E fundit!

21:34 Aktualitet

Protestat në Tiranë/ Eksperti i sigurisë: Prapavijë e huaj që e shfrytëzon dhe shumicë radikale në rrjete

Eksperti i sigurisë, Ervin Karamuço, ngriti sot dy shqetës...

Si luftohen viruset, dhe pse na kapi të papërgatitur Covid-19?

19 Prill 2021, 07:50, Blog CNA

Shpërthimet epidemike të SARS (në vitet 2002-2004) dhe MERS (viti 2012), nuk na mësuan shumë. Në të dyja rastet u tha se duheshin identifikuar një seri ilaçesh antivirale për t?i mbajtur në sirtar në rastin e ndonjë pandemie të mëvonshme.

Por, kur ato sëmundje u zhdukën, kërkimet për terapitë antivirale kundër kësaj familje patogjenësh u bllokuan. Kjo është arsyeja se përse, me përjashtim të remdesivir, një trajtim i destinuar fillimisht për hepatitin C dhe Ebolan, që ka efekte mesatarisht pozitive në terapitë anti-Covid, ne kemi shumë pak trajtimet antivirale kundër Covid-19.

U zbuluan me kalimin e kohës

Remdesivir nuk erdhi nga askundi. Ai është rezultat i një pune kërkimore të filluar 7 vjet më parë, si një bashkëpunim mes Instituteve Kombëtare të Shëndetit të SHBA-së dhe Qendrës Antivirale të Zbulimit dhe Zhvillimit të Barnave (AD3C).

Ato morën nën shqyrtim molekulat ekzistuese, për të identifikuar ato që janë të afta ta pengojnë aktivitetin e viruseve të gripit, koronavirusët, alvirusët (transmetohen nga mushkonjat dhe shkaktojnë shumë encefalit) dhe flaviviruset (si patogjenët që shkaktojnë Ethe Dengue dhe Zika-n).
Siç raportohet në një artikull të botuar në ?Nature?, në vitin 2017 grupi i studiuesve provoi efektivitetin e remdesivir kundër koronavirusëve në modelet e kafshëve. Në atë kohë, provat e ilaçit kundër virusit Ebola, treguan se ishte i sigurt për njerëzit.

Kështu, që në fillimin të pandemisë së Covid-19, Remdesivir ishte gati për testet mbi pacientët me infeksionin e ri. Ky ilaç e përshpejton shërimin tek pacientët e shtruar në spital me forma të rënda të Covid-19, por për fat të keq ai është i kushtueshëm dhe nuk është i kollajshëm për t?u administruar.
Pra nuk është ilaçi që po kërkonim. I njëjti grup shkencëtarësh ka prodhuar një ilaç tjetër antiviral që është afër miratimit nga entet përkatëse- molnupiravir ?që merret nga goja dhe sintetizohet më lehtë, dhe që duket se e shkurton kohën gjatë së cilës pacientët simptomatikë me Covid-19 rezultojnë të jenë infektivë për të tjerët.

Këto barna funksionojnë si blloqe ndërtimi gjenetike të rreme, që dëmtojnë aftësinë e viruseve për ta kopjuar saktë gjenomën e tyre. Në vend se të fusë bazat e sakta të ARN-së në procesin e replikimit, virusi – përmes një enzime, polimerazës- fut derivate të këtyre barnave duke i ?bllokuar? ato.

Shkopinj nën rrota

Viruset nuk janë vërtet në majë kur është fjala për zbulimin e gabimeve gjenetike. Ndaj këto lloj ilaçesh, nukleozidet analoge, funksionojnë shpesh kundër disa viruseve në të njëjtën familje. Një avantazh i domosdoshëm kur është fjala për koronavirusin. Siç e dimë, SARS-CoV-2, është vetëm një nga shumë koronavirusët potencialisht të rrezikshëm për njerëzit, që presin të kalojnë nga një specie në tjetrën. Kërkimet për antiviralë specifik, të aftë të bllokojnë një virus të vetëm, që ishte edhe qasja e përdorur kundër HIV apo hepatitit, nuk janë veçanërisht të përshtatshme për familjen e gjerë të virusit Covid-19, dhe nuk është e mundur që ato të ndërmerren me shpejtësi gjatë një pandemie.

