Komploti i 20 Korrikut/ Kur elita u përpoq të vriste Hitlerin, për të shmangur humbjen poshtëruese të Gjermanisë

20 Korrik 2020, 08:20, Blog CNA

Rreth 200 kundërshtarë të nazizmit morën pjesë në ?Operacionin Valkyrie? , komplot i dështuar i 20 korrikut 1944 për të vrarë Adolf Hitlerin, dhe për të rrëzuar regjimin nazist. Edhe sot e kësaj dite, historianët debatojnë mbi atë që i motivoi ?burrat e 20 korrikut?.

Të paktën në fillim, autoritarizmi, antisemitizmi dhe prirja e Hitlerit për vrasjet në masë, nuk i nxiti ata të vepronin. Por kur Lufta e Dytë Botërore nisi të ndryshojë kurs, ata nisën të besonin se Fyhreri po e poshtëronte Gjermaninë dhe e çonte atë drejt shkatërrimit të plotë.

Hitleri u ngjit në pushtet përmes një procesi demokratik, por ai vendosi me shpejtësi një diktaturë, në të cilën nuk tolerohej mendimi ndryshe. Qindra mijëra kundërshtarë u burgosën në kampe përqendrimi, ndërsa të tjerët u vranë. Edhe provokimi më i vogël, rrezikonte të ndizte zemërimin e Hitlerit.

Duke pasur parasysh këtë klimë armiqësore, shumica e gjermanëve që kishin votuar kundër tij mbanin një profil të ulët, shpjegon Peter Hofman, profesor i historisë në Universitetin Mekgill, i specializuar mbi lëvizjen gjermane të rezistencës gjatë Luftës së Dytë Botërore.

Gjithsesi, një pakicë e vogël nuk qëndroi duarkryq. Këta disidentë, edhe pse nuk ishin asnjëherë shumë në raport me popullsinë gjermane në tërësi, u përpoqën në mënyrë aktive ta rrëzonin qeverinë e Hitlerit, thotë Hofman. Për këtë qëllim, ata organizuan më shumë se 40 komplote për vrasjen e Fyhrerit.

Më i njohuri mes tyre ndodhi më 20 korrik 1944, kur Klaus Von Shtaufenberg, i bëri atentat Hitlerit me një bombë të vendosur në çantën që kishte me vete në një takim të nivelit të lartë. Shumë nga pjesëmarrësit e ?Komplotit të Korrikut? ishin si Shtaufenbergu oficerë të nivelit të lartë me origjinë aristokrate.

?Ata ishin elita tradicionale, më të arsimuarit, dhe me ndjenjën e detyrës ndaj atdheut?-thotë Roxher Murhauz, historian që ka shkruar disa libra mbi Gjermaninë naziste, përfshirë ?Të vrasësh Hitlerin:Rajhu i Tretë dhe komplotet kundër Fyhrerit?.

Disa nga komplotuesit kryesorë, siç e thekson Murhauz ishin që në fillim kundërshtarë parimorë të nazistëve. Për shembull, Hening Von Treshkov, nisi ta kundërshtojë në rrethe të ngushta që në vitin 1935, pas miratimit të ligjeve racore të Nurenbergut.

Pastaj në korrikun e vitit 1941, Treshkov mësoi për vrasjen masive të hebrenjve. Në atë moment, shpjegon Hofman, ai iu përkushtua kauzës së rrëzimit të të Hitlerit, dhe formimit të një celule që planifikoi disa atentate, duke arritur kulmin me ?Operacionin Valkirie?.

?Ajo ishte një çështje e nderit personal, dhe nevojës për t?i dëshmuar botës se kishte gjermanë që ishin përpjekur për vite me radhë t?i jepnin fund vrasjeve dhe shkatërrimit?- thekson Hofman. Edhe Shtaufenbergu nisi ta konsiderojë Hitlerin një përbindësh.

Megjithatë, ai ishte ndër ata që iu bashkuan rezistencës të fundit, pasi në fillim u josh nga sukseset fillestare të makinës naziste të luftës. Madje disa nga komplotistët kryen krime lufte të tmerrshme. Kështu Ulf Von Helldorf, shefi i policisë së Berlinit, ishte famëkeq për ngacmimin dhe zhvatjen e hebrenjve.

Ndërsa Artur Nebe komandoi një skuadër të lëvizshme pushkatimi, që vrau dhjetëra mijëra hebrenj në territoret e pushtuara në Bashkimin Sovjetik. Më 20 korrik 1944, Shtaufenberg vendosi një çantë plot me eksploziv pranë Hitlerit gjatë një takimi në shtabin ushtarak gjerman në Poloninë e sotme, dhe më pas u largua nga salla me pretekstin e një telefonate. Shpërthimi plagosi për vdekje një stenograf dhe tre oficerë.

Hitleri u plagos lehtë, pasi njëri nga oficerët e vrarë e kishte zhvendosur çantën në momentet e fundit, në mënyrë që të shihte më mirë një hartë në tryezë. Shtaufenbergu udhëtoi menjëherë drejt Berlinit, për të nisur kryengritjen e planifikuar për rrëzimin e regjimit.

Kur u bë e qartë se Hitleri kishte mbijetuar, përpjekja e grushtit të shtetit dështoi. Ajo u tradhtua nga njëri prej bashkë-komplotistëve. Shtaufenberg u ekzekutua që atë natë. Në

javët në vijim, nazistët vranë gati të 200 komplotistët e mbetur. Atentati i dështuar, solli ekzekutimin e mijëra disidentëve të tjerë të dyshuar. Që nga viti 2002, rekrutët në ushtrinë gjermane betohen në mënyrë ceremoniale mbi 20 Korrikun, për nder të Shtaufenbergut dhe bashkëpunëtorëve të tij në atë komplot./history.com–Përshtatur nga CNA.al