Drafti, Shqipëria “integrohet në letra” me tregun e kapitaleve të BE-së

7 Janar 2026, 18:15, Aktualitet CNA

Drafti, Shqipëria “integrohet në letra” me tregun e

Kuvendi ka publikuar për konsultim projektligjin “Për disa shtesa dhe ndryshime në ligjin nr. 10 236, datë 18.2.2010, “Për marrjen në kontroll të shoqërive me ofertë publike”, i cili synon të harmonizojë rregullat për funksionimin e tregjeve të kapitalit me vendet e Bashkimit Europian.

Ndonëse legjislacioni po harmonizohet, tregu i kapitaleve në Shqipëri është ende në fazë zhvillimi: numër i kufizuar emetuesish, likuiditet i ulët dhe bazë investitorësh që ende formësohet.

Sipas relacionit që shoqëron projekligjin, në këtë kontekst, një kuadër i qartë, i parashikueshëm dhe i përputhur me standardet e BE-së për ofertat e marrjes në kontroll (takeover bids) nuk është çështje teknike, por parakusht për rritjen e besimit dhe integrimin e tregut tonë me tregjet evropiane. Përafrimi i plotë i ligjit tonë me acquis-in, me rregulla të qarta mbi dokumentin e ofertës, afatet, çmimin e drejtë, neutralitetin e bordit, “breakthrough”, si dhe të drejtat pas-ofertës (squeeze-out/sell-out), i jep tregut hallkën që i mungon: sigurinë juridike.

Shqipëria është në kurs për të përfunduar përafrimin e plotë të kornizës ligjore me BE-në në horizontin politik 2030, e për rrjedhojë është e rëndësishme për investitorët dhe emetuesit se rregullat e tregut të kapitalit do të jenë të njëjta me ato të Bashkimit Evropian. Me anën e këtij projektligji, sipas relacionit, hyjmë de facto në një ekosistem shumë më të gjerë, rregullat bëhen të kuptueshme për bankat investuese, fondet dhe këshilltarët që veprojnë në të gjithë Europën. Kjo do të thotë më pak arbitrazh rregullator, më shumë konkurrencë reale dhe më shumë gjasa që një ofertë e ligjshme të përmbyllet me sukses e në kohë.

Projektligji i vendos palët në një rrjet rregullash të njohura ndërkombëtarisht dhe ul kostot e pasigurisë. Kur një ofertues di saktësisht çfarë të përfshijë në dokumentin e ofertës, si vlerësohet çmimi i drejtë, çfarë masash mund (ose s’mund) të ndërmarrë bordi i shoqërisë objekt dhe cilat janë të drejtat e aksionarëve pas përfundimit të ofertës. Po ashtu, njohja reciproke e dokumenteve të miratuara nga një autoritet i BE/ZEE shmang duplikimet dhe përshpejton procesin duke u transformuar në një element kyç për një treg të vogël që kërkon të tërheqë kapital të madh.

Shoqëritë shtyhen të listohen dhe të shesin aksioneme me anën e këtyre rregullave, për motivet kryesore si më poshtë:

• Kapital i përhershëm për rritje—listimi u jep shoqërive karburantin për investime, zgjerim gjeografik, digjitalizim dhe pa e rënduar bilancin me borxh.

• Likuiditet dhe çmim transparent—një treg i rregulluar mundëson vlerësim të drejtë dhe dalje të rregullt për aksionarët ekzistues; aksionet e listuara shndërrohen në monedhë blerjesh (stock-for-stock).

• Qeverisje dhe reputacion—standardet e listimit dhe të transparencës rrisin disiplinën menaxheriale, besimin e klientëve dhe të bankave, si dhe aftësinë për të tërhequr talente (aksione për punonjësit).

Por këto motive materializohen vetëm kur infrastruktura ligjore i mbështet. Një ligj i kompletuar për ofertat bën pikërisisht këtë: redukton pasiguritë, parandalon bllokimet artificiale të kontrollit, mbron të vegjlit dhe rrit parashikueshmërinë e rezultatit.

Ky ligj u jep shoqërive udhëzues të qartë për transaksione të mëdha, u jep investitorëve garancinë se rregullat respektohen dhe i jep Autoritetit mjetet për të ruajtur integritetin e tregut.

Sipas relacionit, objektivat që synohen të arrihen janë:

a) Zgjerimi i fushës së zbatimit dhe saktësimi i përkufizimeve (p.sh. “oferta vullnetare/detyrueshme”, “aksione me të drejtë votimi të shumëfishtë”).

b) Rritja e transparencës së dokumentit të ofertës (p.sh. të dhëna për dëmshpërblimin/çmimin dhe metodologjinë e përcaktimit).

c) Rregulla të përforcuara për “çmimin e drejtë”: rritje e detyrueshme e çmimit nëse blihet më shtrenjtë gjatë periudhës së ofertës; kompetencë e Autoritetit për të rregulluar çmimin në rrethana të jashtëzakonshme.

d) Qartësim i masave mbrojtëse dhe i të drejtave të votës në AGA gjatë periudhës së ofertës (neutraliteti, “breakthrough”, trajtimi i aksioneve me shumë vota).

e) Përjashtim i posaçëm nga oferta e detyrueshme në raste rezolucioni/ndërhyrjeje sipas legjislacionit financiar.

f) Forcimi i kompetencave të Autoritetit: njohje reciproke e dokumentit të miratuar nga një shtet anëtar i BE/ZEE; bashkëpunim ndër-autoritetesh; mundësi për përjashtime të kufizuara në rrethana të jashtëzakonshme; rregullore zbatimi.

g) Raportime vjetore te Komisioni Evropian dhe depozitimi në ESAP për të siguruar akses publik dhe ndërveprueshmëri të të dhënave (formate “machine-readable”, metatëdhëna standarde).

h) Dispozita kalimtare dhe hyrje në fuqi të lidhura me anëtarësimin në BE dhe përditësimi i referencave ligjore (tregjet e kapitalit)./Monitor.al