Çfarë domethënie ka miti i “Kutisë së Pandorës”?

16 Dhjetor 2021, 08:47, Blog CNA

Gati të gjithë mund të kenë dëgjuar në ndonjë rast dikë që e përmend këtë term në një kontekst të caktuar:?Me këtë vendim, me duket se ata do të hapin ?Kutinë e Pandorës?. Apo dikush mund të ketë dëgjuar për aplikacionin muzikor Pandora, që e ka marrë emrin nga e njëjta histori.

Dhe shumëkush mund ta dijë në përgjithësi se çfarë nënkuptohet me këtë frazë të veçantë. Ajo përdoret zakonisht brenda një konteksti negativ. Çfarëdo veprimi për të cilin flitet, do të çojë në një sërë pasojash të këqija. Në këtë kuptim, përdorimi i parë i kësaj fraze ndodhi në vitin 1579.

Por shumica nuk e dinë origjinën e saktë të kësaj fraze, dhe historinë e gruas që u bë objekt i frymës negative që fshihet pas kësaj fraze. Po cila është origjina e kësaj fraze? Kush ishte Pandora? Mitologjia greke rrëfen se në fillim ishin dy titanët, Prometeu dhe Epimeteu, të cilëve iu dha përgjegjësia për krijimin e kafshëve dhe njerëzimit në tokë si dhuratë nga Zeusi. Epimeteu krijoi kafshët, dhe u dha atyre të gjitha mjetet mbrojtëse që u lejuan të përdornin. Por kur Prometeu krijoi njerëzit, këta të fundit nuk kishin asnjë mbrojtje.

Ndaj ai vodhi zjarrin që ishte menduar për Zotat dhe ua dha njerëzve. Zeusi u zemërua shumë nga ky veprim ndaj zgjodhi ta ndëshkonte njerëzimin për pranimin e dhuratës.

Kështu ai krijoi një njeri të vdekshëm sipas?shëmbëlltyrës së një vajze të turpshme? që do të ishte ?gjëja e keqe? për ta ndëshkuar njeriun.

Zoti i Zjarrit, Hefesti, e krijoi këtë vajzë nga toka ndërsa mori si model Afërditën. Vajza që u krijua do të merrte emrin Pandora, dhe ajo u krijua sipas imazhit të një Perëndie. Afërdita i dha bukurinë, Hermesi dinakërinë, Athena e veshi, ndërsa Poseidoni i dha një gjerdan që do ta mbante gjithnjë me vete që të mos mbytej.

Megjithatë, ishte Hera ajo që i dha asaj kureshtjen, që do të sillte edhe rënien e saj. Emri i saj në greqishten e vjetër do të thotë ?e gjithë-dhuruar?, për shkak të pjesëve që dhanë Zotat në krijimin e saj. Kur Prometeu krijoi njerëzimin, nuk mendoi të bënte asnjë grua.

Ndaj përpara krijimit të Pandorës, i gjithë njerëzimi përbehej nga burrat, gjë që e bëri Pandorën gruan e parë të vdekshme. Megjithatë, koncepti themelor i gjithë këtij miti, ishte se kjo grua e vdekshme do të sillte edhe rënien e njerëzimit, dhe shkaku do të ishte kurioziteti i saj.

Pasi Pandora u krijua, Zeusi e urdhëroi Hermesin që t?ia dorëzonte njerëzimit me anë të Epimeteut, qëkur e pa e dëshiroi menjëherë si gruan e tij. Të dy u martuan dhe Zeusi i dha Pandorës një kavanoz si dhuratë për dasmën e tyre. Pandora ishte kurioze, donte të dinte se çfarë kishte brenda.

Prandaj e hapi atë dhe të gjitha të këqijat, sëmundjet, mundi dhe mëkatet u lëshuan mbi njerëzimin. Duke parë atë që kishte brenda Pandora e mbylli shpejt,por gjithçka që mbeti brenda ishte Elpis, ose shpresa.

Kështu pra kjo histori cilësohet si ?rënia e njerëzimit?, që është e njëjtë me atë të teksteve të tre feve kryesore, Krishterimit, Islamit dhe Judaizmit. Ekspertja Keri Braun thotë se shumë nga mitet e krijimit kanë shumë të përbashkëta. Ajo vë në dukje ngjashmëritë specifike midis miteve të Pandorës dhe të Evës në rëniet e tyre specifike nga hiri, që çojnë tek?mëkati fillestar? brenda teologjisë së krishterë.

Në këtë mënyrë, Pandora mund të ketë qenë një pararendëse e Evës që përmendet në Bibël.

Siç thotë miti, e vemja gjë që mbeti në kuti ishte?Elpis?, që në mitologjinë greke është ?personifikimi i shpresës? dhe vajza e Niks, ose hyjnia fillestare që është personifikimi i natës.

Por në varësi të versionit që lexohet dhe ku bazohet interpretimi i tyre, ekziston edhe një version tjetër i Kutisë së Pandorës. Troi Martin shkruan në librin etij ?Teologjia dhe praktika në krishterimin e hershëm? se sipas versioni të mëparshëm të mitit, Pandora do të hapte një kuti plot me bekime që fluturojnë sërish drejt Zeusit, burimi i të gjitha bekimeve, duke lënë në kuti vetëm shpresën, që njerëzimi të ishte në gjendje të durojë sfidat e jetës.

Mirëpo, ishin grekët e lashtë ata që e përhapën mitin me të këqija brenda kutisë së famshme. Version i mitit me kutinë plot me bekime,tregohet gjithashtu edhe përmes Fabulave të Ezopit. Në përkthimin e fabulës nga Laura Gibs, nuk është Pandora që e hap kutinë por bashkëshorti i saj Epimeteu.

Përkthyer dhe përshtatur nga CNA.al

https://www.grunge.com/680327/the-mythology-of-pandora-explained