Ç’duhet bërë për të ndalur largimin e trurit nga Ballkani Perëndimor?

22 Shkurt 2020, 07:17, Blog CNA

Nga Nikola Xhorxheviç ?Emerging Europe?

* Që shumë vende evropianë në zhvillim, po përballen me dukurinë e ?largimit të trurit?, ky nuk është një sekret. Lëvizja e punëtorëve të aftë nga njëri vend në tjetrin, ka vendosur prej kohësh nën presion vendet e tyre të origjinës, pasi këta njerëz të kualifikuar dhe zakonisht në moshë të re, largohen për të pasur një mundësi më të mirë diku tjetër.

Ndërsa kjo është një ndihmë për vendet e zhvilluara evropiane si Gjermania dhe Austria, shumë vende evropiane në zhvillim, po ndjejnë pasojat negative nga mungesa e një fuqie punëtore të kualifikuar. Vendet e origjinës së njerëzve që zgjedhin të migrojnë, kanë mbetur pa një kthim të investimeve të tyre në arsim, kapital njerëzor dhe zhvillim ekonomik.

Një grafik i publikuar së fundmi nga revista ?The Economist?, ka bërë bujë në mediat e Ballkanit Perëndimor. Ai tregon se pikërisht në vendet e këtij rajoni është vërejtur më shumë ?rrjedhje e trurit?. Në indeksin e quajtur më mirë si aftësia për të mbajtur talentet, matet në një shkallë nga një deri në shtatë:njëshi përfaqëson vendet më pak të afta për të mbajtur njerëzit e kualifikuar dhe të talentuar, dhe shtata është rezultati më i mirë i mundshëm.

Rezultatet për vendet e Ballkanit Perëndimor, janë të frikshme. Bosnja e gjen veten e treta në renditjen globale, me një vlerë indeksi prej 1.76. Vetëm Haiti dhe Venezuela, kanë të dhënat më të ulëta. Kroacia dhe Rumania renditen në vendin e katërt, ndërsa Moldavia, Maqedonia e Veriut dhe Serbia renditen ndër 10 vendet më të dobëta në këtë aspekt.

Le ta vendosim në perspektivë këtë indeks abstract. Sipas të dhënave të publikuara nga Eurostat, rreth 228 mijë njerëz janë larguar në vitin 2018 vetëm nga Ballkani Perëndimor. Rreth 51 mijë i përkasin Serbisë. Për më tepër, sipas një vlerësimi të raportuar në të përditshmen serbe ?Danas? shtatorin e vitit të kaluar, ikja e trurit po i kushton vendit përafërsisht 1.2 miliardë euro në vit.

Por për qeveritë, shqetësuese nuk janë vetëm kostot financiare. Cilësia e shërbimeve jetike si kujdesi shëndetësor mund të bjerë ndjeshëm, kur mjekët dhe infermierët e kualifikuar largohen jashtë vendit në kërkim të page më të mirë.

Vlerësimet në mediat serbe, flasin për largimin drejt Perëndimit të 800 mjekëve çdo vit. Me kaq shumë para, dhe me një krizë demografike serioze, nuk është çudi pse vendet evropiane në zhvillim, po përpiqen prej disa kohësh ta luftojnë këtë tendencë.

Në Poloni, një vendim i miratuar nga qeveria vitin e kaluar, i përjashton të rinjtë nën 26-vjeç që marrin më pak se 85.528 zloti në vit (rreth 20.000 euro) nga tatimi mbi të ardhurat. Rumania, që ka të njëjtin problem me largimin e mjekëve dhe infermierëve si Serbia, ka rritur pagat e mjekëve nga 1.000 në 2.700 euro.

Masa të ngjashme, janë sugjeruar ose janë në proces miratimi në të gjithë rajonin. Ndërsa ato janë të fokusuara në bindjen e njerëzve që të mos ikin jashtë vendit, të tjerët besojnë se ekziston një qasje e ndryshme. Njëri prej tyre është Ivan Bërkljaç nga organizata ?Tacka Povratka? (Pika e Kthimit) në Serbi.

Ajo synon të lehtësojë pasojat e largimit të trurit, përmes konceptit të ?emigrimit rrethor?. Kur të rifillojë plotësisht funksionimin në fund të 3-mujorit të parë të këtij viti, ajo do të shndërrohet në një qendër shpërndarëse dhe e mesazheve midis diasporës serbe dhe aktorëve të ndryshëm vendorë.

Organizata do të ofrojë informacione për të gjithë emigrantët e diasporës, që janë të interesuar të rikthehen në vend, investojnë, studiojnë apo të dalin në pension në Serbi. Projekti do të shërbejë si një rrjet horizontal midis diasporës që ndodhet në pjesë të ndryshme të botës dhe vendit të tyre, duke lejuar shkëmbimin e informacionit dhe ideve.

?Organizata jonë gëzon mbështetje të drejtpërdrejtë nga qeveria, pasi ne shërbejmë si një pikë kontakti midis asaj që dëshiron diaspora, dhe ajo që mund të bëjë qeveria është shumë e rëndësishme?- thotë Bërkljaç. ?Siç e shohim, rikthimi nuk është domosdoshmërisht një zhvendosje fizike në Serbi, por gjithashtu një investim tek njerëzit tanë, dhe tek idetë, koha energjitë dhe paratë për organizatat joqeveritare.

Unë nuk jam domosdoshmërisht një ithtar i idesë, se njerëzit duhet të qëndrojnë me zor këtu. Unë mendoj se njerëzit që dëshirojnë, duhet të qëndrojnë. Por mendoj edhe që njerëzit duhet të largohen dhe duhet të kthehen, pasi ky është thelbi i migrimit rrethor.

Thënë thjesht, ne jetojmë në një botë të ndërlidhur, e cila është ndërthurur në mënyrë globale. Ndaj është e pamundur të presim që të izolojmë shoqërinë tonë. Është e dëshirueshme që njerëzit të largohen, por edhe të rikthehen?-përfundon ai./ Përshtatur nga CNA.al