Ç’do të thotë tërheqja e SHBA-ve nga OBSH-ja?

24 Janar 2026, 18:53, Opinione Erion Dasho

Të enjten, flamuri amerikan u ul nga selia e Organizatës Botëtore të Shëndetit në Gjenevë, duke i dhënë fund anëtarësisë së Shteteve të Bashkuara në këtë organizatë.

Ndërsa arsyet e tërheqjes u bënë të ditura që vitin e kaluar, kur Presidenti Trump nënshkroi urdhrin ekzekutiv përkatës, pyetja kryesore mbetet: çfarë nënkupton kjo tërheqje për vetë OBSH-në dhe për shëndetin global?

Së pari, dëmet janë të prekshme. SHBA-të ishin donatori më i madh i OBSH-së. Tërheqja e tyre nënkupton humbje të konsiderueshme financiare, të cilat janë manifestuar tanimë në shkurtime nga puna dhe reduktim ose pezullim të disa programeve, veçanërisht atyre që lidhen me sëmundjet infektive, emergjencat shëndetësore dhe mbështetjen e vendeve me të ardhura të ulëta.

Së dyti, dobësohet pesha politike e OBSH-së. Pa mbështetjen e SHBA-ve, OBSH-ja humbet një nga aktorët më me ndikim në atë që njihet si diplomacia shëndetësore, çka do ta vështirësojë koordinimin ndërkombëtar në krizat e ardhshme.

Së treti, krijohen premisa për fragmentim dhe mesazhe kontradiktore. Piramida ushqimore e publikuar së fundi është shembulli më i mirë për këtë. Ndërsa qytetarët u prezantuan me një piramidë shëndetësore të ndryshme nga ajo aktuale, pikëpyetjet mbi pranueshmërinë e saj janë të pashmangshme.

Por kjo tërheqje duhet parë edhe si një mundësi.

Gjatë pandemisë së COVID-it, OBSH pati mangësi serioze. Reagimi ndaj Kinës ishte i vonuar. Rekomandimet e ekspertëve të saj shpesh ishin kontradiktore dhe ndryshonin brenda pak ditësh. Komunikimi për vaksinat ishte i dobët dhe, në vend që të qetësonte opinionin publik, në jo pak raste ushqeu teori konspirative, të cilat vazhdojnë edhe sot dhe kanë dëmtuar në mënyrë të pariparueshme besimin e njerëzve tek vaksinat.

Përtej pandemisë, OBSH është kritikuar prej vitesh për ngathtësi burokratike, vendimmarrje të ngadaltë, ndikim politik nga shtete të caktuara dhe mungesë transparence në disa procese me rëndësi jetësore për shëndetin publik global. Këto kritika nuk janë të reja dhe nuk janë pa bazë.

Në një botë që po përballet me sfida të reja shëndetësore, nga pandemitë te ndryshimet klimatike, rezistenca antimikrobiale dhe plakja e popullsisë, OBSH nuk mund të funksionojë me logjikën e shekullit të kaluar.

Jetojmë në kohën e digjitalizimit, të të dhënave në kohë reale, të transparencës dhe të eficiencës.

Një organizatë globale e shëndetit duhet të jetë e shpejtë, e hapur, e pavarur dhe e besueshme. Cilësi që OBSH-ja në mos i ka humbur, të paktën nuk i ka në atë nivel që kërkohet.

Në këtë kuptim, tërheqja e SHBA-ve nuk duhet parë vetëm si goditje, por si sinjal alarmi. Një mundësi për OBSH-në që të reflektojë, të korrigjojë gabimet dhe të reformohet thellësisht.

Sepse shëndeti global ka nevojë për një OBSH më të fortë.

Por edhe OBSH ka nevojë të ndryshojë për ta merituar këtë rol.