performancën reale të turizmit në Shqipëri.

Edhe pse INSTAT pretendon se zbaton standardet e Bashkimit Evropian fakti që një pjesë e mirë e strukturave akomoduese rezultojnë pa kontakt në terren, tregon se mekanizmat e kontrollit dhe verifikimit mbeten të pamjaftueshme.

Ky vakum informativ krijon hapësirë për informalitet të lartë, duke vështirësuar jo vetëm llogaritjen e saktë të të ardhurave të sektorit, por edhe planifikimin e duhur për infrastrukturën dhe investimet.

Përballë një turizmi që po zgjerohet statistikat zyrtare rrezikojnë të mbeten vetëm një dekor i jashtëm, i cili injoron realitetin e një tregu që për një pjesë të mirë të tij vazhdon të operojë në hijen e informalitetit./ CNA