Aktiviteti i kufizuar i antiviralëve varet pjesërisht nga vetë natyra e viruseve, të cilët kanë një gjenom kompakt, një shkallë të lartë të shumimit, që pësojnë shumë shpejt mutacione dhe mbi të gjitha që nuk kanë anatomi qelizore (nuk është rastësi që përdorin qelizat pritëse për t?u shumuar).
Patogjenë të tjerë, si kërpudhat, bakteret dhe parazitët, janë më të lehtë për t?u shënjestruar. Pasi tiparet e tyre qelizore ofrojnë shumë objektiva të ndryshëm të mundshëm. Gjithsesi, synimi i drejtpërdrejtë i viruseve nuk është strategjia e vetme e mundshme. Tjetra është që të përpiqemi të ndërhyjmë në mekanizmat e qelizave njerëzore që interceptojnë viruset për synimet e tyre të mbrapshta.

Një mënyrë alternative

Kjo qasje shfrytëzohet nga disa klasa barnash antivirale që e bllokojnë aktivitetin e një enzime, e cila rregullon prodhimin e lipideve, të cilat nga ana e tyre shfrytëzohen nga shumë viruse për të hyrë në qelizat pritëse. Frenimi i kësaj enzime,e parandalon virusin të përdorë qelizat tona si fabrika për grimcat e reja të virusit.

Barna të tjera antivirale merren me proteinat njerëzore që i duhen virusit për të bërë kopje të kodit të tij gjenetik apo për të prodhuar proteina. Të tjerat i pengojnë viruset nga dëmtimi i membranës lipidike që rrethon dhe mbart grimcat e reja virale, dhe që rrjedhin nga membrana e qelizës pritëse.
Kjo lloj strategjie ka të paktën dy përparësi. E para është se membrana lipidike që kapsulon viruset është një nga emëruesit e paktë të një grupi të madh patogjenësh, ku përfshihen flaviviruset, alfa viruset, koronaviruset, filoviruset, retroviruset.

Një ilaç që arrin ta godasë këtë shenjestër, ka tiparet e duhura për të shërbyer si një mjet për t?u pasur gati për pandemitë e radhës. Avantazhi i dytë është se viruset janë më pak të afta të zhvillojnë rezistencë ndaj barnave antivirale të drejtuara nga bartësit. Një ilaç i drejtuar kundër një proteine specifike virale, mund të anashkalohet përmes një serie mutacionesh. Por këtu ne po flasim për mekanizmat thelbësorë qelizorë që i duhen virusit për të funksionuar.

Në skenarët më të mirë, ne mund të kemi një antiviral që shërben si një frenues i të gjithë koronavirusëve. Por do të ishte gjithashtu fantastike po të ishim në gjendje të zhvillonim ?vetëm? një antiviral që synon një nëngrup koronavirusësh, si betakoronavirusët (ata që ishin në origjinë të Covid-19, SARS dhe MERS). Ndaj,një kuti me ilaçe e projektuar për të trajtuar pandemitë e ardhshme, duhet të ketë antiviralë që të paktën tashmë janë testuar tek kafshët dhe njerëzit vullnetarë të shëndetshëm.
Kështu, në rast urgjence mbetet të kuptohet se cili duhet të jetë dozimi më e mirë për pacientët e prekur nga infeksioni. Qëllimi do të ishte zhvillimi i këtyre trajtimeve në pritje të vaksinave dhe terapive me antitrupa, për të shpëtuar jetë dhe për të fituar kohë për kërkimet shkencore.

Gati për pandemitë e ardhshme?

Ky është qëllimi i disa bashkëpunimeve ndërkombëtare si Aleanca COVID R&D, e krijuar fillimisht për të luftuar SARS-CoV-2, dhe që tani synon të zbulojë antiviralë me spektër të gjerë kundër infeksioneve të koronavirusit dhe viruseve të gripit.
Ideja është që të fillohet të punohet me25 ilaçe kandidate, për t?i përdorur më pas ato barna tek njerëzit, dhe ndërkohë të ndërtohet një infrastrukturë e nevojshme për t?i provuar ato tek pacientët në rastin e pandemisë së ardhshme. Pra për të qenë gati./Përshtatur nga CNA.al

Burimi: https://www.focus.it/scienza/salute/virus-farmaci-antivirali-ricerca-covid