E fundit!

14:51 Aktualitet

Pas më shumë se 5 orësh, Igli Tare del nga SPAK

Ish-futbollisti i Kombëtares shqiptare të futbollit, Igli ...

Pesë gjëra të mahnitshme rreth trupit të njeriut

10 Nëntor 2022, 09:05, Shëndeti CNA

Trupi i njeriut është një makineri mahnitëse dhe e sofistikuar. A e dini se trupat tanë përmbajnë 160.000 km enë gjaku dhe thuajse 40 trilionë qeliza mikrobike? Apo që madhësia e syve të një foshnje 3-muajshe është madhësia do të mbetet e tillë edhe në moshë madhore? Pjesa më e madhe e mënyrës se si funksionon trupi i njeriut mbetet ende një mister. Por janë cilat janë 5 faktet interesante mbi trupin e njeriut, që i dimë tashmë.

1. Truri mund të mbijetojë disa minuta pa oksigjen

Oksigjeni është jetik për funksionimin e trurit. Kur ka mungesë oksigjeni - një gjendje e quajtur hipoksi - qelizat e trurit fillojnë të vdesin në më pak se 5 minuta. Por ka raste kur njerëzit kanë mbijetuar edhe më gjatë në kushte të caktuara. Në këtë rast, një faktor kontribues duket se është i ftohti.

Kur njerëzit pësojnë hipotermi dhe kur temperatura e trupit të tyre bie nën 35 gradë Celsius, ngadalësohet metabolizmi dhe bie nevoja për oksigjen. Ekspertët besojnë se kjo është arsyeja pse ka histori të fëmijëve që kanë mbijetuar më shumë se 15 minuta në ujë të ftohtë, apo të njerëzve që u kanë mbijetuar ortekëve të dëborës.

2. Të dyja mushkëritë nuk kanë të njëjtën madhësi

Ndonëse kapaciteti i mushkërive ndryshon në varësi të moshës, gjinisë, madhësisë dhe shëndetit, sasia maksimale e ajrit që ata mund të mbajnë ato në një moment është 6 litra. Detyra e tyre është të dërgojnë oksigjenin në sistemin e qarkullimit të gjakut, pra në qelizat tona të gjakut dhe të largojnë dioksidin e karbonit.

Një person kryen rreth 17.000 frymëmarrje në ditë, dhe merr 6 litra ajër në minutë. Mushkëria jonë e djathtë ka 3 lobe (ose seksione), ndërsa e majta ka 2. Mushkëria e majtë është pak më e vogël për t’i lënë hapësirë zemrës. Nëse mushkëritë tona do të shtriheshin, ato do të mbulonin një sipërfaqe të barabartë me një fushë tenisi.

3. Organi më i madh është lëkura

Nëse grumbulloni lëkurën e një njeriu të rritur, ajo do të peshonte nga 6-9 kg, dhe do të mbulonte një sipërfaqe prej 22 metrash katrorë. Ne kemi 3 shtresa të lëkurës që shërbejnë për qëllime të ndryshme. Epidermën, shtresën e sipërme e dukshme që bie dhe rigjenerohet vazhdimisht.

Dermën, shtresën e mesme dhe paksa më të trashë, që përmban enët e gjakut, gjëndrat e flokëve, nervat dhe gjëndrat e djersës dhe dhjamit. Dhe hipodermën, shtresë më të thellë, të përbërë kryesisht nga yndyra nën-lëkurore. Duke u ripërtërirë afro çdo 28 ditë, lëkura jonë na ndihmon të mbrohemi në disa mënyra.

Ajo është një pengesë për mikrobet dhe bakteret, dhe ndihmon në rregullimin e temperaturës së trupit. Po ashtu na jep mundësi të ndjejmë prekjen, dhimbjen, nxehtësinë dhe të ftohtin. Trashësia e lëkurës ndryshon në të gjithë trupin. Lëkura më e hollë gjendet në qepallat tona (0.05 milimetra e trashë), dhe ajo më e trashë në pëllëmbët dhe shputat e këmbëve tona (1.5 milimetra e trashë).

4. Foshnjat kanë 300 kocka, ndërsa të rriturit kanë 206

Foshnjat lindin me 300 kocka, por ky numër nuk mbetet i tillë. Shumë nga kockat e tyre përbëhen nga kërci, i cili nuk është aq i fortë sa kocka normale. Një arsye është se kockatmë të buta i bëjnë ato më të lakueshme, duke mundësuar lindjen natyrale.

Me kalimin e kohës, pjesa më e madhe e kërcit të tyre zëvendësohet nga kocka, dhe disa prej tyre do të shkrihen së bashku, duke pasur 206 kocka në moshë madhore. Edhe pse në fillim të jetës së një njeriu ka shumë ndryshime kockore, ndryshime të tjera ndodhin gjatë ciklit jetësor të tij. Skeleti ynë zëvendësohet çdo 10 vjet, falë një procesi të quajtur rimodelim.

5. Shumë pjesë të trupit mund të riparohen vetë

Trupat tanë kanë një aftësi shëruese mbresëlënëse në mënyra të ndryshme. Kockat mund të shërohen vetë. Lëkura e zëvendëson vazhdimisht vetveten. Truri mund të krijojë lidhje të reja falë procesit të neuroplasticitetit. Mushkëritë mund të gjenerojnë qeliza të shëndetshme kur dikush e lë duhanin. Nga ana tjerr mëlçia ka aftësi të pabesueshme vetë-riparuese. Madje brenda pak javësh nga operacioni, ajo mund të rigjenerohet deri në 2/3 e vëllimit të saj.

Përkthyer nga CNA.al