E fundit!

22:51 Aktualitet

Biznesmeni Artur Shehu thyen heshtjen: Jam pronar i vjetër i tokës në Zvërnec, nuk i njoh fare investitorët

Biznesmeni shqiptar Artur Shehu ka folur në emisionin Opin...

A e parandalojnë kancerin e gjirit hudhra dhe qepa?/ Ja çfarë thonë studimet e fundit

13 Dhjetor 2019, 07:18, Blog CNA

Kanceri i gjirit, është kanceri më i zakonshëm që prek gratë në mbarë botën, duke shkaktuar 15 për qind të të gjitha vdekjeve nga tumoret tek gratë në vitin 2018. Mamografitë, ka qenë shumë të dobishme në zbulimin e hershëm të sëmundjes, por a është e mundur që gratë të ulin rrezikun e zhvillimit të kancerit të gjirit? Le të hedhim një sy studimeve më të fundit.

Një hulumtim i bërë publik së fundmi, ka zbuluar se konsumimi i hudhrës dhe qepës, mund të lidhet me një rrezik të ulur të kancerit të gjirit. Një nga studimet, u fokusua në konsumin e sofritos, një gjelle popullore spanjolle, që gatuhet kryesisht me hudhra dhe qepë.

I kryer midis viteve 2008-2014, studimi përfshiu 314 gra të prekura nga kanceri i gjirit, dhe 346 që kanë qenë subjekt i kontrollit. Studiuesit zbuluan se gratë që nuk kishin konsumuar kurrë sofrito, kishin pak më shumë të ngjarë të prekeshin nga kanceri i gjirit, krahasuar me ato që e konsumonin rregullisht këtë lloj ushqimi.

Megjithatë, studiuesit e pranuan se nuk përdorën në studim një recetë të standardizuar të sofritosit. Meqë sofrito gatuhet shpesh në shtëpi, receta mund të ndryshojë. Studimi nuk e vlerësoi këtë rrethanë, prandaj nuk mund të jemi të sigurtë, se rezultatet ishin pikërisht për shkak të efektit të vetëm të qepëve dhe hudhrave.

Ndërsa u pa një farë ndryshimi, nevojitet një studim më i madh mbi konsumimin e hudhrave dhe qepëve, dhe lidhjen e tyre me parandalimin e sëmundjes së rrezikshme tumorale. Kjo gjë mbështetet nga studimet e mëparshme, që kanë zbuluar se konsumimi i hudhrës dhe qepës mund të ndikojë në uljen e rrezikut të zhvillimit të kancerit në zorrën e trashë, prostatë, në vezore, ezofag, laring, si dhe në pankras.

Por për një sërë arsyesh, është e vështirë të vërtetohet nëse konsumi i hudhrës ose i qepës, mund të ndihmojë në kapërcimin e rrezikut të përparimit të kancerit. Përveç faktorëve si gjenetika, edhe mënyra e jetesës, mënyrën se si përgatisim perimet, historinë e mëparshme të kancerit ose gjendjet para-kanceroze, edhe ndryshimet në mikrobiomën tonë të zorrëve (mikroorganizmat, bakteret, kërpudhat etj), mund të ndikojnë në zhvillimin e kancerit.

Por pse disa shkencëtarë, janë shumë të interesuar për lidhjen e mundshme midis hudhrës dhe qepëve me parandalimin e kancerit? Qepët dhe hudhrat, janë të pasura me flavonole dhe përbërës organosulfurorë, të cilat krijohen përmes prerjes ose përtypjes. Dialil disulfidi dhe S-alilmerkaptocisteinio ??? elementë që gjenden përkatësisht tek hudhra dhe qepa – pengojnë përhapjen e qelizave in vitro (kjo e parë në studimet e kryera në laborator), duke parandaluar rritjen e numrit të qelizave.

Dhe përhapja e shpejtë qelizave, është një pjesë e rëndësishme e zhvillimit dhe përparimit të kancerit. dhe S-alilmerkaptocisteinio, duket e pengon në mënyrë selektive përhapjen e qelizave, por kryesisht të atyre kanceroze, dhe jo atyre normale .

Është vërtetuar se kuercetina, që ndodhet tek qepa, zvogëlon çlirimin e proteinës mutante p53 në linjat qelizore të kancerit të gjirit. Proteinat mutante p53, shkaktojnë formimin e dëmtimeve para-kanceroze, të cilat mund të zhvillohen në tumorë malinjë.

Tek vetë kanceri, proteina mutante p53 e promovon përhapjen, mbijetesën dhe metastazën e qelizave kancerogjene, dhe rrit rezistencën e tumorit ndaj kimioterapisë. Kuercetina dhe alicina, përbërës të hudhrës, mund të pengojnë përhapjen e linjave të caktuara të qelizave të kancerit të gjirit.

Ndërkohë, edhe helmet e caktuara të merimangës mund të ndalojnë përhapjen e qelizave. Por sigurisht që studiuesit nuk sugjerojmë, që pacientët me kancer të gjejnë merimangat më helmuese për t?i kafshuar ato. Prandaj, shkencëtarët kanë nevojë për studime të mëtejshme dhe testime të kontrolluara mbi kafshët, për të treguar rëndësinë klinike të atyre helmeve.

Si qepët dhe hudhrat kanë një efekt pastrues radikal. Pastrimi radikal i referohet një substance, siç është një antioksidant, që ndihmon në mbrojtjen e qelizave nga dëmtimet e shkaktuara nga radikalët e lira. Dëmtimi nga këto të fundit, mund të zërë rrënjë tek qelizat, dhe për pasojë të rritë rrezikun e shfaqjes së kancerit./The Gist-Përshtatur nga CNA.al